Wynalazek dotyczy migawek w apara¬ tach do zdejmowania lub rzutowania obra¬ zów fotograficznych, a zwlaszcza migawek w aparatach kinematograficznych do zdej¬ mowania lub rzutowania obrazów, ponie¬ waz zastosowanie to jest najwazniejsze.Glówlnym celem wynalazku jest stwo¬ rzenie takich aparatów, któreby dawaly obrazy, zapewniajace zupelne zludzenie glebokosci.Wynalazek polega zasadniczo na ta- kiem urzadzeniu migawek, azeby w czasie ekspozycji obrazu zdejmowanego lub wy¬ swietlania obrazu rzutowanego przekrój wiazki swietlnej, prizechodizacej przez je¬ den lub kilka otworów we wspomnianych migawkach, ulegal stopniowym zmianom.Poza tern wynalazek dotyczy kilku in¬ nych równoczesnie stosowanych urzadzen, które pozwalaja na dowolna zmiane prze¬ kroju przepuszczajacego promienie, to jest ksztaltu jednego lub kilku otworów w mi¬ gawkach, w zadanym stosunku i to nawet podczas dzialania aparatu, oraz urza¬ dzenia, które umozliwia samoczynna zmia¬ ne tego przekroju, podczas dzialania apa¬ ratu.Ponizszy opis i zalaczone tytulem przy¬ kladu rysunki objasniaja blizej wynalazek.Fig. 1 —5— 7 przedstawiaja siedem róz¬ nych wykresów", objasniajacych zasade wy¬ nalazku, fig. 8 daje schematyczny obraz migawki wedlug pierwszej postaci wyko¬ nania wynalazku oraz wykres, ilustrujacyjej dzialanie, a fig. 9 — takiz obraz dru- gitef pastaoi wylamania, fig. 10, 11 i 12 po¬ daja irzy imie sposoby wykonania migaw¬ ki wedle wynalazku, fig. 13, 14 i 15 daja nzurt pionowy trzech czesci migawki wedlug wynalazku, umozliwiajacych regulacje przekroju przejscia wiazki swietlnej, fig. 16 i 17 przedstawiaja, odpowiednio w rzu¬ cie poziomymi przekroju pionowym wzdluz limji 17 — 17 na fig. 16, mechanizm uru¬ chomiajacy migawke, przedstawiona na fig. 13 -i- 15, fig. 18 daje przekrój osiowy narzadu, przedstawionego na fig. 14.Wreszcie fi|g. 19'i 20 przedstawiaja odpo¬ wiednio w "widoku bocznym i w rzucie pio¬ nowym migawke aparatu fotograficznego, wykonana w mysl wynalazku.Wrazenie wypuklosci obrazu (poczucie trzeciego wymiaru) w widzeniu ludzkiem nie polega wfcale na psychicznem zlaniu sie dlwóch oddzielnych wrazen, odpowiadaja¬ cych oddzielnemu spostrzeganiu kazdego oka, lecz istotna przyczyne tego wrazenia stanowia bardzo szybkie drgania zwiera¬ cza teczówki, wywolujace równolegle zmia¬ ny srednicy zrenicy, i w nich jedynie doszu¬ kiwac sie nalezy przyczyny wrazenia wy¬ puklosci, odczuwanego przez siatkówke.Stwierdzono, ze jezeli zlwieracz pozbawi sie sztucznie, mp. przy pomocy atropiny, napiecia, to oko traci wszelkie poczucie od¬ leglosci, a zatem i wypuklosci. Poniewaz spostrzeganie to widocznie jest wlasciwe kazdemu oku, przeto z obserwacji tej wy¬ nika bezposrednio wypuklosc odczuwana przez pojedyncze oko.Rola teczówki w oku ludzkiem, jak zreszta takze w oku wszelkich kregowców, jest podwójna. Z jednej strony bowiem te¬ czówka reguluje ilosc dopuszczonego do o- ka swiatla, a maksymalna srednica zrenicy jest funkcja oswietlenia. Wlasciwosc te okresla sie zapomoca srednicy