, Wynalazek dotyczy sposobu wykonywa¬ nia polaczen nitowych w scianach pustych cial, naprzyklad w dlugich waskich rurach, w których miejsca nitowania sa trudno do¬ stepne od wewnatrz. Tego rodzaju rury stosowane sa naprzyklad przy budowie sa¬ molotów.Azeby takie rury znitowac na dlugosc lub przynitowac do nich przedmioty, pro¬ ponowano przyrzad, uksztaltowany jako wózek, zaopatrzony w czesci do przytrzy¬ mywania nitu, wprowadzic do rury, zapo- moca obrotu, znajdujacego sie w tym przy¬ rzadzie wrzeciona srubowego, nastepnie wprowadzic nit do dziury od strony we¬ wnetrznej ciala pustego i uzywajac wózka utworzyc glówke w zwykly sposób na ze¬ wnetrznej stronie rury, zapomoca uderzania mlotkiem lub cisnienia. Wprowadzenie ni¬ tu od wewnatrz opóznia i utrudnia robote przy nitowaniu dlugich a waskich rur, po¬ niewaz dziura od wewnatrz moze byc tylko z trudem odnaleziona przez macanie narze¬ dziem. Takze narzedzie przy wsadzaniu kazdego poszczególnego nitu musi byc z ru¬ ry wyciagane i znów wprowadzane. Te nie¬ dogodnosci pozostaly dotychczas nie usu¬ niete, poniewaz nie znano sposobu utwo¬ rzenia glówki nitu w waskiej rurze, w któ¬ rej trzon nitu nie mógl byc obrabiany mlotkiem.Niniejszy wynalazek usuwa polaczone z wprowadzeniem nitu od wewnatrz niedo¬ godnosci i umozliwia przy dlugich a wa-/ skich rurach utworzenie glówki od we¬ wnatrz, po wlozeniu nitu do 4ziury od ze¬ wnatrz. Nitowanie zostaje przez to istotnie ulatwione i przyspieszone, / Sposób^tworzenia glówki Wewnatrz rury lub innego ^pustego ciala polega, wedlug wynalazku, na tern, ze wsadzony do dziury od zewnatrz nit, przez uderzanie i tlocze¬ nie, na uprzednio wytloczona glówke, ku wprowadzonej do ciala pustego podporze (kowadle), zostaje rozklepywany, podczas gdy równoczesnie z postepuj acem skraca¬ niem trzona nitu zmniejsza sie stopniowo odstep podpory od zawierajacej nit sciany.Wreszcie sterczacy do wewnatrz koniec trzona zostaje wskutek ustawicznego cisnie¬ nia, wywieranego przez podpore z jednej strony, a mlotek lub inne narzedzie z dru¬ giej strony tak dlugo klepany, az sie utwo¬ rzy glówka silnie przylegajaca do sciany wewnetrznej.Wynalazek dotyczy dalej narzedzi do wykonywania tego sposobu nitowania. Na¬ rzedzia sa tego rodzaju, ze odstep lezacej naprzeciw konca nitu powierzchni podpory od miejsca znitowania powoli moze byc zmniejszany, odpowiednio do wystepujace¬ go przy nitowaniu wzrastajacego skracania konca trzona nitu, tworzacego glówke. To przesuwanie powierzchni podpory ku miej¬ scu nitowania odbywa sie przedewszyst- kiem pod dzialaniem klina przez przesu¬ wanie, lub pod dzialaniem mimosrodowem przez skrecanie podpory, lub polaczonego z nia przyrzadu pomocniczego.Na zalaczonym rysunku fig. 1 do 6 przedstawiaja formy wykonania narzedzia.Fig. 1 przedstawia widok boczny na¬ rzedzia, które podczas nitowa¬ nia zostaje posuwane w rurze w kierunku podluznym; fig. 2 — jest przekrojem poprzecznym narzedzia, które podczas nito¬ wania zostaje skrecane; fig. 3 — jest przekrojem poprzecznym narzedzia, które $a poczatku ni¬ towania moze byc skrecane w dowolnym kierunku; fig. 4 — jest przekrojem poprzecznym dwudzielnego narzedzia, przy którem jedna czesc wykonywa ruch obrotowy a przez to poru¬ sza druga czesc prostopadle ku scianie, zawierajacej nit i ¦„ fig. 5, 5a i 6 — sa przekrojami poprzecz¬ nym i podluznym (ostatni w zmniejszonej podzialce) dwu¬ dzielnego narzedzia, którego o- bydwie czesci podczas nitowania zostaja skrecane wzgledem sie¬ bie, przyczem fig. 5 i 5a — sa przekrojami wedlug linji V—V na fig. 6, a fig. 6 z lewej stro¬ ny wskazuje przekrój podluz¬ ny narzedzia w pozycji ro¬ boczej na poczatku nitowania, z prawej zas strony przyrzady, sluzace do skrecania i