Przy zdejmowaniu filmów kolorowych o karbowanem podlozu stosuje sie: albo soczewke zbierajaca o ognisku, u- mieszczonem w sasiedztwie objektywu do zdjec, albo szczególny objektyw zbierajacy.W obydwóch przypadkach w praktyce nie mozna stosowac objektywów o krótkiej odleglosci ogniskowej, poniewaz wymagaja one stosowania soczewek zbierajacych o bardzo krótkiej odleglosci ogniskowej i wprowadzaja znaczna krzywizne pola, wskutek czego brzegi obrazów sa niewy¬ razne.Wynalazek niniejszy ma na celli usu¬ nac te wady przez zastosowanie zwy¬ klych objektywów, które latwo dostac w handlu, zaopatrzonych w soczewki zbiera¬ jace, których ognisko umieszczone jest w sasiedztwie objektywu do zdjec.Wystarcza, jak to przedstawia rysu¬ nek, umiescic soczewke lub achromatycz- ny objektyw ujemny pnzed zwyklym objek- tywem, w dostatecznej od niego odleglo¬ sci; otrzymuje sie taki wynik, jak gdyby zdjecia byly robione zapomoca objektywu o krótszej ogniskowej, przyczem brzegi obrazu sa zupelnie wyrazne.Na zalaczonym rysunku litera g ozna¬ cza karbowany film, litera C — soczewke zbierajaca o odleglosci ogniskowej f, lite¬ ra O — objektyw do zdjec o odleglosciogniskowej / i srednicy (lub uzytecznym otworze) d.Miech N przedstawia ujemna soczewke o oldleglosci ogniskowej /", o srednicy D, umieszczona w odleglosci e od objektywu O. Dla prostoty rysunku zaklada sie, ze wszystkie czesci dbjektywów i soczewki sa nieskonczenie cienkie.Poniewaz soczewka zabierajaca prawie styka sie z obrazem, przeto nie odgrywa ona zadnej roli w obliczeniu pola i odleglo¬ sci ogniskowej.Podany ponizej przyklad liczbowy u- jawnia izalety ukladu. Przypuscmy, ze wy¬ konywa sie zdjecia zapomoca objektywu 0 o odleglosci ogniskowej / = 50 mm; nale¬ zy istosowac soczewke zbierajaca o tej sa¬ mej odleglosci ogniskowej, t. j. /' = 50 mm.Jezeli uzywa sie soczewke zbierajaca z flintu o spólczynniku n = 1,8, to krzywizne pola, czyli krzywizne Petziwal'a, wprowa¬ dzona przez te soczewke, oblicza sie ze wzoru P -= _ _L = _ * =_ J_ t:n 50. 1,8 90 t. j. promien krzywizny pola obrazu bedzie wynosic 90 iimm, w kacie zas obrazu 18 x 24 mn^ przy objektywie o otworze //2,5, zamglenie bedzie wynosic okolo 0,5 mm. Jezeli przed tym ukladem umiescic W odleglosci e == 100 mm ujemna soczew¬ ke o odlegte&fci ogniskowej f" =*= 200 mm, to jako odleglosc ogniskcwa ukladu optycz¬ nego otrzymuje sie t.r -50.200 F = «. — « — —*- = 40 mm t" +t-e -200 + 50-100 Objektyw O winien znajdowac sie obecnie na odleglosci x takiej, ze J-= 1 f 1 = l * = 1 xX~*'+ r f ~ 300 50^60, skad x= 60 mm [x = odleglosci od objek¬ tywu O do filmu fotograficznego). Zatem nowa soczewka zbierajaca C powinna miec odleglosc ogniskowa /' = 60 mm.Krzywizna Petzfwal'a wyraza sie wzo¬ rem P= " S T~ =-^TTo+ ^h~c = 0,005926 f. n 60. 1,8 200.1,5 czyli R = 168,7 mm, i zamglenie na brze¬ gach nie przekracza 0,25 mm.Zatem, stosujac nowy uklad, zamiast poila objektywu o ognisku 50 mm i promie¬ niu krzywizny pola 90 mm, otrzymuje sie pole objektywu o ognisku 40 mm i znacz¬ nie lepszym promieniu krzywizny pola 168 mm. Zysk jest olbrzymi z punktu widze¬ nia zwiekszenia pola i czystosci na brze¬ gach.Co sie tyczy otworu liczbowego, to zmniejszyl sie on bardzo nieznacznie; rze¬ czywiscie, przypuscmy, ze objektyw O byl otwarty na f/2\ obecnie bedzfe on otwarty na Z/2,4. Srednica ujemnej soczewki wy¬ nosi 15 e D = d+2 —- =85 mm jezeli d= 25 mm; f = 50 mm; e = 100 mm.Wszystko poprzednib powiedziane moz¬ na zreasumowac w nastepujacych trzech wzorach^ 1 1 1 , 1 fi) P = -^—H = 11 n%r nur 1.8r 1,5r w r e+r f (oznacza to, ze soczewka zbierajaca po¬ winna miec odleglosc ogniskowa równa odleglosci djafragmy objektywu od filmu karbowanego)* — 2 —f.f" Ze wzorów (1) i (2) wynika, ze 1,8 \ e+f" f} 1,5 f" Jezeli, majac objektyw do zdjec o da¬ nej odleglosci ogniskowej /, chcemy otrzy¬ mac krzywizne Petzwal'a P i pole objekty- wu o ogniskowej F, wystarczy rozwiazac dwa równania z dwiema niewiadomemi e i /", które odpowiadaja odleglosci ujemnej soczewki od objekttywiu O i odleglosci ogni¬ skowej tejze soczewki.Oozywiiscie, dobrze jest naogól zastapic zwykla soczewke ujemna przez ujemny objektyw o odpowiednio usunietej abera- cji: bierze sie np. achromatyczny objek- tyw, pozbawiony aberacji i astygmatyzmu.Poza tern, na tej zasadzie mozna zbu¬ dowac nowy objektyw o wielkim kacie, przypominajacy odwródony teleobjektyw, do którego (wystarcza zastosowac te sama zasade klasycznego obliczenia z punktu wi¬ dzenia aberacyj, co i do zwyklego tele- objektywu, nie przyjmujac jednak pod u- wage, w szczególnym przypadku zastoso¬ wania do fotografji kolorowej, istnienia soczewki zbierajacej, co wprowadza do ob¬ liczenia objektywu krzywizne Petzwal'a.Streszczajac wyzej powiedziane, widzi¬ my, ze (wynalazek jest znamienny: 1. dodaniem przed objektywem do zdjec zwyklej soczewki ujemnej (lub sko¬ rygowanego objektywu ujemnego) o sto- sownem ognisku i umieszczonej tak, by odleglosc od pierwotnego objektywu byla wieksza od ogniskowej objektywu, a to w celu osiagniecia wiekszego pola i wiekszej czystosci obrazu na brzegaich pola; 2. zastosowaniem urzadzenia objekty¬ wu o wielkim kacie, (którego czesc ujemna stanowi pierwszy uklad optyczny, umie¬ szczony na odpowiedniej odleglosci od czesci dodatniej w taki sposób, ze calosc przypomina odwrócony teleobjektyw. PL