maksymal¬ nej w chwili obserwacji. Ta funkcja te¬ czówki oka znajduje zastosowanie we wszystkich aparatach fotograficznych w postaci dowolnie dajacej sie regulowac przeslony. Z drugiej strony teczówka oka reguluje wrazenie wypuklosci dzieki bar¬ dzo szybkim zmianom swej srednicy.Zmiennosc ta wychodzi z maksimum, odpo¬ wiadajacego srednicy zrenicy, zaleznej od maksymalnej ilosci dopuszczonego swiatla, i maleje az do minimum, zaleznego od ob¬ serwowanej odleglosci. Te zmiany sredni¬ cy zrenicy reguluja w istocie nastawienie poszczególnych obrazów wzrokowych i sta¬ ja sie zasadniczym czynnikiem akkomoda- cji. Ogólny przebieg tych zmian polega na nadzwyczaj szybkim ruchu drgajacym. Za¬ stosowanie ostatnio wymienionej wlasci¬ wosci do fotografji wogóle, a do kinema¬ tografji w (szczególnosci, stanowi zasadnicza podstawe niniejszego wynalazku.W sposób ogólny mozna .powiedziec, ze wystarczy po uregulowaniu najwiekszego otworu pierwotnego (maksymalnej sredni¬ cy) przy pomocy zwfyktej przeslony i za posrednictwem migawki zmieniac stopnic wo coraz bardziej przekrój tego otworu, i to w sposób regularny lub nieregularny, a jednoczesnie zdejniowac lub rzutowac obraz fotograficzny lub kinematograficzny, W kazdym razie zmiany przekroju wiazki swiatla, przechodzacej przez otwór lub okienko migawki, zachodza podczas naswietlania, i to niezaleznie od dlugosci jego trwania.Zmiany przekroju moga posuwac tsie od maksymalnego otworu pierwotnego, odpo¬ wiadajacego otworowi w prtzeslonie zwy¬ czajnej, az do minimum (fig. 1), równego czesto izeru. Zmiennosc ta moze równiez podlegac dowolnemu innemu prawu, np. poruszac sie od minimum do maximum (fig. 2) lub od minimum do maximum, a po¬ tem zpowrotem do minimum (fig. 3), wzglednie naodwrót (fig. 4) lub przyjac Ja¬ kakolwiek inna postac, np. przedstawiona na fig. 5 i 6, co nie wymaga dodatkowych objasnien. Na kazdej z tych figur D odpo¬ wiada maksymalnemu otworowi pierwot* - 2 —nemu, który zalezy od natezenia swiatla, jego natury, czulosci emtdsji lub warstwy wrazliwej i t. d., jak w zwyklej fotograf ji lub kinematograf ji. Litera T oznaczona jest dlugosc okresu naswietlania emulsji lub warstwy wrazliwej przy zdejmowaniu wi¬ doków lub okresu wyswietlania obrazu przy rzutowaniu.Fig. 7 odpowiada kolejnemu naswietla¬ niu lub rzutowaniu trzech obrazów, oddzie¬ lonych interwalem dzasu T1, podczas któ¬ rego migawka jest zamknieta lub odbywa sie przesuwanie filmu, jak to ma miejsce we wszystkich kinematograficznych apara¬ tach do zdejmowania lub rzutowania obra¬ zów. Krzywe, uwidocznione kolejno na fig. 7, naleza np. do rodzaju, przedstawionego na fig. 1.Fig. 8 przedstawia schematycznie zwy¬ czajna migawke w postaci wirujacego krazka 9 z jednem tylko okienkiem 3 o sze¬ rokosci, zmieniajacej sie od maximum do minimum wedlug wykresu, podanego na prawo od tej figury.Migawka taka pozwala wyttwonzyc w warstwie wrazliwej plyty lub filmu obrazy, obejmujace równoczesnie szereg pla¬ szczyzn, ustawionych kolejno coraz dalej w