Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ulepszania powierzchni (profilowania, wy¬ gladzania) gumowych wyrobów wszelkie¬ go rodzaju (pokrycia podlogi, okladzin sciennych, plytek do naprawiania kalo¬ szy, podeszew gumowych, podkladek do naczyn, podstawek do pieniedzy i przed¬ miotów podobnych). Wedlug tego sposo¬ bu moga byc przerabiane zarówno surowe plyty z gumy tylko, jak i plyty gumowe w polaczeniu z tkanina.Sposób polega na tern, ze surowy pro¬ dukt, (np. surowa plyte gumowa, ewen¬ tualnie w polaczeniu z tkanina) naprezo¬ ny nawija sie na beben wraz z gietka ma¬ tryca o odpowiedniej powierzchni, nastep¬ nie beben ten wraz z nawinietemi war¬ stwami odpowiednio nagrzewa sie w wul¬ kanizacyjnym kotle, zachowujac napreze¬ nie. Po ukonczeniu wulkanizacji gotowy juz wyrób, zaopatrzony w zmieniona po¬ wierzchnia, odwija sie z bebna.Wyroby wspomnianego powyzej ro¬ dzaju wytwarza sie dotychczas glównie przez tloczenie zapomoca blach i dostoso¬ wanych form. Jako produkt gotowy otrzy¬ muje sie dotychczas w przemysle gumo¬ wym tylko plyty o najprostszej powierzch¬ ni, z tak zwana impresja materjalu, np. plyty uszczelniajace i t. d., które otrzy¬ muje sie w ten sposób, ze surowa plyte gu¬ mowa nawija sie na beben z tkanina.h Na rysunku przedstawiono kilka od- ^mi^iii urzadzenia 4o wykonywania sposobu wedlug Wynalazki! Fig, 1 przedstawia urzadzenie do wy¬ konywania sposobu w rzucie pionowym, fig. 2 przedstawia rzut poziomy urzadze¬ nia, fig. 3 przedstawia przekrój wzdluz li- nji ///—/// na fig. 2. Fig. 4 przedstawia w widoku zgóry matryce z wzorem w ksztalcie osci rybich, fig. 5 przedstawia przdkrój innej matrycy, fig. 6 przedstawia rzut poziomy, odpowiadajacy fig. 5. Fig. 7 schematycznie przedstawia w rzucie pio¬ nowym urzadzenie do wykonywania spo¬ sobu zapomoca matrycy wedlug fig. 5 i 6.Fig. 8 przedstawia w wiekszej podzialce czesciowy przekrój bebna 1 znawinietemi zwojami warstw. Na fig. 9 i 10 przedsta¬ wiono w widoku zprzodu wzglednie w wi¬ doku zbokii k§ben nawiniety i gotowy do wlozenia go do pieca wulkanizacyjnego.Fig. 11 przedstawia przekrój matrycy do wyrobu podeszew gumowych, fig. 12 zas przedstawia rzut poziomy, odpowiadajacy fig. 11. Fig. 13 przedstawia matryce do jednoczesnego masowego wyrobu róznych artykulów przemyslowych, fig. 14 przed¬ stawia rzut poziomy, odpowiadajacy fig. 13.W urzadzeniu wedlug fig. 1 beben 1, który obraca sie na osi 2, moze byc nape¬ dzany zapomoca przekladni kól zebatych 3. W odpowiedniej odleglosci od bebna / sa osadzone obrotowo bebny 5, 6 i 7, przy- czem beben 5 sluzy do nawijania nan su¬ rowych plyt gumowych, beben 6 — ma¬ tryc, a beben 7 — materjalu owijajacego.Beben 7 jest zaopatrzony w odpowiednie urzadzenie hamujace 8.Na beben 1, który obraca sie powoli, nawija sie najpierw kilka warstw materja¬ lu owijajacego 10, który odwija sie z beb¬ na 7. Pierwsza warstwe materjalu owija¬ jacego naklada sie gladko bez naprezania go na obwodzie bebna 1, a nastepnie po uruchomieniu urzadzenia hamulcowego 8 nawija sie dalsze warstwy wciaz z napre¬ zeniem, które wzrasta az do chwili osia¬ gniecia pozadanego stopnia