Pierwszenstwo: 26 lutego 1931 r. (Belgjaj.Wynalazek niniejszy dotyczy skrzynek, laczacych rury w wymiennicach ciepla, jak np. grzejników, chlodnic, wyparników lub podobnych urzadzen, których poszcze¬ gólne czesci skladaja sie z rur, polaczo¬ nych skrzynkami. Zazwyczaj skrzynki sa odlewane w celu zapewnienia szczelnosci i trwalosci, podczas gdy rury w wielu ra¬ zach sa wykonane z metalu ciagnionego.Przez oszczednosc lub wskutek tego, ze metal, uzywany na rury, nie nadaje sie do odlewania, prawie zawsze wykonywa sie skrzynki z innego metalu, niz rury, np. wy¬ konywa sie je z zeliwa lub stopu glinowego, podczas gdy rury wykonywa sie z miedzi lub innego metalu dobrze przewodzacego cieplo lub odpornego na nagryzanie, lecz niezdatnego na odlewy lub zbyt drogiego.W wielu jednak przypadkach byloby bar¬ dzo pozadane, aby skrzynki byly wykonane z tego samego metalu, co i rury albo z me¬ talu, posiadajacego pewne wlasnosci, które sa konieczne do otrzymania dobrej wymia¬ ny ciepla, przynajmniej w tych czesciach, które stykaja sie z czynnikiem, krazacym w urzadzeniu. W ten sposób moznaby uniknac utleniania sie lub nagryzania skrzynek oraz dzialania, jakie to utlenienie moze wywie¬ rac na czynnik, krazacy w wymiennicy; moznaby takze uniknac pewnych zjawisk elektrolitycznych, które moga powstawac wskutek tworzenia sie ogniw elektrycznychw miejscach polaczenia rur ze skrzynkami, .na^ które to ogniwa skladaja sie rózne me- tale.ofaz plyn, znajdujacy sie w wymienni- cy, co moze wywolac powazne jej uszko¬ dzenia.Wedlug wynalazku niniejszego taki wy¬ nik osiaga sie w prosty sposób i bez znacz¬ nego zwiekszania kosztu urzadzenia, wyko¬ nywajac skrzynke o cienkich sciankach z blachy, otrzymanej z obranego metalu, przyczem skrzynka ta zostaje wzmocniona oslona metalowa. Oslona moze calkowicie otaczac skrzynke blaszana, albo tez moze oslaniac tylko niektóre jej czesci, np. miej¬ sca polaczen, pozostawiajac inne czesci nieosloniete, zwlaszcza gdy skrzynka nie potrzebuje wytrzymywac wysokich prezno¬ sci. Taka oslone nalezy odlac bezposrednio naokolo skrzynki, która wtenczas sluzy ja¬ ko rdzen odlewniczy.Do laczenia rur ze skrzynkami moznaby stosowac wszystkie znane srodki, jak zla¬ cza gwintowane, spawanie zwykle i samo¬ rodne i t. d. Jednak zapomoca tych srod¬ ków czesto trudno jest otrzymac zlacza szczelne na wysokie preznosci, wiec lepiej bedzie zatapiac konce rury w metalu oslo¬ ny skrzynki podczas odlewania jej. W tym celu przylacza sie rury do skrzynki, umie¬ szczonej jako rdzen w formie odlewniczej i metal, z którego ma byc wykonana oslona, wlewa sie jednoczesnie wokolo konców rur oraz skrzynki i tych jej czesci, które maja byc wzmocnione. Konce rur, laczone ze skrzynka, moga byc gladkie lub zaopatrzo¬ ne w nalozone na nie pierscienie albo tez moga byc faliste z pierscieniami lub bez, przyczem nalezy wzmocnic te konce rur wewnetrzna tulejka w celu zwiekszenia o- poru, przeciwstawionego przez te konce si¬ lom, powstajacym wskutek kurczenia sie metalu oslony. Przed odlewaniem konce rur zostaja osadzone w otworach skrzynki; tak samo mozna równiez osadzic zlaczki gwintowe, które po odlaniu oslony sa rów¬ niez zalane metalem.Na rysunku uwidoczniono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku, w