Wynalazek niniejszy dotyczy hamulców do pojazdów.Dotychczas uzywano zazwyczaj czte¬ rech hamulców, po jednym na kazdem kole pojazdu. Hamulce te byly uzaleznione od wprawiajacego je w ruch pedalu zapomoca odpowiedniego ukladu polaczen tak, iz nor¬ malnie hamowano równoczesnie wszystkie cztery kola wozu. Aby sie zabezpieczyc od usterek w dzialaniu hamulca czyto z po¬ wodu uszkodzenia prowadzacych do hamul¬ ca pretów, czyto z powodu zgubienia czo¬ pów przegubowych, zaopatrywano tylne kola wozu w dodatkowa pare hamulców, u- ruchomiana zapomoca dzwigni recznej.Przy takiem urzadzeniu nie mozna nalezy¬ cie hamowac wozu, poniewaz dzwignia reczna dziala jedynie na hamulce kól tyl¬ nych.Urzadzenie hamulcowe wedlug wyna¬ lazku niniejszego wyróznia sie tern, ze zwy¬ kly wal poprzeczny do uruchomiania ha¬ mulców posiada czesci zgrubione pomiedzy dzwigajacemi go lozyskami, a na zewnetrz¬ nych koncach swoich dodatkowe ramiona polaczone ze zwyklemi pedalami i dzwignia* oraz ^pmm iS^!lflWnC ?¦ 4r^?kanii urucho- 1 miajacemi hamulce tak, ze w razie, gdyby jakakolwiek go zawiodla, przynajmniej dwa. hamulce zachowaja swa sprawnosc.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat hamulców wedlug niniejszego wynalazku, fig. 2 — widok zgary przedniej czesci wo¬ zu, zaopatrzonego w urzadzenie wedlug wy¬ nalazku, fig. 3 — przekrój wzdluz linji 3— 3, oznaczonej na fig. 2, fig. 4 — przekrój wzdluz linji 4 —¦ 4% oznaczpaej na fig. 2, fig. 5 — srodkowy wal poprzeczny w zwiekszonej skali, fig. 6 — przekrój piono¬ wy jednego z przednich tycA pojazdu.Liczba 10 oznacza czesci boczne ramy wqzu, polaczone na koncach poprzeczkami 11. Poprzeczki te przymocowane sa w spo¬ sób zwykly do srodkowych czesci pary re¬ sorów poprzecznych 12, a konce zewnetrz¬ ne tych resorów przymocowane sa do wie¬ szaków 13. Os przednia 14 umocowana jest ponizej przedniego resoru poprzecznego i zaopatrzona jest w pare zwróconych wgóre sprezystych wsporników 15, do których przymocowane sa wieszaki 1$. l&ft&l^ zfr- wnetrzny koniec przedniej osi 14 posiada otwór mniej wiecej pionowy na tuleje 16 z przymocowanym don przegubowo czopem 17, na którym osadzona jest obrotowo pia¬ sta 18 kola 20 z bebnem hamulcowym 19.Do czopa 17 przytwierdzona jest plyta podstawowa 21, podtrzymujaca pare kloc¬ ków hamulcowych 22, dzialajacych od we¬ wnatrz, na beben 19. Do przyciagania kloc¬ ków 22t clo bebna sluzy klin 23, umocowany przesuwnie w plycie podstawowej 21 po¬ miedzy koncami klocków hamulcowych, po¬ laczony z drazkiem 24, przepuszczonym przez tuleje 14 tak, ze skutkiem naeisku na ten drazek zostaje uruchomiony klin 23, powodujacy zetkniecie klocków hamulco¬ wych z bebnem 1% Ha górny koniec tulei nasunieta jest pookwa 25. Miedzy ta pochwa a górnym koncem sprezystego wspornika 15 biegnie tulejka 26, obejmujaca luzno drazek 27 zaopatrzony w ksiuk 28, wystajacy z po¬ chwy 25. Ksiuk 28 dotyka górnego konca preta 24. Koniec zewnetrzny drazka 27 zaopatrzony jest w ramie 29.Opisany powyzej hamulec jest jedynie przykladem wykonania urzadzenia wedlug wynalazku niniejszego, jasnem jest bowiem, ze moze ono miec zastosowanie do wszel¬ kich typów hamulców, dzialajacych na ko¬ la pojazdów, nie wychodzac z ram wyna¬ lazku, Wewnetrzny koniec tulei 26 (fig. 2) u- mieszczony jest nad tuleja 16, celem za- pewni^iia polozenia os4 drazków 27 w kie¬ runku prostopadlym do biegnacych po prze¬ katnej drazków hamulcowych, o których be¬ dzie mowa ponizej.Hamulce tylnych kól pojazdu nie byly tu omawiane, gdyz zgodnie z wynalazkiem niniejszym mozna stosowac wszelkie typy hamulców na kola tylne. Jest wszakze wskazanem zaopatrzyc kola tylne w hamul¬ ce podobne do hamulców, zastosowanych na kolach przednich opisanych powyzej, z t*t i?4nak ?