Do wytwarzania kadmu metalicznego u- zywa sie zwykle tak zwanego grzybka kad¬ mowego, otrzymywanego przez stracanie kadmu z zawierajacych go roztworów, przyczem stracanie wykonuje sie zapomo- ca cynku metalicznego.Niezaleznie od tego, czy dla wydobycia kadmu z grzybka stosuje sie ponowne jego rozpuszczanie z nastepujaca elektroliza o- trzymanego roztworu, czy tez grzybek pod¬ dawany jest bezposredniej destylacji, za¬ wsze jest korzystnem miec do czynienia z grzybkiem o jaknajwyzszej zawartosci Cd, przy jaknajmniejszej domieszce cynku.Wysokoprocentowy grzybek kadmowy jest pozadany takze i dla innych celów, o- prccz wymienionego juz wytwarzania kad¬ mu metalicznego.W uzywanych metodach stracania zwy¬ kle wprowadza sie do roztworu pylek cyn¬ kowy, lub tez roztwór wchodzi w stycznosc z cynkiem, wprowadzanym w postaci bla¬ chy, drazków, bloków, odpadków i t. d.Otrzymywany w ten sposób grzybek kad¬ mowy zawiera zwykle do 70% Cd, jednak 70% i wiecej zawartosci Cd rzadko tylko daje sie osiagnac. Poniewaz niewyzyskany przy tej metodzie cynk stanowi glówny *) Wlascieielka patentu oswiadczyla, ze wynalazcami sa Ernest Klepetko w Giszowcu, Elmer Milton Wanamaker w Giszowcu i J. Ray Coulter w Giszowcu.skladnik, zanieczyszczajacy grzybek kad¬ mowy, wiec, oczywiscie, sposób ten jest nieekonomicznym z powodu nadiriiernych ilosci cynku, zuzywanych do stracania kadmu.Aby uniknac wymienionych wyzej trud¬ nosci przy stracaniu kadmu, zostal opraco¬ wany nowy sposób postepowania, który u- niemozliwia wytwarzanie grzybka kadmo¬ wego o zawartosci od 80 do 95% Cd oraz zapewnia zupelniejsze stracanie kadmu przy mniej szem zuzyciu cynku, Przebieg procesu stracania, jakotez jego zasadnicze cechy charakterystyczne sa przedstawione ponizej, jednoczesnie z opi¬ sem urzadzenia, które zostalo skonstruo¬ wane w celu wykonania tego sposobu po¬ stepowania.Glówna czescia skladowa przyrzadu jest obracajacy sie zapomoca dowolnego napedu zbiornik cylindryczny, który moze byc wykonany, np., z blachy zelaznej.Zbiornik taki na rysunku oznaczono li¬ tera A. Dlugosc, srednica i szybkosc obro¬ tu zbiornika moga byc zmieniane w zalez¬ nosci od warunków w poszczególnych przy¬ padkach. Zmiany tych elementów przyrza¬ du, oczywiscie, nie maja znaczenia dla za¬ sadniczej idei niniejszego wynalazku. Rów¬ niez i forma cylindryczna zbiornika, jak¬ kolwiek uznana za najprostsza i najbar¬ dziej praktyczna, moze byc, oczywiscie, zastapiona przez inna forme obracajacego sie zbiornika.Stracanie grzybka kadmowego odbywa sie w ten sposób, ze zbiornik A czesciowo napelnia sie cynkiem w postaci kulek, któ¬ re zwykle sa lane, lecz moga byc otrzyma¬ ne i inna droga. Ruch obrotowy bebna po¬ woduje, ze kulki cynkowe podnosza sie do góry po wnoszacej sie czesci powierzchni, oznaczonej na rysunku litera B, skad sta¬ czaja sie ku opadajacej czesci powierzchni D, wzdluz boku naturalnego kata zasypu C, utworzonego przez glówna mase kulek.Powrotne spadanie, wzglednie slizganie sie wzdluz po czesci powierzchni B calej ma¬ sy kulek, jest uniemozliwione przez zasto¬ sowanie odpowiednich lopatek E, umoco- wanycfr ma wewnetrznej powierzchni beb¬ na, równolegle do osi obrotu. Lopatki te podnosza kulki do pewnego punktu, od którego dopiero nastepuje powrotny ruch