Pierwszenstwo: 19 stycznia 1929 r. (Stany^Zjednoczone Ameryki).Wynalazek dotyczy sposobu i urzadze¬ nia do zapisywania znaków telegraficznych lub znaków podobnych. Przedmiotem wy¬ nalazku jest sposób, pozwalajacy na otrzy¬ mywanie znaków ze znacznie wieksza szyb¬ koscia, niz to bylo mozliwe dotychczas.Zwlaszcza przy bezprzewodowem nada¬ waniu zapomoca fal krótkich mozna stoso¬ wac (dotyczy to czesci elektrycznej urza¬ dzenia) bardzo duze szybkosci sygnalów.Znane urzadzenia mechaniczne do zapisy¬ wania nie moga pracowac z tak duzemi szybkosciami, wskutek czego nie daja sie wykorzystac te mozliwosci, na jakie pozwa¬ la czesc elektryczna tego rodzaju urzadzen.Wynalazek dotyczy w szczególnosci u- rzadzenia do rejestrowania lub do zapisy¬ wania, dzialajacego zapomoca cienkiego strumienia cieczy, natryskiwanego na ru¬ choma tasme. Urzadzenie to polega na tern, ze strumien wytryskuje nieustannie z nie* ruchomej dyszy, przyczem kierunek stru¬ mienia podlega przesuwaniu pod wplywem sil elektrostatycznych, wytwarzanych od* powiednio do znaków.W tym celu najkorzystniej jest zasto¬ sowac badz jedna elektrode, która umie¬ szcza sie obok drogi, która przebywa stru¬ mien cieczy, lub tez zastosowac zespól e- lektrod, umieszczajac go po obu stronach drogi strumienia cieczy, przyczem poten¬ cjal tej elektrody wzglednie potencjal tychelektrod rózmi sde od potencjalu dyszy, przystosowaniej do nieprzerywanego wytry- skxWams^ odbywa sie wtedy w sposób, podobny do ruchu struny strunowego miernika elek¬ trycznego.Azeby strumien cieczy nie rozpadal sie, poza tasma, ma której winny byc rysowa¬ ne znaki, umieszczona jest plyta metalowa lub jakies inne cialo o potencjale, róznia¬ cym sie od potencjalu cieczy.Oddzielanie od siebie punktów lub kre¬ sek mozna uskuteczniac w ten sposób, ze strumien cieczy, odchylany pod wplywem znaków, dochodzi do tasmy, w polozeniu zas normalnem, gdy nie odbiera sie zadne¬ go znaku, strumien ten zatrzymuje plyta lub inna przeszkoda, umieszczona na dro¬ dze tego strumienia.Urzadzenie wedlug wynalazku przezna¬ czone jest przedewszystkiem do bardzo duzych szybkosci sygnalowych, przyczem gdy trzeba stosowac male szybkosci, nale¬ zy uzyc specjalnych srodków, poniewaz wskutek zmniejszenia sie szybkosci tasmy natezenie strumienia cieczy staje sie tak duze, iz powstaje gruba linja, która czyni znaki1 prawie nieczytelne. W celu usuniecia tej trudnosci, strumieniowi cieczy nadaje sie jeszcze dodatkowy ruch okresowy tam i zpowrotem prostopadle do kierunku ta¬ smy.Jezeli przy duzych szybkosciach sygna¬ lowych atrament lub inny plyn nie posiada dostatecznego czasu do wysychania, mozna uzyc srodków do nagrzewania atramentu.Mozna np. nagrzewac plyte, po której bie¬ gnie tasma. Oprócz tego pozadane jest sto¬ sowanie specjalnego rodzaju atramentu o- raz zapobieganie dezyntegrowaniu strumie¬ nia cieczy. Jezeli nagrzewa sie tasme, na która jest natryskiwany atrament, wówczas do tego atramentu mozna domieszac wo¬ sku lub innych materjalów o podobnym skladzie, po ostygnieciu zas tasmy dodac mydla.Strumien atramentowy jest wszedzie cienki i moze byc natryskiwany z wydluzo¬ nej dyszy szklanej o bardzo malym