glab, zaczynajac od najblizszej az ido najdalszej, i w ten sposób zrealizowac trze¬ ci wymiar.Oczywiscie, trzeba równiez wplywac na odleglosc objektywu od plyty fotograficz¬ nej lub filmu, aby otrzymac pierwszy plan, poniewaz inne plaszczyzny otrzymuje sie automatycznie przez zmiane przekroju wiazki swietlnej, przechodzacej przez mi¬ gawke. Zaleznie od branego pod! uwage wy¬ padku, mozna postepowac odwrotnie, to jest uczynic rozstawienie plaszczyzn ta- kiem, aby ukazywaly pierwsza plaszczyzne w sposób coraz dokladniejszy. Regulacja taka, która zmienia 'sie normalfnie wraz z odlegloscia ogniskowa uzytego objektywu, rózni sie naogól znacznie od regulacji, sto¬ sowanej zwykle przy tym samym objekty- wie. Na fig. 8 wskazniki T i T1 maja to sa¬ mo znaczenie, co powyzej. Litera O ozna¬ cza objektyw, a /kat, o który przesuwa sie migawka w czasie polowy swego ruchu, zanim przedni brzeg jej okienka 3 znaj¬ dzie sie przed objektywem. Nalezy pod¬ kreslic, ze podluzna os 3 okienka ptfzecho- dizi stale przez os objektywu O.Fig. 9 przedstawia migawke innego ty¬ pu, wyposazona, poza wirujacym krazkiem 9 z okienkiem 3, w druga jeszcze migawke 2 typu irysowego, umiesziczona naprzeciw objektywu O i calkowicie niezalezna od zwyklej przeslony (przewaznie irysowej, nieprzedstawionej na rysunku), uzywa¬ nej wylacznie do wyznaczania maksy¬ malnego otworu pierwotnego; otwór ten zalezy od pewnych wyzej wymienio¬ nych czynników, na które przyrzad we¬ dle wynalazku nie ma wplywu. W mi¬ gawce tego rodzaju okienko 3 moze miec szerokosc stala, a krazek sluzy jedynie do wytwarzania zaciemnien w re¬ gularnych odstepach czasu. Przyrzad ten moze zawierac specjalne znane urzadze¬ nia, wytwarzajace efekt zanikania. Mi¬ gawka wtórna 2 decyduje o zmianach prze¬ kroju wiazki swietlnej podczas wyswietla¬ nia. Zmiany te otrzymuje sie przy pomo¬ cy kciuka 4, którego ksztalt zalezy od wy¬ kresu zmian, jakie sie chce otrzymac; kciuk ten uruchomiany jest zapomoca osi krazka 9. Kciuk 4 oddzialywa za posrednictwem drazków 5 i 7 na precik 6, którego poloze¬ nia reguluja stopien otwarcia migawki 2.Skrajne polozenia tych narzadów oznaczo¬ ne sa odpowiednio cyframi 5, 6, 7 i 5', 6 i 7*. Drazek 5 osadzony jest przegubowo na czopie 8, który w razie potrzeby mozna przesuwac wzgledem podzialki stopniowej, umozliwiajacej dodatkowa regulacje.W przykladzie, przedstawionym na fig. 9, moznaby zreszta opuscic krazek 9 i poprzestac na migawce 2, która w takim razie powinna równiez zapewnic calkowite zaciemnienie podczas ruchu filmu. Naod- — 3 -wrót, w czasie wyswietlania przekrój o- tworu migawki zmienia sie w sposób ro¬ snacy i w zamierzonym kierunku. Oprócz tej zlozonej migawki (9 — 2) stosuje sie zwykla przeslone, która zachowuje nadany jej otwór.Sposób zmiany przekroju wiazki swietl¬ nej, stanowiacy przedmiot wynalazku, moz¬ na z latwoscia dostosowac do napotkanych okolicznosci, poniewaz zmiany te zaleza tyllko od kciuka (fig. 9).Fig. 10 -i- 12 przedstawiaja trzy rózne migawki, przeznaczone specjalnie