Przy wytwarzaniu przedmiotów lub ksztaltek przez formowanie betonu lub ze- lazobetonu ma wielkie znaczenie moznosc zastosowania latwoplynnej mieszaniny pla¬ stycznej. Taka mieszanina nie jest scisliwa, gdyz jest nasycona woda lub zawiera ja nawet w nadmiarze. Jednakze miesizanina ta pozwala uzyskac dobre wypelnienie form oraz stanowi doskonala powloke uzbrojen, a w przypadku otrzymywania be¬ tonu daje produkt odporniejszy na zgina¬ nie, niz beton otrzymywany z suchych mie¬ szanin.Celem otrzymania betonu najlepszej ja¬ kosci, posiadajacego najwieksza wytrzy¬ malosc i scislosc, nalezy usunac nadmiar wody.Wiadomo, ze celem ubijania betonu oraz usuwania nadmiaru wody z betonów plastycznych zastosowywuje sie drgania, które jednak bez innych dodatkowych za¬ biegów nie wystarczaja do calkowitego u- bicia betonu i dostatecznego usuniecia nad¬ miaru wody.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest polaczenie drgan z ubijaniem celem traktowania betonu nasyconego woda, a na¬ wet zawierajacego ja w nadmiarze, przez co mozna uzyskac wieksza scislosc materja- lu, niz wj przypadku stosowania wylacznie drgan, przyczem czas procesu jest znacz¬ nie krótszy.Celem uzyskania takiego rezultatu be¬ ton wlewa sie do formy, zaopatrzonej wrdzen elastyczny lub rozciagliwy; po za- ^niknieciu formy po4daje sie ja sciskaniu i daniom;* n&dmiaf^ wody szybko uchodzi przez zlacza formy, przyczem otrzymuje sie beton wyjatkowej jakosci.Ten ogólny sposób otrzymywania beto¬ nowych przedmiotowy formowanych z mie¬ szaniny poczatkowo niescisliwej lub tak wilgotnej, iz moze stac sie plynna, przez zastosowanie drgan i stlaczanie, polega na lacznem dzialaniu: formy zamknietej, cze¬ sci elastycznej lub rozciagliwej, mogacej silaczac beton przez zwiekszenie wlasnej objetosci oraz drgan, wstrzasów, uderzen i t. d., celem calkowitego ubicia betonu podczas stlaczania i usuwania nadmiaru wody.Tytulem przykladu przedstawiono na rysunku zastosowanie niniejszego sposobu do otrzymywania cial pustych, w rodzaju slupów, rur lub belek.W tej postaci wykonania wynalazku stosuje sie, np pusty rdzen A, np. ze stali lub tez z materjalu sztywnego (rdzen sztywny np. iz metalu lub z drzewa), za¬ opatrzonego w elastyczna powloke (np, z tkaniny zwyklej lub tez impregnowanej gumy).Do formy B (skladajacej sie w danym przypadku z dwóch czesci) wprowadza sie odfcsztalcalny rdzen A. Pusta przestrzen pomiedzy forma a rdzeniem wypelnia sie plastycznym betonem C i po zamknieciu formy stosuje sie stlaczanie betonu wpro¬ wadzajac do rdzenia plyn pod cisnieniem i poddaje cale urzadzenie drganiom (np. przez wstrzasanie, uderzanie i t. d.).Woda uchodzi w miejscach polaczenia formy lub przez pozostawiane do tego ce¬ lu otwory. Mozna równiez stosowac umie¬ szczone w kadlubie formy materjaly D do absorbowania nadmiaru wody (np. gips) lub tez materjaly E, przepuszczajace wo¬ de, usuwana przez sciskanie i drgania (np. korki z porowatej terakoty). Cisnienie moz¬ na tu regulowac z latwoscia, przyczem do uzyskania pozadanego wyniku wystarcza nieznaczne cisnienie, gdyz drgania ulatwia¬ ja stlaczanie powodujac ruch czasteczek mieszaniny. Jednakze korzystniej jest tu stosowac wysokie cisnienia, celem uzyska¬ nia szybszego wyniku oraz jaknajlepszej scislosci. Nalezy równiez zaznaczyc, ze stlaczanie mieszaniny dzieki rozciaganiu sie rdzenia nie wywoluje powstawania wy¬ puklosci lub wkleslosci, jak to ma miej¬ sce przy zwyklych ogólnie stosowanych sposobach ubijania.Napelnianie formy przy zastosowaniu drgan jest korzystne poniewaz powoduje ono, jak wiadomo, latwe i calkowite wy¬ pelnienie formy.Napelnianie form z zastosowaniem drgan lub drgania stosowane przed samym stlacza&iem betonu, nalanego pomiedzy forme i podatny rdzen, zalecaja sie zwla¬ szcza do wytwarzania przedmiotów wy¬ drazonych o dowolnych ksztaltach specjal¬ nych. , Dla wytworzenia