Przedmiotem niniejszego wynalazku jest prosty sposób, pozwalajacy na bezpo¬ srednie przejscie od weglowodorów nasy¬ conych do nienasyconych, z których latwo mozna dojsc do róznych zwiazków orga¬ nicznych przez zwiazanie drobiny tlenu, wody, kwasów, róznych rodników i t. d.W szczególnosci stwierdzili wynalazcy, ze jesli sie przeprowadza pary weglowo¬ dorów nasyconych, jak etan, propan, rózne butany, weglowodory szeregu cykloheksa¬ nu i t. d., ponad pewnemi katalizatorami, skladajacemi sie naogól ze zredukowanych metali, w odpowiednich temperaturach, to mozna z latwoscia usunac z drobiny dwa lub wiecej atomów wodoru, tak ze w pierw-szej fazie procesu otrzymuje sie naogól we¬ glowodory jednoetylenowe, poczem w dru- ' giej v|az^e pj^y^ przedluzaniu czasu dziala¬ nia-otrzymuje sie weglowodory szeregu ace¬ tylenu lub wieloetylenowe, zaleznie od bu¬ dowy weglowodorów wyjsciowych.Katalizatory wywolujace te przemiane sa bardzo liczne. Sa to zredukowane meta¬ le grupy zelaza (kobalt, nikiel i t. d.), gru¬ py miedzi (srebro, zloto i t. d.), grupy pla¬ tyny (osm, iryd i t. d.) i rodu (pallad). Po¬ za tern wegiel, glin, magnez, cyna, olów spelniaja równiez, aczkolwiek w mniej¬ szym stopniu, role katalizatorów odwodor- niajacych. Podobnie zachowuja sie równiez niektóre tlenki w odpowiedniej temperatu¬ rze, np. tlenek glinu w temperaturach wyz¬ szych od 650°.Zjawiska te byly zasadniczo znane; jed¬ nak sposób wedlug wynalazku pozwala o- siagnac odwodomienie drobin w sposób prosty bez wszelkiego rozbijania drobin, praktycznie zapobiegajacy tworzeniu sie wegla.Nikiel, kobalt i miedz, zredukowane po¬ miedzy 450° a 600°, nadaja sie szczególnie dobrze do przeprowadzenia tych reakcyj, Regulujac odpowiednio czas zetkniecia sie z temi metalami prostych weglowodorów szeregu parafinowego (etanu, propanu i ho- mologów) w temperaturach zawartych na¬ ogól miedzy 500° a 600°, przeprowadza sie je prawie ilosciowo w ich pochodne jedno¬ etylenowe. Z etanu tworzy sie etylen, z propanu propylen i t. d. Jesli czas zetknie¬ cia sie przedluza, pojawiaja sie weglowodo¬ ry szeregu acetylenowego. W kazdym wy¬ padku nalezy bardzo dokladnie uregulo¬ wac czas trwania zetkniecia sie, jesli sie go bowiem przedluzy, wtedy bardzo predko pojawiaja sie produkty rozkladu drobin, czemu towarzyszy pojawienie sie produk¬ tów kondensacji, jak benzen i jego homolo- gi, naftalen, styren i t. d., co nie odpowiada zamierzonemu celowi.Ciezkie weglowodory szeregu metanu nadaja sie równiez dobrze do tych reakcyj, ale nalezy koniecznie bardzo troskliwie u- regulowac czas zetkniecia sie ich z katali¬ zatorem oraz temperature.Równiez z duza korzyscia mozna w pewnych wypadkach, zwlaszcza przy prze¬ róbce cial o wysokim ciezarze drobinowym, pracowac w obecnosci wodoru* pod cisnie¬ niem zmniejszonem lub podwyzszonem.Unika sie w ten sposób zbyt daleko posu¬ nietego odwodornienia, jak równiez rozbi¬ jania drobin. Cisnienie jednak nalezy w kazdym wypadku osobno oznaczyc, przy Wysokiem bowiem cisnieniu mozna na nowo doprowadzic do uwodornienia przez bezpo¬ srednie przyczepienie wodoru do nienasy¬ conych atomów wegla, jak sie to dzieje przy stosowaniu sposobów, objetych paten¬ tami polskiemi Nr 6789 z 25/V. 1926 oraz Nr 9546 z 19/X. 1927, tudziez patentu fran¬ cuskiego Nr 659463 z 15/XII. 1927 i paten¬ tów dodatkowych Nr 32521/608560 z 23/X. 1928 oraz Nr 38360, zgloszonego dnia 18/XI 1929 r.Wielka korzysc sposobu wedlug niniej¬ szego wynalazku polega na okolicznosci, ze proces jest ciagly. Pozwala on na przerób¬ ke otrzymanych weglowodorów etyleno¬ wych, acetylenowych na dalsze produkty chemiczne sposobem ciaglym podlug zna¬ nych sposobów.Zwiazki etylenowe mozna np. przepro¬ wadzic w obecnosci kwasu siarkowego i ka¬ talizatora (tlenku miedziawego) w alkoho¬ le lufo etery.Propylen np. przechodzi bezposrednio w drugorzedowy alkohol propylowy CH 3 — CH = CH2 + H — OH = CH3 — CH(OH) — CH3 Mozna wiec w ten sposób w procesie ciaglym uzyskac przetworzenie propanu na alkohol propylowy.Mozna równiez przeprowadzic etyleno¬ we pochodne w estry, dzialajac na nie pa- - 2 -rami kwasu tluszczowego (np. octowego), w chloronydryne glikolu, dzialajac kwasem poaciilorawym, w glikol przez umiarkowa¬ ne utlenienie w obecnosci nadmanganianu oraz katalizatorów i t d, Równiez weglowodory szeregu acetyle¬ nowego dadza w obecnosci soli rteci odpo¬ wiednie aldehydy, ketony i L p.Przyklad 1. Etan przeprowadza sie w ten sposób nad katalizatorem, zlozonym z ziarnek pumeksu, okrytych zredukowanym i ogrzanym od 550° do 600° niklem, zeby czas zetkniecia sie wynosil okolo pietnastu sekund.W tych warunkach etan przechodzi cal¬ kowicie w etylen, który mozna skierowac bezposrednio do kwasu siarkowego, zada¬ nego odpowiednim katalizatorem (tlenkiem miedziawym) podlug znanych sposobów, o- trzymujac w rezultacie badz alkohol ety¬ lowy, badz eter etylowy.Przyklad IL Propan lub gaz bogaty w propan przeprowadza sie w ten sposób nad katalizatorem, zlozonym z kawalków tlen¬ ku miedzi, uprzednio zredukowanych i za¬ danych mala iloscia zredukowanego niklu lub kobaltu, zeby czas zetkniecia sie gazu z katalizatorem nie przekraczal jednej mi¬ nuty dla temperatury 580°. Przemiana gazu w .pochodna etylenowa jest prawie zupelna.Otrzymany weglowodór mozna w sposób, ciagly przemienic w drugorzedowy alkohol propylowy przez uwodnienie przy pomocy kwasu siarkowego wobec katalizatora.Przyklad IIL Ten sam proces stosuje sie do butanu, pentanu i innych wyzszych weglowodorów. Mozna ta droga przejsc bezposrednio z pentanu do drugortzedowe- go octanu amylowego, dzialajac na otrzy¬ many weglowodór nienasycony parami kwasu octowego w 300°.Przyklad IV. Etan lub gaz bogaty w etan miesza sie z równa objetoscia wodoru i pod cisnieniem 2 kg/cm2 przeprowadza nad miedziowanym pumeksem rozgrzanym do 600°, tak aby czas zetkniecia sie osiagal dwie i pól minuty.W tych warunkach odwodornienie idzie az do powstania weglowodoru acetyleno¬ wego; otrzymuje sie acetylen z 60% wy¬ dajnoscia, a równoczesnie mala ilosc pro¬ duktów kondensacji (weglowodory alifa¬ tyczne i szeregu benzenu).Acetylen mozna znanemi sposobami przeprowadzic bezposrednio w aldehyd e- tylowy lub tez w chlorek winylu lub etyli- denu. PL