kazdorazowo najwyzej lezacych kulek po „górnej powierzchni ich glównej masy.Jest rzecza oczywista, ze podnoszenie kulek moze byc wykonane róznemi srodka¬ mi. Wymienione wyzej lopatki daja jed¬ nak prosty i latwy sposób podnoszenia ku¬ lek i uniemozliwienia ich przedwczesnego powrotnego ruchu.Chociaz do procesu stracania uzywany jest najchetniej cynk w postaci kulek, jest jednak oczywistem, ze ksztalt lub wielkosc stosowanych kawalków cynku nie moga stanowic ograniczenia wynalazku.Koniec wpustowy bebna, oznaczony na rysunku litera Flt zaopatrzony jest w o- twór G o stosunkowo malej srednicy, przez który wchodzi, na krótka odleglosc do wtnetrza bebna, rurka H, sluzaca dla do¬ prowadzenia roztworu. Oslona J uniemoz¬ liwia rozpryskiwanie sie roztworu, jako- tez powrotne jego wyplywanie z obracaja¬ cego sie bebna.Koniec odplywowy bebna, oznaczony na rysunku litera F2, jest zaopatrzony w metalowa plyte Kf która w srodku posiada otwór L, dostatecznie wielki, aby mozna bylo przezen wprowadzac do bebna nowe kulki cynkowe, zamiast zuzytych w proce¬ sie. Plyta metalowa K jest na pewna odle¬ glosc od srodka dziurkowana. Dziurki w plycie metalowej K winne byc tak male, aby nie przepuszczaly niezuzytych cza¬ stek cynku powyzej pewnej wielkosci, i równoczesnie dosc wielkie, aby mógl przez nie swobodnie wyplywac roztwór, zawie¬ rajacy grzybek kadmowy.Roztwór ten, po opuszczeniu bebna, przechodzi nastepnie przez umieszczone w osobnym, stojacym zbiorniku poziom$i\a — 2 —MA wielkosc oczek którego jest tak dobra¬ na, aby grzybek kadmowy mógl przez nie w calosci przeplywac, zas równoczesnie zatrzymywalo sie jaknajwiecej drobnego cynku, który co pewien czas zwracany zo¬ staje do bebna.Opisany wyzej sposób postepowania oraz urzadzenie — umozliwiaja nieprze¬ rwane i, z punktu widzenia praktyki, ilo¬ sciowe stracanie kadmu z roztworów ko¬ sztem znikomo malych ilosci cynku. Zasto¬ sowanie tego sposobu postepowania i urza¬ dzenia pozwala takze na powazna, w po¬ równaniu z dotychczas uzywanemi metoda¬ mi, oszczednosc miejsca, co prowadzi do znacznych oszczednosci w poczatkowych kosztach inwestycyjnych. Male zuzycie cynku, wysoka ilosciowa sprawnosc prze¬ róbki oraz latwa kontrola, pozwalaja takze na znaczne korzysci w ruchu oraz oszczed¬ nosci na kosztach wytwórczych. Poza tem cynk zuzywa sie tu prawie calkowicie w przeciwienstwie do starszych metod, przy których w zwyklej praktyce powstaje duza ilosc odpadków cynku.Glówna cecha charakterystyczna opi¬ sanego sposobu postepowania, w porówna¬ niu ze znanemi dawniejszemi metodami, stosowanemi do tego celu, polega na tem, ze stwarza on srodek do utrzymywania zawierajacych kadm roztworów w najsci¬ slejszej stycznosci z zawsze swieza po¬ wierzchnia cynku. Przy stosowaniu metod dawniejszych cynk szybko pokrywa sie nadzwyczaj silnie do jego powierzchni przywierajaca warstwa straconego grzyb¬ ka kadmowego, soli kadmowych oraz po¬ chodzacych z roztworu zanieczyszczen tak, ze dalsza reakcja pomiedzy cynkiem metalicznym a zawierajacym kadm roz¬ tworem zostaje, praktycznie rzecz biorac, wstrzymana. Natomiast przy stosowaniu o- pisanego sposobu postepowania powierzch¬ nia cynku metalicznego jest stale utrzymy¬ wana w stanie najwyzszej zdolnosci do stracania kadmu z roztworu. PL