otwo¬ rze. Jezeli urzadzenie nie dziala, wtedy zachodzi niepozadana mozliwosc wysycha¬ nia plynu i zatykania sie otworu, wskutek czego dysza musi byc wymieniana. Azeby temu zapobiec, mozna umiescic zaslone, oddzielajaca tasme od cieczy.Poza tern moga byc przewidziane zaslo¬ ny zbierajace, które po zatrzymaniu sie ta¬ smy umieszczaja sie samoczynnie na dro¬ dze strumienia cieczy. Zapobiega to rów¬ niez natryskiwaniu cieczy w dalszym ciagu na tasme po zatrzymaniu sie jej.Wynalazek tytulem przykladu jest wy¬ jasniony na rysunku, na którym fig. 1 — 4 przedstawiaja rózne uklady polaczen urza¬ dzenia wedlug wynalazku; fig. 5 przedsta¬ wia glówne czesci urzadzenia rejestrujace¬ go wedlug wynalazku w widoku zgóry; fig. 6—widok boczny urzadzenia wedlug fig. 5; fig. 7 — bardziej dokladne wykonanie dy¬ szy; fig. 8 — urzadzenie do chwytania atra¬ mentu, które stosuje sie wtedy, gdy atra¬ ment nie powinien dochodzic do tasmy; fig. 9, 10, 11 i 13 przedstawiaja rózne przykla¬ dy znaków rejestrowanych, wreszcie fig. 12 przedstawia uklad polaczen do odbiera¬ nia znaków, nadawanych z mala szybko¬ scia.Wedlug fig. 1 cyfra 2 oznacza dysze, z której wytryskuje strumien cieczy 4 na ta¬ sme 30. Obok strumienia cieczy jest umie¬ szczona elektroda 6. Potencjal strumienia cieczy odpowiada potencjalowi dyszy 2, która jest polaczona z anoda lampy trój- elektrodowej 10. Ekktroda 6 jest polaczo¬ na z biegunem dodatnim anodowego zródla pradu 36. Róznica potencjalów miedzy e- lektroda 6 a strumieniem cieczy 4 jest uza¬ lezniona od róznicy napiecia miedzy ano¬ da lampy 10 a dodatnim biegunem anodo¬ wego zródla pradu. Znaki w postaci impul¬ sów pradowych zostaja doprowadzane przewodami 8 do siatki lampy 10. Przed - 2 -ta lampa w pewnych przypadkach moze znajdowac sie wzmacniacz wielolampowy.Najlepiej jest stosowac wysokie napiecie anodowe rzedu 500 woltów. Zamiast laczyc elektrode 6 z biegunem dodatnim anodowe¬ go zródla pradu mozna ja polaczyc z bie¬ gunem ujemnym tegoz zródla.Fig. 2 przedstawia nieco odmienna po¬ stac wykonania. Znaki sa doprowadzane do wzmacniacza, którego obwód wyjscio¬ wy jest sprzezony ze wzmacniaczem 20 w przeciwsobnym ukladzie polaczen. Zamiast jednej elektrody 6 zastosowano w tym przypadku dwie elektrody 6 i 16, które sa polaczone z anodami obydwóch lamp. A- nody tych lamp sa polaczone ze soba po¬ przez opornosci pozorne 22 i 24. Do punk¬ tu wspólnego tych opornosci jest przyla¬ czony dodatni biegun anodowego zródla pradu. Katody, jak równiez i dysza 2f sa uziemione. Podobny uklad polaczen jest przedstawiony na fig. 3. W tym przypadku jednak dysza jest polaczona z dodatnim biegunem anodowego zródla pradu. Przy tym ukladzie polaczen siatkom obydwóch lamp elektronowych, pracujacych w ukla¬ dzie przeciwsobnym, nadaje sie ujemne na¬ piecie poczatkowe za posrednictwem prze¬ wodów 26, dzieki czemu ogranicza sie zu¬ zycie pradu w obwodzie anodowym.Wedlug fig. 4 za tasma 30 jest umie¬ szczona metalowa czesc 32, polaczona z u- jemnym biegunem zródla pradu 36. Zapo¬ biega to dzieleniu i rozpadaniu sie strumie¬ nia cieczy na krople przed dojsciem do ta¬ smy 30. Poza tern urzadzenie wedlug fig. 4 odpowiada