Przy wykonywaniu procesów adsorb¬ cyjnych daje duze korzysci moznosc zmia¬ ny grubosci warstwy srodków adsorbcyj¬ nych w okresie roboczym tak, aby w kaz¬ dym poszczególnym przypadku mozna bylo stworzyc najkorzystniejsze warunki pracy.Np. korzystnie jest stosowac do adsorbcji grubsze warstwy, a do suszenia lub chlo¬ dzenia ciensze warstwy; Moznosc zmiany grubosci warstwy w zaleznosci od warun¬ ków procesu jest równiez bardzo korzystna w przypadku odpedzania materjalu uprzed¬ nio zwiazanego zapomoca srodka ad- sorbcyjnego, zwlaszcza skoro sie do tego celu stosuje pare.Proponowano juz, aby z tego powodu przeprowadzac gazy podczas fazy adsorb¬ cji wzdluz adsorbera, natomiast przy od¬ parowywaniu i suszeniu w kierunku po¬ przecznym.Wedlug wynalazku zawarty we wspól¬ nym zbiorniku srodek adsorbcyjny dzieli sie na dwie lub kilka warstw, ograniczo¬ nych powierzchniami granicznemi i umie¬ szczonych prostopadle lub prawie prosto¬ padle do kierunku przeplywu gazów lub par obciazonych materjalem, który zosta¬ je adsorbowany. W adsorberze o kolowym przekroju poprzecznym powierzchnie gra¬ niczne sa tedy prostopadle do jego osi srodkowej. Doprowadzanie i odprowadza¬ nie traktujacych srodków gazowych lub wpostaci pary, t. j. stosowanych, np., w celu wygórowania, suszenia lub chlodzenia srodków adsorbcyjriych, do poszczególnych warstw srodka adsorbcyjnegó odbywa sie wedlug wynalazku mozliwie równomiernie na powyzej wymienionych powierzchniach granicznych. W ten sposób traktowany lub traktujacy gaz lub pary mozna przeprowa¬ dzac dowolnie, np. wzdluz walcowego zbiornika, kolejno przez wszystkie warstwy srodka adsorbcyjnegó lub tylko przez ich czesc, przyczem przechodzi on pomiedzy poszczególnemi warstwami prostopadle przez powierzchnie graniczne. Mozna go równiez przeprowadzac równolegle przez wszystkie warstwy lub tylko przez ich czesc, przyczem doprowadzanie gazów lub par do warstw oraz wylot z tych warstw moze sie odbywac przez jedna powierzch¬ nie graniczna ewentualnie z dwóch stron.Urzadzenie polega na tern, ze poszcze¬ gólne warstwy srodka adsorbcyjnegó umie¬ szcza sie w taki sposób pomiedzy dwiema, przechodzacemi najkorzystniej przez caly przekrój poprzeczny adsorbera, przepu- szczalnemi dla gazów scianami graniczne- mi, np. dziurkowanemi plytami, blacha lub podobnemi i ustala sie taki odstep pomie¬ dzy zwróconemi do siebie sciankami gra- nicznemi kazdych dwóch sasiednich warstw, ze powstaja pomiedzy warstwami wolne przestrzenie, z których doprowadza sie traktowany lub traktujacy gaz lub paryf jednoczesnie z obu stron zapomoca bocz¬ nych przewodów doprowadzajacych. Gaz, który juz przeszedl przez warstwy srodka adsorbcyjnegó, mozna zapomoca tych wol¬ nych przestrzeni odprowadzac, np. prze¬ wodami.Przewody doprowadzajace i odprowa¬ dzajace moga byc równiez przesuniete cal¬ kowicie lub czesciowo, np. przez boczne sciany adsorbera, do wolnych przestrzeni, gdzie sie koncza, np. w postaci otworu, u- mieszczonego, np., posrodku wolnej prze¬ strzeni lub tez w postaci kilku otworów, rozmieszczonych równomiernie, np., w przekroju poprzecznym wolnej przestrzeni.Powierzchnie graniczne, wzglednie wol¬ ne przestrzenie pomiedzy warstwami srod¬ ka adsorbcyjnegó, zaopatruje sie w urza¬ dzenia, zapomoca których ogrzewa sie lub chlodzi doprowadzane ciala traktowane lub traktujace. Zwlaszcza korzystne