celu wy¬ jasnienia jego istoty. Fig. 1 przedstawia czesci w przekroju poziomym, które maja byc osadzone w skrzynce przed zalaniem ich metalem. Fig. 2 przedstawia przekrój tych czesci, osadzonych w skrzynce i zala¬ nych wraz ze skrzynka metalem, tworza¬ cym oslone. Fig. 3, 4, 5 i 6 przedstawiaja przekroje poprzeczne skrzynki, uwidocz¬ niajace rozmaitego rodzaju osadzenie rur w odlanej oslonie.Skrzynka 1 jest wykonana z cienkiego metalu, w która wtloczone sa rury 2 wy- miennicy ciepla, przyczem oslona metalo¬ wa 3 zostaje odlana wokolo skrzynki 1, sluzacej jako rdzen odlewniczy, oraz woko¬ lo konców rur 2. Zlaczka gwintowa 4, rów¬ niez wtloczona lub inaczej umocowana w skrzynce /, jest równiez zaglebiona w me¬ talu oslony 3 po odlaniu tej ostatniej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 konce rur 2 sa osadzone w metalu oslony 3 tylko przez nacisk stygnacego metalu, wskutek kurczenia sie go po odlaniu; konce te sa gladkie i nie wzmocnione. Gdy rury sa cienkie, jak to przewaznie bywa, nalezy wzmocnic ich konce wewnetrzna tulejka 5 (fig. 3), która uniemozliwia odchylanie sie ich scianek pod naciskiem, wywolywanym wskutek kurczenia sie stygnacego metalu, wobec czego otrzymuje sie mocne osadze¬ nie. Mozna jeszcze bardziej zwiekszyc moc zaciskania, jezeli na rure zalozyc pierscien 6 o dostatecznie duzej srednicy (fig, 4), który przeciwstawia jeszcze wiekszy opór kurczeniu sie oslony 3 i pozwala osiagnac wiecej docisniete polaczenie wskutek tego, ze nacisk, wywolywany przez kurczenie sie metalu, dziala na wiekszej srednicy. Jedno¬ czesnie zas, gdy metal oslony nie otacza rur zupelnie szczelnie, tak iz czynnik, znajdu¬ jacy sie w skrzynce, moze przesaczac sie wzdluz rur 2, pierscien 6 zmusza ten czyn¬ nik do zboczenia z tej drogi, co przewaznie wystarcza, aby zapobiec przeciekaniu. — 2 —Konce rur 2, zamiast gladkie, moga byc chropowate, gwintowane lub faliste (fig, 5) w miejscu 7 w celu lepszego osadzenia ich w metalu odlanej oslony, a jednoczesnie u- tworzenia wezykowatej drogi przeplywu czynnika, jezeliby czynnik ten mógl prze¬ ciekac wzdluz rury. Wzmacniajac taki fali¬ sty koniec rury gladka lub falista tulejka wewnetrzna 5a (fig. 6) i nakladajac na ru¬ re miedzy dwie jej fale 7 pierscien ze¬ wnetrzny 6a, otrzymuje sie osadzenie, prze¬ ciwstawiajace najwiekszy opór silom me¬ chanicznym, a jednoczesnie otrzymuje sie szczelne polaczenie przy duzych cisnie¬ niach, jakim czynnik moze podlegac w skrzynce i rurach.Niezaleznie od tego, jaki rodzaj osadze¬ nia rur sie obiera, przy odlewaniu oslony postepuje sie zawsze w ten sam sposób, mianowicie rury 2 oraz zlaczki gwintowe 4 laczy sie ze skrzynka 1, która umieszcza sie jako rdzen w formie odlewniczej i wlewa sie w odpowiedni sposób metal, z którego ma byc wykonana oslona. Jezeli skrzynka nie ma podlegac wysokim cisnieniom, to niektórych czesci skrzynki 1 mozna nie po¬ krywac oslona i oslone 3 ograniczyc do tych czesci, które winny byc wzmocnione lub u- szczelnione. Odpowiednie wykonanie for¬ my umozliwia odlanie oslony stosownie do potrzeby., Niekiedy oslona moze byc wprost me¬ chanicznie nalozona na goraco lub na zimno na skrzynke /, z która wtedy laczy sie rury 2 i zlaczki 4 w sposób, zapewniajacy szczel¬ nosc, np. przez spawanie. PL