dla apa¬ ratów projekcyjnych. W migawkach tych, skladajacych sie z wirujacych krazków 9, znajduja sie, naprzyklad, dwa okienka 11 i 11', których osie podczas przesuwania sie okienek przed objektywem O' przecinaja stale os objektywu.Okienka 11 i IV migawki wedle fig. 10 urzadzone sa wedle wykresów z fig. 1. Na fig. 11 okienko 11 umieszczone jest odpo¬ wiednio do wykresu z fig. 1, a okienko IV stosownie do wykresu z fig. 2. Wreszcie na fig. 12 szerokosc kazdego okienka zmienia sie wedlug wykresu podobnego do wykresu z fig. 4. Jak widac, ksztalt okie¬ nek takiej migawki odpowiada calkowicie ksztaltowi okienek migawki w aparacie do zdejmowania widoków.Stwierdzono, ze otrzymuje sie godne u* wagi wyniki, zmieniajac przekrój przej¬ sciowy jednego lub kilku okienek w mi¬ gawce aparatów do zdejmowania widoków odwrotnie, niz przy okienkach aparatu pro- jekcyjiiego. Innemi slowy, jezeli do jednej migawki zastosuje sie zmiany wedle wy¬ kresu z fig. 1, to przy drugiej migawce trze¬ ba bedzie uciec sie do zmian wedle wykre¬ su z ii|g. 2. Najezy zauwazyc, ze integracja tych wykresów daje trzeci wykres (prosto¬ katny) , który w wysokim stopniu odpowia¬ da wykresowi, otrzymanemu przy pomocy migawki o stalym otworze.Przy opisanych wyzej migawkach przyj¬ mowano, ze znajdujace sie w nich w licz¬ bie pojedynczej lub mnogiej otwory lub okienka maja staly przekrój i ksztalt. Moz¬ na jednak uznac za potrzebna modyfikacje ich przekroju i ksztaltu, i to nietylko w czasie spoczynku aparatu do zdejmowania widoków lub projekcyjnego, ale równiez w czasie dzialania, przyczem modyfikacje te mozna przeprowadzic przez dzialanie na przycisk uruchomiajacy, zaopatrzony w znaki.Fig. 13 .-i- 18--przedstawiaja przyklad takiego urzadzenia. W tym wypadku mi¬ gawka sklada sie z trzech krazków 9', 92 i 93, wirujacych naokolo wispólnej osi i u- mieszczonych obok siebie. W krazku 9* wy¬ ciete jest okienko pierscieniowe 3' o szero¬ kosci stalej, dlugosci zas, okreslonej przez maksymalny przewidziany czas wyswietla¬ nia. W drugim krazku 92 zrobione jest nie¬ tylko wyciecie w ksztalcie wycinka, ale takze okienko 32 wedlug wykresu, przypo¬ minajacego wykres z fig. 1. Maksymalna szerokosc tego okienka na jednym koncu odpowiada w przyblizeniu szerokosci wspo¬ mnianego wyzej okienka 3V drugi koniec okienka lezy na okregu, który przechodzi przez os objektywu O, a srodek ma na osi obrbtu migawki. Gdy krazki 9' i 92 zajmuja polozenia wzgledne, uwidocznione na fig. 13 i 14, wyswietlenie jest maksymalnie, po¬ niewaz okienko 3' jest calkowicie odslonie¬ te. Przekrój tego okienka zmniejsza sie, jesli! migawke 92 obracac wzgledem migaw¬ ki 9* w kierunku strzalki (fig. 14). Otrzy¬ ma sie migawke podobna do migawki z fig. 8 i urzadzona wedlug wykresu z fig. 1, je¬ zeli przez wzi^ledne przesuniecie katowe krazka 92 sprowadzi sie okienko 32 naprze¬ ciw okienka 3' w ten sposób, aby sie ze¬ szly ich odpowiednie konce. Pomiedzy te- mi polozeniami skrajnemi mozfla dobrac pozycje posrednie, które dadza zadany