naprezenia.Przez wylaczenie urzadzenia napednego maszyne zatrzymuje sie, przyczem napre¬ zenie materjalu owijajacego 10 utrzymu¬ je sie. Nastepnie koniec tasmy gumowej 11, odwijajacej sie z bebna 5, oraz koniec odwijajacej sie z bebna 6 matrycy 12, któ¬ rej wykonanie bedzie opisane ponizej, stykaja sie ze soba; do koncowych po¬ wierzchni przyklada sie klin 20 (fig. 8) z gietkiego materjalu, poczem przez pu¬ szczenie w ruch urzadzenia napednego su¬ rowa tasma gumowa oraz matryca wspól¬ nie z materjalem owijajacym zostaja na¬ wijane na beben warstwami, lezacemi jed¬ na nad druga, przyczem naprezenie ma¬ terjalu owijajacego 10 wywiera cisnienie na lezace jedna nad druga warstwy. Gdy cala dlugosc podlegajacej przeróbce suro¬ wej tasmy gumowej 11 odwinie sie z beb¬ na 5, to po zatrzymaniu maszyny do kon¬ cowej powierzchni tasmy gumowej 11 znów przyklada sie odpowiedni klin 21 (fig. 8) i maszyne puszciza sie w ruch, do¬ póki cala dlugosc matrycy 12 nie odwinie sie z bebna 6. Do konca matrycy 12 znów przyklada sie odpowiedni klin 21, jak to opisano poprzednio przy tasmie gumowej 11, poczem beben znów puszcza sie w ruch i nawija sie nan caly roizporzadzalny materjal owijajacy 10, utrzymujac jego naprezenie. Stan naprezenia poszczegól¬ nych warstw utrzymuje sie nastepnie, np. zapomoca tasm 23 (fig. 8, 9, 10), pod na¬ prezeniem nawijanych na obwodzie bebna wedlug linji srubowej, przyczem konce tych tasm zostaja umocowane w odpo¬ wiedni sposób.Nastepnie beben / z nawinietemi war¬ stwami wyjmuje sie z lozysk i umieszcza w nieprzedstawionym na rysunku piecu wulkanizacyjnym. Podczas nastepujacego potem powolnego podgrzewania tasma gu¬ mowa przed rozpoczeciem sie wulkaniza- — 2 —cji przechodzi w stan, w którym latwo ma- ze byc wytlaczana, W tym stanie pod dzialaniem cisnienia, jakie wywiera jedna warstwa na druga, wszystkie szczególy z jednej strony matrycy, i strony tasmy o- wijajacej, która styka sie z powierzchnia gumy, dokladnie sie odciskaja. Wskutek nastepujacej potem wulkanizacji wytwo¬ rzony w powyzszy sposób stan powierzch¬ ni zostaje utrzymany na stale. Po ukon¬ czeniu wulkanizacji beben usuwa sie z ko¬ tla, przez pewien krótki czas ochladza sie na powietrzu, poczem nastepnie po odwi¬ nieciu z bebna 1 i nawinieciem na odpo¬ wiednie walki otrzymuje sie gotowa plyte gumowa, a matryca oraz materjal do owi- jania zostaja przygotowane do obróbki na¬ stepnej surowej plyty gumowej.Podczas nagrzewania wzglednie wul¬ kanizacji nawinietego bebna odwija sie w opisany powyzej sposób zwoje z bebna na¬ grzewanego poprzednio, poczem beben ten ponownie sie nawija tak, ze mozna w ten sposób pracowac bez przerwy.Stosowna matryca moze byc wykona¬ na sposobem wedlug wynalazku, np. jak to przedstawiono na fig. 3 i 4, z wulkanizo¬ wanej tasmy i na jednej stronie jej po¬ wierzchni w negatywie moze posiadac naj¬ rozmaitsze wytloczone wzory. Jako ma¬ ter jal 10 do owijania moze byc stosowana tkanina. Wskutek powstajacego nacisku, kontury matrycy juz przy nawijaniu wci¬ skaja sie w surowa plyte gumowa 11, jak to przedstawiono na fig. 3, poddzas gdy dokladne dostosowanie sie do matrycy na¬ stepuje dopiero po nagrzaniu.Zamiast oddzielnie wykonywac matryce i materjal do owijania mozna takze sto¬ sowac matryce, skladajaca sie z kilku warstw, z których przynajmniej jedna warstwa jest przeznaczona do przyjmowa¬ nia naprezenia podczas nawijania. Tego rodzaju matryca jest przedstawiona na fig. 5 i 6. Na figurach tych warstwa 14 jest to wantwa gumowa, w której wyko¬ nany jest negatyw pozadanego wzoru i która jest polaczona z warstwa, wykona¬ na z tkaniny, zapomoca wulkanizowania.W razie stosowania takiej matrycy oby¬ dwie jej powierzchnie sa jednoczesnie stosowane do ksztaltowania obydwóch po¬ wierzchni plyty gumowej, poniewaz wzór odciska sie na jednej powierzchni plyty gumowej, podczas gdy w druga po¬ wierzchnie tej plyty wtlacza sie tkanina.Na fig. 7 przedstawiono tego rodzaju matryce. Na figurze tej liczba 1 oznaczono napedzany beben, liczba 5 — walek, dzwi¬ gajacy surowa plyte gumowa, a liczba 7 — walek, dzwigajacy w danym przypadku odwijajaca sie pod naprezeniem matryce 14, 15. Walek 7 jest zaopatrzony w urza¬ dzenie hamulcowe 8. Sposób pracy zapo¬ moca urzadzenia, przedstawionego na fig. 7, jest poza tern taki sam, jaki opisa¬ no przy omawianiu fig. 1 i 2.Sposobem wedlug wynalazku, mozna jednoczesnie wykonywac takze kilka arty¬ kulów przemyslowych, i to zarówno jedno¬ rodnych, jak i róznorodnych. Matryca do masowego wyrobu podeszew gumowych jest przedstawiona na lig, 11 i 12. Jak wi¬ dac z tych figur, w matrycy sa wykonane rozmieszczone obok siebie negatywy 25 wiekszej ilosci podesizew gumowych tak, ze przez jednorazowe nawiniecie tej ma¬ trycy z surowa plyta gumowa i dalsza ob¬ róbke wedlug powyzej opisanego sposobu mozna jednoczesnie otrzymac duza ilosc podeszew gumowych.Jezeli chodzi o jednoczesne masowe wytwarzanie róznych artykulów sposobem wedlug wynalazku, stosuje sie matryce, przedstawiona na fig. 13 i 14. Matryca ta zawiera rozmieszczone obok siebie nega¬ tywy talerzyków platniczych 26, pode¬ szew gumowych 27, podkladek 28 pod na¬ czynia, podstawek i t. d.Matryce, przedstawione na fig. 11—14, mozna równiez wykonac sposobem wedlug wynalazku. W tym celu uklada sie i umo- - 3 —cowywa, np, na tkaninie wykonane zapo¬ moca tloczni podeszwy gumowe, podklad¬ ki pod naczynia i przedmioty podobne, a nastepnie tkanine te wraz z tasma do owi¬ jania^i surowa plyta gumowa nawija sie na beben. Podczas nastepujacego potem ogrze¬ wania poszczególne przedmioty tak wci¬ skaja sie w surowa plyte gumowa, ze po ukonczonej wulkanizacji plyta ta zawiera wytloczone w niej negatywy i moze byc uzywana jako matryca do masowego wy¬ robu. Przy zarysie kazdego poszczególne¬ go artykulu pozostaje w matrycy wysokie obrzeze, które tak sie wciska w plyte gu¬ mowa, z której jest wykonywany gotowy produkt, ze oddzielanie poszczególnych ar¬ tykulów od siebie moze byc dokonywane w najprostszy sposób, np. zapomoca wy¬ tlaczania lub wycinania.Zamiast matrycy gumowej mozna tak¬ ze stosowac matryce metalowa, np. z wy¬ tlaczanej odpowiednio cienkiej tasmy sta¬ lowej.Jezeli ma byc wykonana plyta gumowa, której druga powierzchnia ma byc uksztal¬ towana niezaleznie od jakosci