Wynalazek dotyczy szczelnego na gaz i wode zlacza rurowego i ma na celu u- mozliwienie zachowania szczelnosci takiego zlacza nawet w razie wygiecia lub przesu¬ niecia sie poszczególnych rur, zlaczonych ze soba. Znane zlacza rurowe posiadaja zawsze te wade (jezeli istotnie udalo sie z wielkim trudem otrzymac szczelne na gaz i wode zlacze) 1 ze szczelnosc zlacza zosta¬ je zupelnie utracona, skoro w jakiemkol- wiek miejscu nastapi nieznaczne przesunie¬ cie sie lub opuszczenie rur wzgledem siebie.Znane sa zlacza rurowe, w których pierscien, utworzony z tasmy zelaznej, jest wsuniety w rowki, wykonane w miejscach styku i wypelnione cementem. Takie zlacze traci jednak swa szczelnosc, jezeli wogóle moglo byc wykonane szczelne na gaz i wo¬ de, przy najmniejszem przesunieciu sie rur, poniewaz ani cement, ani tez pierscien zelazny nie-.poddaje sie, wskutek czego w zlaczu powstaja pekniecia, przez które wo¬ da i gaz moga swobodnie przechodzic.Wade te usuwa sie w ten sposób, ze w rowki w powierzchniach stykowych rur, laczonych ze soba, zalozony zostaje pier¬ scien z materjalu elastycznego, np. kau¬ czuku, filcu asfaltowego, skóry lub podob¬ nego materjalu, pjrzyczem pierscien ten zo¬ staje wtloczony w podatna mase uszczel niajaca, jak np. wosk, kit, tluszcze, mydlo, asfalt lub podobne materjaly.W celu nalezytego osadzenia pierscie¬ nia rowkom tym mozna nadac odpowiedni ksztalt. Przekrój poprzeczny rowka moze powiekszac sie lub zmniejszac w kierunkuod powierzchni styku w glab. Rowki moga byc zaopatrzone sciankach w zlobki; brózdy i t. d.; scianki rowków moga równiez posiadac szorstkie powierzchnie. Na dnie kazdego rowka mo¬ ze byc umieszczony dodatkowy pierscien uszczelniajacy, który zapomoca wsuniete¬ go pierscienia glównego zostaje docisniety przynajmniej w dwóch miejscach do scian¬ ki rowka. Rowki moga byc przytem zwezo¬ ne wpoblizu dna na podobienstwo ostrego lub scietego stozka lub tez moga posiadac dno skosne, a brzegi pierscienia przytem moga byc sciete w kierunku przeciwnym.Gdy chodzi o rury lub ksztaltówki^ skladajace sie z kilku czesci, jakie stosu¬ je sie zamiast juz zalozonych i uszkodzo¬ nych rur lub ksztaltówek, to czesci te wy¬ posaza sie w zgrabione scianki podluzne, w celu umozliwienia wykonania w nich rowków na wkladki uszczelniajace. Aby przytem uszczelniac jak najmniej szczelin, wstawiane czesci rur wykonywa sie lacz¬ nie w postaci skrzynki, umieszczajac po¬ szczególne kanaly, odpowiadajace rurom laczonym, wewnatrz skrzynki, uszczelnia¬ nej zapomoca wkladek podluznych (fig. 8 i 9).Rysunek przedstawia kilka, przykla¬ dów wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia znane zlacze tego ro¬ dzaju w przekroju podluznym, fig. 2 — laczona ksztaltówke w.widoku zprzodu, fig. 3 i 4—L dwa przyklady wykonania row¬ ków wedlug wynalazku niniejszego, fig. 5—7 — trzy inne przyklady wykonania rowków z zastosowaniem dodatkowych pierscieni uszczelniajacych, umieszczonych na dnie rowków, fig. 8 — wielodzielna ksztaltówke z czterema kanalami w wido¬ ku zprzodu, a fig. 9 — polaczenie zwyklej ksztaltówki z ksztaltówka wedlug wyna¬ lazku w przekroju podluznym wzdluz linji A—B na fig. 8, Ksztaltówki lub rury a (fig. 1 i 2) sa w znanych zlaczach tego rodzaju zaopatry¬ wane na swych powierzchniach stykowych w rowki c, które w tym przypadku zweza¬ ja sie w glab. W rowkach c zalozony jest pierscien d z materjalu elastycznego lub podatnego, np. kauczuku, filcu asfaltowe¬ go, skóry lub podobnego materjalu, przy- czem rowki c sa dodatkowo uszczelnione podatna masa uszczelniajaca, np. woskiem, kitem, tluszczami, mydlem, asfaltem lub podobnemi materjalami.Przy laczeniu dwóch ksztaltówek naj¬ pierw zostaje wsuniety