stopien wyswietlenia i stosowna zmiane przekroju przejsciowego. Nalezy zauwa¬ zyc, ze we wszystkich tych polozeniach przejscie, zarezerwowane dla promieni — 4 —swietlnych przechodzacych przez objek- tywf jest stale symetryczne wzgledem je¬ go osi.Trzeci krazek 93 wycina sie tak, ze o- trzymuje on krawedz 9° taka isama, jak od¬ nosna krawedz drugiego krazka, a ponad¬ to posiada wystep 33, którego ksztalt odpo¬ wiada wspomnianemu okienku 32. Ruch wzgledny krazka 93 wzg)ledem krazków 91 i 92 odby\va sie normalnie w kierunku strzalki na fig. 15. Podobnie do krazka 92, sam krazek 93 moze odslonic calkowicie o- kienko 3' (fig. 13) albo tez wystepem 33 za¬ jac miejisce przed okienkiem i skutkiem tego spowodowac minimum wyswietlenia. Mie¬ dzy temi polozeniami skrajnemi mozna wy¬ twarzac polozenia posrednie, wywolujac ruch wzigledny krazka 93 za posrednictwem narzadb uruchomiajacego, zaopatrzonego w zlnaki. Nalezy zauwazyc, ze równiez i w tym wypadku przejscie dla promieni swietltaych jest symetryczne wzgledem osi objektywu, mimo, ze czesc 33 jest nieprze¬ zroczysta.Przez jednoczesny obrót Ikrazków 92 i 93 wzgledem krazka 9a otrzyma sie wszel¬ kie zadane kombinacje, zaczynajac od ma¬ ksymalnego wyswietlenia, a konczac na calkowitem zaciemnieniu. Zastosowanie w aparacie obydwu krazków 92 i 93 nie jest oczywiscie rzecza zasadnicza, i w widu wypadkach wystarczy jeden krazek. Rów¬ niez w razie zastosowania dwóch krazków nie jest koniecznem, aby okienko 32 mialo ten sam ksztalt, co czesc 33.Fig. 16 -s- 18 przedstawiaja dla przy¬ kladu przyrzad napedowy do wytwarzania omawianego ruchu wzglednego.Krazek 91 uruchomiany jest w sposób ciagly i jednokierunkowy za posrednic¬ twem wydrazonego walu 12 i zwyklej prze¬ kladni 13 migawki. W wydrazonym wale mieszcza sie dwie pólosie 14 i 15, zaopa¬ trzone w trzpienie 16 i 17, Wchodzace od¬ powiednio w rowki spiralne 18 i 19 (fig. 18), wyciete w pochwach 20 i 21, sztywnie pola¬ czonych z krazkami 92 i 93. Trapienie mo¬ ga sie swobodnie przesuwac w podluznych rowkach 22 i 23 walu wydrazonego 12.Przy osiowem przesuwaniu jednej lub dru¬ giej pólosi 14 i 15 otrzymuje sie Wzgledne przesuniecie katowe odpowiedniego krazka 92 lub 93, a mimo to regularny ruch obro¬ towy trzdch krazków 91, 92 i 93 nie doznaje przerwy ani zaklócenia.Przy osiowem przesuwaniu kazdej pól¬ osi 14 lub 15 poslugujemy sie korbka 24 lub 25, osadzona na wale napedowym 26 lub 27, które mozna obracac za posrednic¬ twem kólka 26* lub 27* z ruchomym wskaz¬ nikiem 262 lub 272, wzgledem skali 263 lub 27s. Kazda korbka oddzialywa na rowko¬ wany pierscien 28 lub 29, polaczony sztyw¬ nie z jedna z pólosi 14 lub 15, przyczem pierscienie te prowadzone sa w kierunku o- siowym zapomoca narzadu przytrzymuja¬ cego 30.Mimo, ze korbki 24 ii 25 odbywaja obrót zupelny przy obrocie o kat 360° kólka 26* lub 27*, to jednak dzieki odpowiedniemu uksztaltowaniu rowka 18 lub 19 mozna o- siagtnac ten wynik, ze krazek 92 lub 93 be¬ dzie sie przesuwal jedynie o pewien okre¬ slony