jest dodatkowe ogrzewanie lub chlodzenie ciala traktowanego lub traktujacego. Ogrzewanie uskutecznia sie zapomoca znanych urza¬ dzen, np. wezownic ogrzewczych, lub tez na drodze elektrycznej. Chlodzenie uskuJ tecznia sie, np., zapomoca równiez znanych wezownic chlodniczych. Nastepnie w wy¬ mienione przestrzenie gazowe mozna wbu¬ dowac urzadzenia, które sluza do ogrzewa¬ nia, wzglednie chlodzenia, i przez które nastepuje doprowadzanie lub usuwanie cie¬ pla. W ten sposób mozna, np., usuwac cie¬ klo, uwakiiajace sie przy obciazaniu srodka adsorbcyjnegó, i przez obnizenie tempera¬ tury zwiekszac jego chlonnosc lub tez przy odpedzaniu adsorbowanych materjalów za¬ pomoca pary ponownie odparowac skroplo¬ na wode, wzglednie zapobiegac jej oddzie¬ laniu, i w ten sposób znacznie przyspieszac proces wyparowania.Na fig. 1 i 2 przedstawiono dla przy¬ kladu dwie postacie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku.Na fig. 1 doplywa gaz zawierajacy ga- i|zoline przez wlot A do adsorbera i przeply¬ wa kolejno przez adsorbcyjne warstwy B i B1 prostopadle do ich przekroju poprzecz¬ nego, przyczem oddaje on swe skladniki ulegajace adsorbeji, a nastepnie uchodzi juz pozbawiony gazoliny przez wylot C.W nastepujacej potem fazie odpedzania wprowadza sie przez wlot D pare w kie¬ runku przeciwnym do uprzednio uskutecz¬ nionego obciazenia; para ta uwalnia gazoli- ne absorbowana w adsorberze, przeplywa kolejno przez umieszczone jedna nad dru¬ ga warstwy i uchodzi przez wylot E.Goracy srodek, sluzacy do suszenia ichlodzenia srodka adsorbcyjnego, np. po¬ wietrza, wprowadza sie przez wlot F do zawartej pomiedzy warstwami srodka ad¬ sorbcyjnego przestrzeni gazowej L, skad przeplywa z jednej strony przez warstwe B srodka adsorbcyjnego i uchodzi przez wy¬ lot Glf a z drugiej strony przeplywa przez warstwe B1 srodka adsorbcyjnego i uchodzi z adsorbera przez wylot G2. W gazowej przestrzeni L znajduje sie ogrzewcze i chlodnicze urzadzenie H z doplywem K i odplywem J do doprowadzania i odpro¬ wadzania srodka chlodzacego, wzglednie ogrzewajacego.W adsorberze, przedstawionym na fig. 2, mase srodka adsorbcyjnego podzielono na cztery warstwy: A± do A4, oddzielone od siebie trzema gazowemi przestrzeniami L3 do Lr Gaz zawierajacy gazoline wpro¬ wadza sie przez wilot B od dolu do adsor¬ bera, poczem prowadzi sie kolejno przez cztery warstwy srodka adsorbcyjnego, a nastepnie odprowadza w górnej czesci adsorbera przez wylot A. W celu wy¬ parowania, suszenia i chlodzenia wpro¬ wadza sie odpowiedni srodek traktu¬ jacy, np. pare, wzglednie powietrze, przez wJoty Cx i C do gazowych prze¬ strzeni L3 i Llt znajdujacych sie po¬ miedzy warstwami Ax i A2 oraz A3 i A4.Srodek traktujacy wprowadzany przez wlot C przeplywa z przestrzeni Lx przez warstwy A3 i A4 i wyplywa z adsorbera przez wy¬ loty D oraz D2, podczas gdy srodek traktu¬ jacy wprowadzany przez wlot, C2 przeply¬ wa z gazowej przestrzeni L3 przez warstwy A± i A2 i wyplywa z adsorbera przez wy¬ loty D1iD.W gazowych przestrzeniach Lr do L3 sa umieszczone ogrzewcze i chlodnicze u- rzadzenia Hlf H2, H3. Jlf J2, J3, wzglednie K19 K2 i K3; sa to przewody doprowadzaja¬ ce, wzglednie odprowadzajace srodek o- grzewajacy lub chlodzacy.Urzadzenia wedlug wynalazku, sluzace do otrzymywania, wzglednie regenerowa¬ nia, dowolnych materjutów, w&. gazoliny, benzenu, benzyny, alkoholu, acetonu, ete¬ ru, z gazów lub pat przy pomocy dowol¬ nych odpowiednich srodków adsorbcyj- nych, takich, jak wegiel aktywny, zel krze¬ mowy lub podobne, posiadaja te zalete, ze umozliwiaja stworzenie dla kazdego proce¬ su roboczego najkorzystniejszych warun¬ ków pod wzgledem prowadzenia materja- lów traktowanych lub traktujacych i gru¬ bosci warstwy srodka adsorbcyjnego.Mozna, np., uskuteczniac adsorbcje i odpedzanie w umieszczonych jedna za dru¬ ga poszczególnych warstwach srodka ad¬ sorbcyjnego o duzej grubosci, a natomiast suszenie i chlodzenie srodka adsorbcyjne¬ go w równolegle polaczonych warstwach o malej grubosci. W tych ostatnich procesach pozadane jest, mianowicie, aby w jednostke czasu przeprowadzic mozliwie wielkie ilosci powietrza lub gazu i w tym celu mozliwie obnizyc opór masy. Skoro pomiedzy dwie sasiednie warstwy srodka adsorbcyjnego wprowadza sie srodek chlodzacy, jak to po¬ wyzej opisano, to moze on przeplynac przez obie warstwy. A zatem przeplywa on przez podwójny przekrój poprzeczny adsorbera, przyczem grubosc warstwy, jak równiez i opór, zostaja zmniejszone do polowy. Je¬ dnoczesnie zmniejsza sie równiez do po¬ lowy czas suszenia i chlodzenia. Przy dal¬ szym podziale masy adsorbcyjnej naste¬ puje odpowiednie dalsze skrócenie czasu suszenia i chlodzenia. W procesie adsorb- cji chodzi natomiast o mozliwie wielkie ob¬ ciazenie przecietne srodka adsorbcyjnego, co uzyskuje sie, przeprowadzajac podda¬ wane traktowaniu gazy lub pary przez sro¬ dek adsorbcyjny mozliwie dluga droga, to jest przez poszczególne warstwy polaczo¬ ne kolejno jedna za druga.Proponowano juz, aby w celu uzyskania szybkiej wymiany ciepla umieszczac we¬ wnatrz masy znajdujacego sie w zbiorniku srodka adsorbcyjnego urzadzenia ogrzewcze i chlodnicze w taki sposób, aby dzielily one — 3 —srodek adsorbcyjny na cienkie warstwy, prostopadle do kierunku przeplywu srodka traktowanego lub traktujacego, w postaci gazu lub pary. Materjal ten prowadzono jednak tylko w ten sposób, ze przechodzil on w zwykly sposób przez mase srodka ad- sorbcyjnego z jednego konca na drugi, ko¬ lejno przez poszczególne warstwy. Urza¬ dzenie i sposób wedlug wynalazku rózni sie od powyzszego tern, ze, skutkiem wpro¬ wadzania materjalu traktowanego lub trak¬ tujacego przez powierzchnie graniczne po¬ miedzy kazdemi dwiema warstwami srodka adsorbcyjnego, mozna go przeprowadzac równiez przez warstwy równolegle.W porównaniu ze znanemi postaciami wykonania urzadzenie i sposób wedlug wy¬ nalazku posiadaja te zalete, ze doprowa¬ dzanie materjalu traktowanego lub traktu¬ jacego przez powierzchnie graniczne dwu lub kilku warstw przy równoleglym prze¬ plywie zmniejsza opory przeplywu oraz czas suszenia i chlodzenia do polowy lub jeszcze bardziej. Kolejne laczenie warstw jedna za druga, jak równiez cale przepro¬ wadzanie materjalu traktowanego lub trak¬ tujacego zostaje jeszcze bardziej upro¬ szczone. Stosowanie oddzielnych przestrze¬ ni gazowych pomiedzy scianami graniczne- mi kazdych dwóch sasiadujacych warstw materjalu adsorbcyjnego jest w porówna¬ niu ze znanemi dotychczas urzadzeniami korzystne tem, ze umieszczanie urzadzen ogrzewczych i chlodniczych w tych prze¬ strzeniach jest o wiele dogodniejsze, niz w samej masie srodka adsorbcyjnego, przy- czem obciazanie i odciazanie srodka ad¬ sorbcyjnego jest mniej uciazliwe. PL