np. wydrazonego slu¬ pa betonowego o przekroju zewnetrznym kwadratowym rzecza jest nader doniosla umozliwienie nadania komorze wewnetrz¬ nej slupa przekroju równiez mniej wie¬ cej kwadratowego, w celu nadania scian¬ kom slupa jednakowej grubosci; skoro jednak stloczyc odrazu beton nalany po¬ miedzy forme i elastyczny rdzen, a wiec gdy beton ten jest jeszcze plynny, rdzen pod wplywem cisnienia przybierze ksztalt walca kolowego i komora wewnetrzna slu¬ pa uzyska ksztalt podobny. W celu usu¬ niecia tej niedogodnosci wyzyskuje sie w mysl wynalazku niniejszego znane juz od¬ dzialywanie dirgan na beton o nadmiernej zawartosci wody. Wiadomo, ze drgania na¬ daja podobnym betonom budowe pla¬ styczna w ciagu bardzo krótkiego czasu.Skoro przeto przedsiewziac srodki, by rdzen posiadal przekrój np. kwadratowy, wykonywujac go w postaci rekawa kau¬ czukowego, naciagnietego na kwadratowy — 2 —rdzen srodkowy i po wprowadzeniu beto¬ nu pomiedzy rdzen ten i forme poddac go dzialaniu drgan, beton nabiera bardzo szybko budowy plastycznej, zachowujac kwadratowy przekrój wewnetrzny, gdyz rdzen do momentu owego nie otrzymywal plynu pod cisnieniem. Jesli w tym momen¬ cie wprowadzic do rdzenia plyn pod cisnie¬ niem, powierzchnia plastycznego betonu, do której dotyka rdzen zostanie poprostu przesunieta zachowujac swój ksztalt po¬ czatkowy.Zamiast poddawac drganiom cala for¬ me mozna z korzyscia stosowac sposób, który polega na tern, ze wywiera sie ci¬ snienie w samym rdzeniu przy ptomocy sprezonego plynu i poddaje sie drganiu be¬ ton, przenoszac na plyn fale drgan w jaki- kolwiekbadz znany sposób (drgania przy pomocy sprezonego powietrza, elektrycz¬ ne, hydrauliczne, wstrzasy i t. d.).Rdzen zajmuje wzgledem formy dowol¬ ne polozenie lecz w przypadku wysokich przedmiotów wydrazonych umieszcza sie go zwykle osiowo.Jasne jest, ze zamiast odksztalcac rdzen zapomoca dzialania, wywieranego od srodka ku zewnatrz, mozna stosowac ten sam sposób przez dzialanie dosrodkowe, przyczem zamiast rdzenia stosuje sie ela¬ styczna otuline zewnetrzna betonu, w tym przypadku wystarcza, aby otulina ela¬ styczna zaopatrzona byla w szczelny pan¬ cerz, umozliwiajacy sciskanie jej z ze¬ wnatrz ku wnetrzu. W tym przypadku do¬ kladnie kalibruje sie wewnetrzna pus przestrzen, podczas gdy w przypadku po¬ przednim kalibrowany byl ksztalt ze¬ wnetrzny.Srodkowy rdzen nadaje sie zwlaszcza do wytwarzania slupów, a otulina ze¬ wnetrzna — do wytwarzania rur.Przy wytwarzaniu cial o specjalnych ksztaltach stosuje sie w kazdym poszcze¬ gólnym przypadku odpowiednie czesci, np. przedmiot w ksztalcie litery U wykonywa sie badz przy pomocy zewneirznef otuliny, przyczem pusta przestrzen lifrery U kali¬ bruje sie przy pomocy formy, badz psrzy pomocy rdzenia wewnetrznego, a w tyoti wypadku zewnetrzny profil U jest skakL- browany równiez przy pomocy formy.Pierwszy przypadek nadaje sie zwla¬ szcza do wykonywania odplywowych ka¬ nalów wodnych, podczas gdy drugi przy¬ padek nadaje sie bardziej do otrzymywa¬ nia dzwigarów.Umieszczajac rdzen wewnatrz przed¬ miotów, mozna dokonywac podwójne kali¬ browanie; np. przedmiot o wewnetrznym profilu okraglym, a zewnetrznym prosto¬ katnym mozna wykonac umieszczajac cztery rdzenie w katach, które sciskaja ma- terjal miedzy walcowa wewnetrzna forma a zewnetrzna forma prostokatna.Jasne jest, ze czescia elastyczna lub odksztalcajaca sie moze byc w danym przypadku scianka lub czesc scianki for¬ my. Ilosc rdzeni albo czesci elastycznych lub odksztalcajacych sie moze byc zmienna.W przypadku stosowania wysokich ci¬ snien korzystne jest uzywanie lekkiej for¬ my, która sama przez sie nie moze oprzec sie stosowanym cisnieniom i która nalezy dlatego umiescic podczas operacji w takim aparacie, na któryby forma mogla przeno¬ sic czesc lub calkowita sile, wywierana na nia, np. w prasie hydraulicznej lub mecha¬ nicznej. PL