«iSK* iz hamulce tylne, jako o- sadzone nieprzegubowo, winny byc zaopa¬ trzone w ksiuki zamiast klinów 23, urucho¬ miane zapomoca odpowiednich dzwigni 52 (fig. 1), umieszczonych obrotowo bezpo¬ srednio na plytach podstawowych. Kazda z dzwigni 29 i 52 jest tak osadzona, by ruch zewnetrznego jej konca ku srodkowi wozu powodowal dzialanie hamulców.Przez srodek ramy przechodzi poprzecz¬ ka 30, umocowana do podluznie Hk zapo¬ moca narozników i zaopatrzona posrodku w gniazdo 32, w którem lacza sie przegubo¬ wo konce schodzacych sie pod katem pre¬ tów 33, przymocowanych przedniemi kon¬ cami do wsporników 15 na osi przedniej.Pomiedzy przegubem 32 a podluznica 10 do poprzeczki 30 przymocowany jest wspor¬ nik 34 w ksztalcie Kiery U, podtrzymujacy pare pedalów. Jeden z tych pedalów uru¬ chomia sprzeglo, drugi zas 35 -«=¦ hamulec. — 2 -Z pedalem 35 polaczone jest ramie 36 zao¬ patrzone w wykrój, którym ramie to pola¬ czone jest przegubowo z drazkiem 37, umo¬ cowanym koncem tylnym poza poprzeczka 30, dzieki czemu przy nacisnieciu pedalu 35 zostaje pociagniety drazek 30 naprzód.Wspornik 38 (fig. 4, 5), przynitowany do tylnej strony poprzeczki 30, sklada sie z pary ramion, skierowanych ku tylowi, zaopatrzonych w oka, stanowiace pare wspólosiowych lozysk, dla stosunkowo krótkiego poprzecznego walu hamulcowego 39. Czesc srodkowa 39 tego walu posiada srednice taka, iz mozna ja wprowadzic przez lozyska we wsporniku 38, a dlugosc — równa odleglosci miedzy jego ramiona¬ mi. Konce walu 39 posiadaja srednice mniejsza, co pozwala zastosowac lozyska 40, wtlaczane w oka wspornika 38. Czesci zewnetrzne walu 39, wystajace ze wsporni¬ ka 38, zaopatrzone sa w ramiona 41, nor¬ malnie skierowane pionowo. Do konca wa¬ lu zwróconego ku hamulcowi 35 przymo¬ cowane jest ramie 42, biegnace ku górze, sluzace do uruchomiania zwyklego hamul¬ ca, polaczonego z tylnym koncem drazka 37 zapomoca glówki 43 (fig. 3) z wydluzo¬ nym wykrojem i trzpienkiem. Przez naci¬ sniecie pedalu 35 wprawia sie w ruch ramie 42, natomiast naodwrót ruch ramienia nie przenosi sie na pedal.Przeciwlegly koniec walu 39 zaopatrzo¬ ny jest w skierowane ku górze inne ramie 44, zaopatrzone podobnie na górnym koncu w wykrój z trzpienkiem, laczace je z tyl¬ nym koncem drazka 46, sluzacego do uru¬ chomienia hamulca zapasowego. Drazek 46 biegnie ku przodowi, gdzie polaczony jest z dolnym koncem drazka hamulca zapaso¬ wego 47, dzieki czemu uruchomianie draz¬ ka 47 wywoluje ruch walu 39. Wal 39 moz¬ na wprawiac dowolnie w ruch, badzto pe¬ dalem 35, badz drazkiem 47, przyczem uru¬ chomienie jednej z tych czesci nie oddzia¬ lywa na druga.Dla uproszczenia oddzialywania walu 39 na hamulce przyczepione sa do dolnych konców ramion 41 dwa drazki 48, sluzace do uruchomiania hamulców przednich.Drazki te biegna ku przodowi do pretów 29, uruchomiajacych hamulec. Konce ra¬ mion 41, zaopatrzone w wykroje, zajmuja takie polozenie wzgledem pretów 29, ze ruch walu przenosi sie na prety i rozciaga je osiowo. Górne konce ramion 41 polaczo¬ ne sa w podobny sposób z przedniemi kon¬ cami pretów 49, wprawiajacych w ruch tyl¬ ny hamulec, przyczem kazdy z tych pre¬ tów prowadzi do odpowiednich ramion 52 hamulców.Wydaje sie, ze nie mozna osiagnac rów¬ nomiernego hamowania wszystkich kól dla braku wyrównywaczy; stwierdzono wszak¬ ze, iz hamulce dokladnie dopasowane do kazdego