PL181880B1 - Środek szkodnikobójczy - Google Patents

Abstract

Środek szkodnikobójczy zawierający oprócz substancji czynnej ciekły lub stały nośnik i ewentualnie znane stosowane do wyrobu pestycydów dodatki, znamienny tym, że jako substancję biologicznie czynną zawiera połączenie typu kompleksu związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru, z bis (2,2-dichloro-winylo-metylofosforanem) wapnia w proporcji molowej 2:1.

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek szkodnikobójczy przeznaczony do ochrony roślin przed szkodnikami owadzimi.

Znane są z opisu patentowego polskiego nr 66108 i publikacji w „Rocznikach Chemii” 48, 143 (1974) dwa związki o silnym działaniu owadobójczym, o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru i nazwie chemicznej fosforany 1 -(4-chlorofenoksy)-2-(chloro-lub dichloro)winylo-dietylu.

Znane jest także z opisu patentowego USA 3412182 połączenie dwóch cząsteczek insektycydu fosforanu 2,2-dichlorowinylo-dimetylu o nazwie dichlorfos z cząsteczką bis(fosforanu 2,2-dichlorowinylo-metylo) wapnia, które ma korzystniejsze niektóre użytkowe właściwości od wyjściowego dichlorfosu.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że związek o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru, daje z bis(fosforanem 2,2-dichlorowinylo-metylo) wapnia połączenie typu kompleksu odznaczające się znacznie silniejszym działaniem szkodnikobójczym od wyjściowych półproduktów'.

Przedmiotem wynalazku jest środek szkodnikobójczy zawierający jako substancję biologicznie czynną połączenie typu kompleksu związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru, z bis (fosforanem 2,2-dichlorowinylo-metylo) wapnia w proporcji molowej 2:1.

Środek według wynalazku może być stosowany w różnych znanych, ciekłych i stałych formach użytkowych, np. proszków do zawiesin wodnych, stężonych zawiesin i roztworów emulgujących, mikrogranulatów do polewania i oprysku, kształtek z tworzyw sztucznych oraz w innych znanych formach użytkowych środków szkodnikobójczych.

W skład środka według wynalazku, poza połączeniem typu kompleksu związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru, z bis (fosforanem 2,2-dichlorowinylo-dimetylo) wapnia jako substancji czynnej, wchodzą nośniki stałe lub ciekłe oraz ewentualnie substancje pomocnicze, takie jak środki powierzchniowo czynne, środki przyczepne, zagęstniki, stabilizatory, barwniki i inne znane składniki form użytkowych środków szkodnikobój czych.

Środek według wynalazku może być stosowany do zwalczania szkodników roślin uprawnych, owadów sanitarnych i ektopasożytów zwierząt.

Środek według wynalazku ze względu na wyższą aktywność biologiczną może być stosowany w znacznie mniejszych ilościach od związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku. Ponadto korzystną właściwością środka według wynalazku jest jego mniejsza toksyczność dla organizmów stałocieplnych od toksyczności związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, zwłaszcza od silnie toksycznego fosforanu 1 -(4-chlorofenoksy)-2-chlorowinylo-dietylu.

Połączenie typu kompleksu związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X ma znaczenie podane wyżej, z bis (fosforanem 2,2-dichloro-winylo-metylo) wapnia w proporcji molowej 2:1, stanowiące substancję aktywną środka według wynalazku, jest w tempe181 880 raturze pokojowej bardzo lepką ciecząo postaci zestalającej się żywicy. Struktura połączenia nie została jednoznacznie zdefiniowana.

Połączenie nie jest zwykłą mieszaniną dwóch związków, o czym świadczy między innymi zachowanie się w niektórych rozpuszczalnikach, np. w cykloheksanie, w którymjest praktycznie nierozpuszczalne wobec dobrej rozpuszczalności związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku.

Z połączenia, do otrzymania którego użyto związek o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku i bis (fosforan 2,2-dichlorowinylo-metylo) wapnia w zwiększonej proporcji molowej 3:1 ekstrahuje się przy pomocy cykloheksanu nadmiar związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w ilości odpowiednio do proporcji 1 mola.

Połączenie typu kompleksu stanowiące substancję aktywnąśrodka według wynalazku można otrzymać kilkoma metodami, zasady których podano w pat. USA nr 3412182 dla połączenia dichlorfosu z bis (fosforanem 2,2-dichlorowinylo-metylo) wapnia. Wysoka jakość połączenia zapewnia sposób polegający na reakcji w pierwszym etapie dichlorfosu z chlorkiem wapnia w proporcji molowej 2:1, w środowisku wodno-alkoholowym z wydzieleniem gazowego chlorku metylu i krystalicznego dwuwodzianu bis(2,2-dichlorowinylo-metylofosforanu) wapnia.

W drugim etapie krystaliczny dwuwodzian ogrzewa się ze związkiem o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku (w proporcji molowej 1:2) w środowisku rozpuszczalnika organicznego, np. heksanu lub benzenu, oddestylowuje wydzielającą się wodę i zatęża. Pozostałość stanowi produkt, a mianowicie połączenie bis (2,2-dichlorowinylo-metylofosforanu) wapnia ze związkiem o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, a mianowicie (symbol połączenia):

- fosforanem 1-(4-chlorofenoksy)-2-chlorowinylo-dietylu (I),

- fosforanem 1-(4-chlorofenoksy)-2,2-dichlorowinylo-dietylu (II).

Wysoką efektywność szkodnikobójczą środka według wynalazku na teście Musca domestica L. (mucha domowa) i Blatta orientalis (karaczan wschodni) z porównaniem do znanych wyjściowych półproduktów i znanych insektycydów przedstawiają następujące przykłady.

Przykład I. Na krążek bibuły w płytce Petriego naniesiono 10 mg badanej substancji rozpuszczonej w 2 cm³ acetonu, odparowano aceton i umieszczono 10 szt. 4-dniowych much (Musca domesticaL.). Obserwowano zachowanie się much i notowano czas oraz liczbę martwych osobników. Z wyników 5 powtórzeń określano czas (LT₅₀), w którym uzyskano śmiertelność 50% much.

Połączenie, nr	LT50
znany związek	(minuty)
połączenie I	21
fosforan 1 -(4-chlorofenoksy)-2,2-dichloro-winylo-dietylu	75
bis(2,2-dichlorowinylo-metylofosforan)wapnia	>600
tetrachlorwinfos (s.a. preparatu Gardona)	125

Przykład II.Na krążek bibuły w płytce Petriego naniesiono 2 cm3 0,1 %o acetonowego roztworu badanego związku i po odparowaniu rozpuszczalnika umieszczono 10 szt. 40-dniowych karaczanów (Blatta orientalis). Po 6 godzinach obliczono ilość martwych owadów-·. Średni wynik z 5 powtórzeń podano w % skuteczności (śmiertelności).

Połączenie, nr	Skuteczność
znany związek	%
połączenie II	84
fosforan 1 -(4-chlorofenoksy)-2-chlorowinylo-dietylu	44
bis(2,2-dichlorowinylo-metylofosforan) wapnia	0
chlorfenwinfos (s. a. preparatu Birlane)	6

181 880

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Środek szkodnikobójczy zawierający oprócz substancji czynnej ciekły lub stały nośnik i ewentualnie znane stosowane do wyrobu pestycydów dodatki, znamienny tym, że jako substancję biologicznie czynną zawiera połączenie typu kompleksu związku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru, z bis (2,2-dichlorowinylo-metylofosforanem) wapnia w proporcji molowej 2:1.