calkowicie urzadzeniu wedlug fig. 3.Na fig. 5 i 6 jest przedstawiony mecha¬ niczny przyrzad urzadzenia wedlug wyna¬ lazku. Elektrody 6i 16 daja sie nastawiac i sa wykonane w postaci srub. Dysza jest skierowana poziomo na tasme 30. Tasma jest nawinieta na walek 34, z którego jest odwijana zapomoca przyrzadu 40.Szczególy wykonania dyszy sa przed¬ stawione na fig. 7. Cyfra 2 jest oznaczona wydluzona rurka szklana o bardzo waskim otworze. Rurka ta jest osadzona w oprawce miedzianej 50 i jest przymocowana do niej zapomoca laku lub kitu 52. Oprawka 50 jest umocowana w gniazdku 54 zapomoca na¬ gwintowanej tulejki 56. Gniazdko 54 zawie¬ ra jednoczesnie atrament lub inny plyn.Miedzy gniazdkiem a dysza 2 jest umie¬ szczona plytka filtrujaca 57. Gniazdko 54 moze byc nastawiane w róznych kierunkach zapomoca dwóch slimaków z kolami slima- kowemi 58 i 60, wskutek czego strumien cieczy moze byc kierowany tak, aby natry¬ skiwal dokladnie w pozadanym kierunku.Atrament doplywa do gniazdka 54 rur¬ ka 80, która za posrednictwem weza 84 jest polaczona ze zbiornikiem atramentu 82.Ciecz w zbiorniku 82 jest utrzymywama pod cisnieniem. Cisnienie moze wynosic okolo 1 kg/cm2, aczkolwiek mozna takze zastoso¬ wac cisnienie 8 — 10 kg. Cisnienie jest o- trzymywane przy pomocy pompy tlocznej lub cylindra, wypelnionego gazem, znajdu¬ jacym sie pod cisnieniem, lub tez zapomoca innego naczynia, polaczonego rura 86 ze zbiornikiem 82. Cisnienie reguluje sie w sposób zwykly zapomoca kurka.Na drodze strumienia cieczy jest umie¬ szczony przyrzad kierujacy 62, zaopatrzo¬ ny w prostokatny otwór wylotowy 64, przez który wytryskuje strumien cieczy. Otwór ten moze byc zamykany plyta 66. Ciecz, zbierana w przyrzadzie 62, jest odprowa¬ dzana rura 68 do zbiornika. Plyta 66, mo¬ gaca obracac sie na czopie 70, jest zaopa¬ trzona w kotwice 72, która przyciaga elek¬ tromagnes 74, gdy plyta odsloni otwór 64.Sruba 76 (fig. 6) ogranicza ruch plyty 66.Plyta 66 jest przedstawiona na fig. 8 bardziej szczególowo. Plyta ta jest przy¬ mocowana do kotwicy 72 elektromagnesu 74. Po wzbudzeniu sie elektromagnesu ply¬ ta 66 zostaje przyciagnieta i odsloni otwór 64, a wiec strumien cieczy bedzie padal na tasme. Jezeli plyta 66 jest przymocowana — 3 —do kotwicy 72 sruba 100 w taki sposób, ze otwór prostokatny 64 wedlug fig. 5 i 6 zaj¬ muje polozenie, które na fig. 8 oznaczono prostokatem 64 o linjach przerywanych, wtedy znaki beda zapisywane w ksztalcie fali, uwidocznionej na tasmie 30 wedlug fig. 8. Jezeli jednak jest pozadane zapisy¬ wanie punktów i kresek systemem Morse¬ go, wtedy plyte 66 mozna przesunac nieco w lewo, wskutek czego otwór czworokatny zajmie polozenie, zaznaczone prostokatem 64*. W tym przypadku strumien cieczy wtryskuje sie przez szczeline 104 czesci 102. Przy odchylaniu sie strumienia cieczy plyn nie bedzie padal na tasme, wskutek czego otrzyma sie znaki Morsego. Na fig. 8 przedstawiono takze urzadzenie wylacz- nikowe do obslugiwania przyrzadu. Liczba 114 oznaczono siec, do której jest przyla¬ czony wylacznik 118 urzadzenia. Po za¬ mknieciu wylacznika 118 silnik 112 zosta¬ je uruchomiony. Szybkosc silnika reguluje sie zapomoca opornicy 