kat (w danym przykladzie kat ten wynosi 120°) pomiedzy polozeniami skraj¬ nemi ruchem oscylujacym podczas kazde¬ go pelnego obrotu korbki. Podzialki, wi¬ doczne na filg. 16, umozliwiaja zatem za¬ sloniecie okienka 31 w mniejszej lub wiek¬ szej mierze zapomoca brzegów okienka 32 krazka 92 lub czesci 33 krazka 93, posiada¬ jacej zmienna szerokosc. Podzialki skali sa symetryczne wzgledem linji 0 — ,x/lt po¬ niewaz chodzi tu o ruch oscylacyjny.Dzialanie opisanego przyrzadu nie wy¬ maga zadnych wyjastnien dodatkowych.Regulacja stopnia otwarcia migawki jest równie mozliwa podczas nieczynnosci apa¬ ratu, jak i podczas dzialania.W pewnych wypadkach zaleca sie cia¬ gla zmiane przekroju przejsciowego w czasie dzialania aparatu, czemu odpowiada — 5 —ciagly ruch oscylujacy jednego lub dru¬ giego z pomiedzy krazków 92 i 93 lub oby¬ dwu tych krazków naraz wzgledem kraz¬ ka 9\ W tym celu laczy sie glówny mecha¬ nizm napedowy 13 migawki zapomoca sto¬ sownej, zmiennej lub stalej, redukcyjnej lub nieredukcyjnej transmisji 34 z walem posrednim 31, zaopatrzonym w slimak 32, zazebiajacy sie z kolami slimakoweml 33* i 332, osadzonemi swobodnie na walach, odpowiednio 26 i 27. Po kazdym z tych wa¬ lów moze sie (przesuwac przy pomocy dlu¬ giego klina i pod dzialaniem kólka 35* lub 352 oraz przegubowej dzwigni 36* lub 362 pochwa 37' lub 372. Pochwy te zaopatrzo¬ ne sa w kariby 38' lub 382, zdolne do wspól¬ dzialania z odpowiedfciiemi karbami na ko¬ lach 33' i 332.Istnieja zatem dwa, niezalezne od siebie sprzegla miedzy walem obrotowym 31 a kazdym z walów 26 i 27 korb 24 i 25. Wi- docznem jest, ze przez pocisniecie kólka 35' lub 352 wbrew dzialaniu jego sprezyny odciagowej i utrzymanie go w tej pozycji zapomoca reki lub stosownego przyrzadu ryglujacego otrzymuje sie samoczynnie ruch oscylujacy krazka 92 lub 93 pomiedzy sforajnemi polozeniami, odpowiadajacemi ma&imum i minimum wyswietlenia.Obydwa przyrzady mozna oczywiscie wlaczyc jednoczesnie przez oddzialanie na obydwa kólka 351 i 352. Przy pomo¬ cy transmisji 34 mozna szybkosci obroto¬ wej (korbki 24 lub 25, wzglednie obydwóch korbek, nadac wszelka zadana wartosc, niezaleznie od szybkosci obrotowej glów¬ nego mechanizmu napedowego.Mozna równiez zastosowac kazdy inny mechanizm napedowy, dajacy te same wy¬ niki.Fig. 19 i 20 przedstawiaja migawke ro- letowa (t. zw. plytowa) dla aparatu foto¬ graficznego. Migawka ta zawiera rolete 40 z okienkiem 40° o przekroju dajacym sie regulowac oraz specjalna migawke roleto- wa 41, w której wyciete jest okienko 41°, którego ksztalt wyznaczony jest przez któ¬ rykolwiek z wykresów, uwidocznionych na fig. 1 do 7, lub jakis inny. Narzady uru¬ chomiajace, regulujace i zapadkowe sa na tych figurach opuszczone, poniewaz abso¬ lutnie niczem sie nie róztnia od powszech¬ nie uzywanych.Wynalazek nie ogranicza sie wcale do przedstawionego tu sposobu zastosowania lub wypuszczonych sposobów wykonania poszczególnych bzesci skladowych, ale mo¬ ze byc zastosowany do wszystkich odmian migawek. PL