kola, co latwe jest do osiagniecia przy tego rodzaju hamulcach, dzialaja za¬ wsze równo.Chociaz opisane urzadzenie jest nad¬ zwyczaj proste i nie wymaga w zwyklych warunkach napraw przez caly czas pracy wozu, moze sie jednak zdarzyc, iz zajdzie np. rozluznienie lub sciecie któregokolwiek z trzpienków, polaczen srubowych lub sworzni, któremi ramiona sa przymocowa¬ ne do odpowiednich drazków, co paralizo¬ waloby naturalnie prace hamulców. Nie jest w takich przypadkach bynajmniej ko¬ niecznem funkcjonowanie wszystkich czte¬ rech hamulców i wystarcza, jezeli przynaj¬ mniej dwa kola sa zabezpieczone przez ha¬ mulce na wypadek niedopisania jakiejkol¬ wiek czesci urzadzenia.Uszkodzenie pedalu 35, drazka 37, czy tez ramienia 42 paralizuje jedynie dziala¬ nie pedalu, nie wstrzymuje natomiast w zadnym razie dzialania hamulca zapaso¬ wego. Równiez i odwrotnie, uszkodzenie drazka hamulca zapasowego, preta 46 lub ramienia 44 nie przeszkadza w dzialaniu pedalu hamulca zwyklego. W obu tych przypadkach urzadzenie, stanowiace przed- — 3 —miot wynalazku, pozostanie skutecznem w odniesieniu do wszystkich czterech kól wozu.Moze sie zdarzyc, ze którekolwiek z ra¬ mion 41 obluzni sie na wale poprzecznym 39, a wówczas dzialanie czyto pedalu, czy drazka hamulca zapasowego wprawi w ruch hamulce przedniego i tylnego kola po tej samej stronie wozu. Poniewaz jednak nie¬ ma tu zadnego wyrównywacza pomiedzy o- bu stronami, wiec hamulce po kazdej stro¬ nie wozu mozna stosowac niezaleznie. Je¬ zeli jeden pret 48 lub 49 zawiedzie, to spo¬ woduje wprawdzie usterke, ale jedynie w dzialaniu odpowiadajacego mu hamulca na kolo, nie wplynie zas na dzialanie pozosta¬ lych trzech hamulców. Jedyna pozostala czesc zespolu, która moglaby odmówic po¬ sluszenstwa i skrecic sie w jakimkolwiek punkcie swej dlugosci, stanowi wal 39.Gdyby wal ten miescil sie pomiedzy ramio¬ nami 42 lub 44 a jednem z ramion 41, pozo¬ staloby wówczas ramie przeciwlegle do zastosowania czterech hamulców. Gdyby zas uszkodzone zostalo jedno z lozysk, o- znaczonych linja kreskowana 50, bylaby nieczynna tylko jedna strona systemu ha¬ mulców, natomiast dwa hamulce na stronie przeciwleglej pozostalyby jeszcze czynne.Gdyby zlamanie nastapilo posrodku wa¬ lu 39 (linja przerywana 51), nacisniecie pe¬ dalu uruchomiloby hamulce na jednym bo¬ ku wozu, podczas gdy poruszenie drazka hamulca recznego uruchomi dwa hamulce na przeciwleglej stronie wozu.Jak wynika z powyzszego, uszkodzenie jakiejkolwiek czesci urzadzenia pozostawi zawsze dwa hamulce czynnemi. Okolicz¬ nosc ta jest nastepstwem zgrubienia posrod¬ ku walu 39, gdyby bowiem posiadal on jed¬ nakowa grubosc na calej swej dlugosci, jak to bywa zazwyczaj, a uszkodzenie wy¬ nikloby pomiedzy ramionami 41, wówczas kazdy jego koniec wysuwalby sie z lozysk 40, co unieruchomiloby wszystkie hamulce.Przy powiekszeniu natomiast posrodku srednicy walu 39 pomiedzy lozyskami, ruch podobny jest wykluczony i dopiero pekniecie walu w dwóch miejscach jedno¬ czesnie mogloby spowodowac wysuniecie go z lozysk 40. Niemozliwe jest jednak ta¬ kie naprezenie walu, by mógl on peknac jednoczesnie w dwóch miejscach. Ma sie tu wiec pewnosc, iz uszkodzenie jednej z czesci calego zespolu, systemu unieruchomi w najgorszym razie dwa tylko hamulce.Korzysci uzyskane z zastosowania takiej budowy polegaja na prostocie i taniosci wy¬ robu, jak równiez niezawodnosci dzialania hamulców we wsizelkich warunkach.Do budowy, zastosowania i skladu ze¬ spolu mozna wprowadzac rozmaite zmiany, nie naruszajac istoty wynalazku. PL