przytrzy¬ mywania obydwu czesci pod¬ pory.Na figurach cyfra 1 oznacza przedmiot obrabiany (rure), 2 przedmiot polaczony z rura, zapomoca nitowania, 3 poprzednio wy- tloczna glówke nitu, 4 trzon nitu, 5 czesc podpory (kowadlo), przylegajaca do konca trzona nitu, 6 czesc korpusu podpory, przy¬ legajaca do sciany rury.Wedlug fig. 1 narzedzie 5, wprowadzo¬ ne do rury 1 zapomoca drazka /2, ma forme cylindra. Naprzeciw miejsca znitowania wy¬ brana jest czesc plaszcza cylindra w posta¬ ci ukosnie przebiegajacej plaszczyzny tak, ze powstaje klinowe podluzne cialo. Ukosna plaszczyzna 7 sluzy jako podpora dla trzo¬ na nitu 4; narzedzie 5 podczas nitowania zostaje powoli posuwane w kierunku strzal¬ ki, podczas gdy na glowe nitu 3 dziala od zewnatrz cisnienie lub uderzanie, a trzon nitu 4 rozpecza sie.Narzedzie, wedlug fig. 2, sklada sie * cylindrycznego korpusu podpory 5, w któ rym wyrobiona jest spiralna plaszczyzna 8. — 2 —Podczas nitowania obraca sie narzedziem w kierunku strzalki, przez co odstep pod¬ pory od sciany, zawierajacej nit, maleje od¬ powiednio do powstajacego podczas nito¬ wania skracania konca trzona nitu stale, az do grubosci glówki.Wedlug fig. 3 podpora 5, zwykle cylin¬ dryczna, posiada dwie powierzchnie spiral¬ ne 9 i 10, które rozciagaja' sie przez uwi¬ docznione pelnemi linjami dlugosci lukowe.W przedstawionej pozycji lezaca naprzeciw konca trzona nitu powierzchnia podpory po¬ siada najmniejsze oddalenie od miejsca ni¬ towania. Przez pokrecenie narzedzia w jednym lub drugim kierunku mozna zmniej¬ szac odstep od miejsca nitowania.Wedlug fig. 4 sklada sie' narzedzie z dwóch glównych czesci, kowadla 5 i cze¬ sci 6, przylegajacej do sciany rury. Ko¬ wadlo nie moze sie obracac, podczas gdy polaczona z nim przegubowo, uksztaltowa¬ na jako mimosród czesc 6 moze byc skrecana podczas nitowania w kierunku strzalki, przez co kowadlo 5 zostaje po¬ suwane ku miejscu nitowania, w kierunku prostej strzalki. Kowadlo 5 moze byc za¬ bezpieczone od obracania zapomoca przy¬ mocowanej do niego, prowadzacej naze- wnatrz rury 13. Obrót czesci podpory 6 moze byc uskuteczniony równiez zapomoca prowadzacego nazewnatrz drazka 14.Szczególy tego przyrzadu do przytrzymy¬ wania i obracania przedstawione sa na fig. 6.Wedlug fig. 5, 5a i 6 narzedzie sklada sie równiez z dwóch glównych czesci, ko¬ wadla 5 i znowu opierajacej sie na scianie rury czesci 6. Obie te czesci posiadaja tu forme mimosrodów, które polaczone sa ze soba przegubowo. Jesli naprzyklad przy pozycji poczatkowej mimosrodów zostanie udaremniony wedlug fig. 5 obrót czesci 5, a czesc 6 bedzie sie obracac w kierunku strzalki, to czesc 5, jak wskazuje fig. 5, be¬ dzie sie przesuwac prostopadle w kierunku strzalki ku miejscu znitowania, Tak samo, gdy przyjmiemy pozycje mi¬ mosrodów na poczatku nitowania stosow¬ nie do fig. 5a, to wtedy czesc 6 nie bedzie sie mogla obracac, zas czesc 5 bedzie sie obracac w kierunku strzalki, przez co naste¬ puje dzialanie podobne, jak na fig. 2 lub 3.Wreszcie moga sie takze obie czesci 5\6 podczas nitowania obracac równoczesnie* Czesci 5 i 6 przy tern urzadzeniu, ze wzgledu na ich funkcje jako kowadlo i ja¬ ko podparcie na scianie rury, moga byc do¬ wolnie ze soba zamienioijf.W celu udaremnienia, wzgl. wytworze¬ nia ruchu obrotowego kazdej poszczególnej czesci, polaczona jest czesc 6 z rura 13, a czesc 5 z drazkiem poprowadzonym przez rure 13. Rura 13 i drazek 14 zaopatrzo¬ ne sa w raczki 15 i 16, które wedlug po¬ trzeby umozliwiaja przytrzymanie wzgl. obracanie czesci 6 i 5. Obchwytka 17, któ¬ ra zacisnieta jest na rure 13, sluzy jako przylga i umozliwia wprowadzenie kowadla 5 tylko zawsze prosto tak daleko do rury, az bedzie ono lezec pod miejscem nito¬ wania. PL