w mase uszczelnia¬ jaca e w rowku c pierscien d, a nastepnie zostaje dosunieta druga ksztaltówka, przy- czem czesc pierscienia, wystajaca z rowka pierwszej ksztaltówki, wchodzi w rowek c drugiej ksztaltówki, wypelniony masa u- szczelniajaca.W ten sposób obydwie ksztaltówki zo¬ staja polaczone szczelnie na gaz i wode.Jezeli nastapi nawet wzajemny przesuw ksztaltówek lub przegiecie sie zlacza, szczelne polaczenie zostaje zapewnione za¬ pomoca pierscienia, osadzonego w masie uszczelniajacej, wypelniajacej rowki, po¬ niewaz pierscien ten równiez ugina sie, ksztaltówki zas laczy sie ze soba w znany sposób zapomoca zelaznych trzpieni /.Zlacze to moze byc stosowane do rur i ksztaltówek róznego rodzaju, przyczem ksztalt przekroju pierscienia d w pla¬ szczyznie, prostopadlej do osi laczonych rur, zalezy od ksztaltu przekroju laczo¬ nych przedmiotów, czyli moze byc okragly, katowy, owalny lub dowolny inny. Mozna w ten sposób laczyc równiez ksztaltówki dwu- lub kilkokanalowe.Wedlug fig. 1 i 2 rowki zwezaja sie w glab. Rowki te jednak moga równiez roz- szerzac sie w glab (fig. 3). W ten sposób osiaga sie, ze pierscien d tworzy z masa uszczelniajaca jednolity lacznik o ksztalcie jaskólczego ogona, dzieki czemu unika sie samoczynnego rozlaczania sie rur w razie przegiecia sie zlacza. Jednoczesnie osiaga sie to, ze masa uszczelniajaca stlacza sie - 2 -mocno na poczatku rowka, wskutek czego zapobiega sie przedostawaniu sie don wil¬ goci.Jak przedstawiono na fig. 4, rowki mo¬ ga byc na jednej lub dwóch sciankach zao¬ patrzone w zlobki, brózdy lub inne wgle¬ bienia lub tez scianki rowków moga posia¬ dac szorstka powierzchnie, dzieki czemu osiaga sie dobre przywieranie masy u- szczelniajacej do scianek rowków i zapo¬ biega sie przedostawaniu sie do rowków wilgoci, poniewaz wilgoc musialaby przeci¬ skac sie w tym przypadku po rozmaitych krzywych powierzchniach.Dalsze zabezpieczenie przeciw przedo¬ stawaniu sie wilgoci do rowków osiaga sie w ten sposób, ze na dnie kazdego rowka (fig. 5 — 7) zalozony zostaje dodatkowy pierscien uszczelniajacy q, który zapomo- ca pierscienia d jest przyciskany do scia¬ nek rowka. Pierscien uszczelniajacy q mo¬ ze byc wykonany z dowolnego odpowied¬ niego materjalu, np. z paragumy, lnu lub podobnego materjalu. Rowki moga posia¬ dac w glebi przekrój trójkatny r, trapezo¬ wy s lub moga posiadac skosne dno /, przy- czem brzegi pierscienia d zostaja sciete w tym przypadku równiez skosnie, lecz w kie¬ runku przeciwnym w stosunku do skosne¬ go dna t.W wielodzielnych ksztaltówkach kablo¬ wych lub rurach, jakie stosuje sie zwykle zamiast juz zalozonych, lecz uszkodzonych ksztaltówek lub rur, nalezy oprócz po¬ wierzchni stykowych uszczelnic takze szczeliny (fig. 8 i 9). Poniewaz boczne scian¬ ki sa zwykle za cienkie, zostaja one zgru¬ biane, a powierzchnie stykowe zostaja zao¬ patrzone w podluzne rowki /. W rowki U wypelnione podatna masa uszczelniajaca e, zaklada sie elastyczne wkladki uszczelnia¬ jace n. Wkladki n w bocznych sciankach nalezy wykonac tak, aby zachodzily na pierscienie uszczelniajace d.W celu osiagniecia skutecznego uszczel¬ nienia unika sie dotychczasowego podzialu ksztaltówek; dotychczas zlacza posiadaly o jedna czesc skladowa wiecej niz kana¬ lów, wskutek czego trzeba bylo uszczelniac wiecej szczelin. Wedlug fig. 8 dzieli sie ru¬ ry lub ksztaltówki tylko ma dwie czesci g i h i tworzy kanaly lub grupy kanalów z oddzielnych wkladek i, dostosowanych do profilów kanalów, wskutek czego do u- szczelnienia nazewnatrz pozostaje z kaz- nej strony tylko jeden podluzny rowek /.Wkladki i moga byc zalozone w rowkach lub wglebieniach o, wykonanych w we¬ wnetrznych sciankach czesci g, h. PL