materjalu do owijania, to zapomoca dwóch matryc gumowych, ulozonych po obydwóch stro¬ nach surowej plyty gumowej, mozna jedr noczesnie na obydwóch powierzdmiach wytloczyc ^wzory, odpowiadajace matry¬ com.Do wyrobu plyt gumowych, które po obydwóch stronach maja miec powierzch¬ nie szorstkie, mozna zastosowac jako ma¬ tryce równiez odpowiednia tkanine, która w odpowiedni sposób laczy sie z materja- lem owijajacym, przeznaczonym do przej¬ mowania napiecia.Przy dotychczas uzywanych sposobach wyrobu profilowanych plyt i chodników z piramidkami lub innemi wzorami, a miano¬ wicie przy sposobie wytlaczania na tloczni zapomoca mniej lub wiecej sztywnych blach powstaja mniejsze lub wieksze braki w gotowym wyrobie, które czesto wymaga¬ ja naprawy, a to wskutek trudnosci calko¬ witego usuniecia schwytanego powietrza, wskutek naprezen w blasze oraz nierów¬ nomiernego tloczenia, jak równiez wsku¬ tek dbyt szybkiej wulkanizacji, spowodo¬ wanej wysoka temperatura poczatkowa.Poza tern przy dotychczas uzywanych sposobach w tloczni wymagana jest spe¬ cjalna starannosc w kolejnem dokonywa¬ niu poszczególnych tloczen. Wskutek nie¬ uniknionej dwukrotnej wulkanizacji, w miejscach styku poszczególnych tloczen powstaja czesto takze róznice barw, które nadaja gotowemu wyrobowi nieladny wy¬ glad.Wady te usuwa sposób wedlug niniej¬ szego wynalazku. Podczas nawijania na be¬ ben surowej plyty gumowej wraz z gietka matryca przy równomiemem stalem ich naprezeniu powietrze z jednej strony zo¬ staje stopniowo wytloczone. Nastepnie wskutek moznosci powolnego podgrzewa¬ nia gumy przed wulkanizacja, guma ta naj¬ pierw przechodzi w stan miekki, podatny do wytlaczania, wskutek czego pod rów¬ nomiernym stalym naciskiem elastycznej matrycy kazdy najmniejszy nawet szcze¬ gól zostaje wiernie odcisniety.Matryce sama mozna wykonac sposo¬ bem wedlug wynalazku zapomoca raz od¬ cisnietego gotowego przedmiotu. Przedmiot ten raz tylko wykonany z najwieksza sta¬ rannoscia zapomoca tloczni, daje moznosc czestego i szybko uskutecznianego zapo¬ moca sposobu wedlug wynalazku wykony¬ wania matrycy, która znów umozliwia szybki wyrób pozadanych przedmiotów.Dlatego tez wytlaczane artykuly przezna¬ czone do wyrobu matrycy, wytwarza sie z mozliwie najwieksza starannoscia, wzgled¬ nie naprawia sie male braki i wtedy ma sie moznosc prawie dowolnie czestego wytwarzania przedmiotów bez braków.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wytwarzanie plyt o znacznie wiekszych dlugosciach i szerokosciach niz dotychczas — 4 —w jednym tylko przebiegu, wskutek czego osiaga duza wydajnosc kosztownych tlocz¬ ni przy znacznie mniejszym nakladzie pra¬ cy, przyczem jakosc otrzymanego wyrobu gotowego znacznie przewyzsza jakosc wy¬ robu, otrzymywanego sposobami dotych¬ czas uzywanemi.Pokrycia na podlogi, wykonane sposo¬ bem wedlug wynalazku, maja te -specjalna zalete, ze krawedzie ich dobrze przylegaja do podloza wskutek tego, ze powierzchnia, która nastepnie bedzie zwrócona do podlo¬ gi, podczas wulkanizowania jest wklesla tak, ze krawedzie nie maja tendencji do podnoszenia sie, lecz odwrotnie, do przy¬ legania do podloza. PL