120. Opornica re¬ gulujaca moze byc takze polaczona szere¬ gowo z wirnikiem silnika. Do regulowania szybkosci tasmy mozna zastosowac znane urzadzenie o zmiennej przekladni. Elek¬ tromagnes 74 jest równiez polaczony z sie¬ cia i moze byc od niej odlaczany zapomo¬ ca wylacznika 108. Przy zamknietym wy¬ laczniku 118 elektromagnes przyciaga swa kotwice 72, a wiec przesuwa plyte 66. Po otwarciu wylacznika 118 nastepuje natych¬ miastowe rozmagnesowanie sie elektroma¬ gnesu 74, a zatem plyta 66 odcina strumien od tasmy.W szereg z elektromagnesem 74 wlaczo¬ no opornik 106 o duzym oporze, równole¬ gle zas do tego elektromagnesu jest przy¬ laczony obwód pradu, zawierajacy kontakt sprezynowy oraz walek prowadzacy 34.Gdy tasma odwinie sie calkowicie z walka 34, wtedy sprezyna 110 zetknie sie z wal¬ kiem 34, a wiec zewrze uzwojenie elektro¬ magnesu 74, powodujac rozmagnesowanie sie tego elektromagnesu. Gdy to nastapi, wówczas sprezyna 126 odciagnie kotwiczke 72, a wiec plyta 66 zasloni otwór 64.Plyta 36, przed która przesuwa sie ta¬ sma, moze byc nagrzewana np. pradem e- lektrycznym. Prad ten moze byc pobierany z sieci. Wedlug fig. 8 opornik 124, nagrze¬ wajacy plyte 36, jest wlaczany takze zapo¬ moca wylacznika 118. Intensywnosc na¬ grzewania moze byc regulowana zapomoca opornika regulujacego 122.Na fig. 9 jest przedstawiona tasma, pra¬ cujaca z szybkoscia 3200 slów na minute.Najwieksza jednak szybkosc jest przypu¬ szczalnie znacznie wieksza i wynosi okolo 12000 slów na minute. Otrzymywane byly juz znaki z szybkoscia 8500 slów na mi¬ nute.Na fig. 10 jest przedstawiona tasma, za¬ pisana znakami Morsego. Fig. 11 przedsta¬ wia tasme, na której znaki zostaly napisa¬ ne z szybkoscia 150 slów na minute. Linje poziome sa dosc grube wskutek malej szyb¬ kosci tasmy.Jezeli szybkosc zapisywania znaków jest mniejsza od 50 slów na minute, wów¬ czas Knje staja sie tak grube, ze znaki sa nieczytelne, o ile szybkosc tasmy bedzie dostosowana do szybkosci nadawania zna¬ ków.Aby mozna bylo pracowac takze i przy malych szybkosciach zapisywania znaków, nalezy zastosowac uklad polaczen wedlug fig. 12. Uklad ten odpowiada ukladowi po¬ laczen wedlug fig. 4, rózniac sie od niego tern, ze siatki obydwóch lamp dostaja je¬ szcze napiecie zmienne, wytwarzane w ge¬ neratorze 130 i doprowadzane do siatek za posrednictwem wylacznika 132, transfor¬ matora 134 i oporników regulujacych 138e Strumien cieczy otrzymuje wskutek tego ruch dodatkowy, prostopadly do kierunku ruchu tasmy. W tym przypadku znaki be¬ da zapisywane w sposób, wynikajacy z fig. 13. Czarne odcinki, widoczne na tasmie, skladaja sie z sinusoid, lezacych bardzo blisko siebie.Przedmiot wynalazku nadaje sie takze — 4 —do zastosowania przy przekazywaniu obra¬ zów i do podobnych celów. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku moze byc rozpatrywane jako oscylograf i stosowane do tychze ce¬ lów, co i zwykly oscylograf. Poza tern u- rzadzenie wedlug wynalazku moze byc uzy¬ wane zarówno do przekazywania przewo¬ dowego, jak i bezprzewodowego. Urzadze¬ nie moze byc takze zastosowane jako apa¬ rat kontrolujacy do nadzorowania sposobu dzialania stacji nadawczej. PL