Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób oczyszczania soków cukrowych, jak soków surowych, soków rzadkich, soków gestych, zwlaszcza zabarwionych lub od¬ barwionych klarówek i odcieków wszelkie¬ go rodzaju, otrzymywanych przy fabryka¬ cji cukru, oraz melasu i zawierajacych cu¬ kier soków, otrzymywanych przy odcu- krzaniu i przeróbce melasu, przyczem spo¬ sób moze byc stosowany zarówno przy wy¬ robie cukru buraczanego, jak trzcinowego i skrobiowego. Produkty zcukrzenia drze¬ wa lub produkty, otrzymywane w przemy¬ sle, przetwarzajacym cukier, moga byc równiez obrabiane sposobem wedlug wyna¬ lazku. Sposób polega na dzialaniu adsorb- cyjnem i koagulacyjnem pewnych substan- cyj, wzglednie mieszanin substancyj, które do tego celu wytwarza sie i przygotowuje w okreslony sposób.Oczyszczanie cieczy, zawierajacych cu¬ kier, zapomoca wegla drzewnego, wegla aktywnego i tym podobnych substancyj, znane jest oddawna i stosowane w prakty¬ ce. Proponowano w tym celu takze inne srodki adsorbcyjne, jak np. zwiazki magne¬ zu, wodorotlenek glinowy i tym podobne substancje. Próbowano miedzy innemi, o- czyszczac soki cukrowe samym wodorotlen¬ kiem glinowym, np. sposobem wedlug nie¬ mieckiego patentu Nr 268530, który polega na tern, ze buraki, rozdrobnione na krajan¬ ke lub miazge, traktuje sie wodorotlenkiem glinowym jeszcze przed wyslodzeniem;r jednakie osiagniete tym sposobem wyniki t oczyszczania byly zupelnie niewystarcza- * .-*^jace. ?Qk&£$lp sie, ze wspólne stosowanie zelu glinkowego wraz z weglem aktywnym daje bardzo dobre wyniki, poniewaz oba te adsorbenty uzupelniaja sie, skutkiem cze¬ go dzialanie ich jest spotegowane.W czechoslowackim patencie Nr 28265 opisane jest, np. wspólne uzywanie wegla i wodorotlenku glinowego, przyczem do wytwarzania wodorotlenku glinowego sto¬ suje sie krystaliczne sole glinowe, co spra¬ wia trudnosci techniczne i jest nieekono¬ miczne. Proponowano równiez wapno do stracania soli glinowych, chociac ta droga nie mozna uzyskac izotropowego i dobrze adsorbujacego zelu, o czem bedzie ponizej mowa. Nalezy tutaj jeszcze wymienic fran¬ cuski patent Nr 459213, w którym propo¬ nuje sie stosowanie mieszanin glinki, aktyw¬ nego wegla i fosforanu wapniowego, oraz patent francuski Nr 326975, stosujacy jako srodek do oczyszczania soków wodorotle¬ nek zelazowy, otrzymany na drodze elek¬ trolitycznej.Poza tern, jak to opisano w patentach amerykanskich Nr 512133 i Nr 512200 oraz w patencie angielskim Nr 136/1894, wytwa¬ rzano lub próbowano wytwarzac wodoro¬ tlenek glinu droga elektrolityczna, wprowa¬ dzajac bezposrednio elektrody glinowe do roztworu cukru. Jest to jednak technicznie niewykonalne, poniewaz wytwarzaja sie przytem rozpuszczalne gliniany, zas wiek¬ sza czesc pozadanego wodorotlenku glino¬ wego ulega rozpuszczeniu, oraz poniewaz soki staja sie kwasne, co powoduje wytwa¬ rzanie sie cukru inwertowanego.Jednakze wszystkie te sposoby nie zo¬ staly wprowadzone trwale w praktyce, nie wylaczajac tych, które zalecaja stosowa¬ nie dwóch srodków adsorbcyjnych jedno¬ czesnie lub kolejno. Przedewszystkiem nie we wszystkich przypadkach udalo sie wy¬ tworzyc dobry srodek adsorbcyjny, nieza¬ leznie od tego, czy stosowano metode che¬ miczna czy elektrolityczna, a nastepnie — co jest szczególnie wazne — trudnosci przy oddzielaniu .pozostawaly zasadniczo nie¬ zmienione nawet przy stosowaniu miesza¬ nin adsorbcyjnych o dwóch skladnikach.Wreszcie nie nalezy zapominac, ze wyso¬ ka cena poszczególnych skladników w sto¬ sunku do ich aktywnosci jest przeszkoda przy zastosowaniu ich w praktyce.Sposób wedlug wynalazku usuwa te trudnosci, stosujac do oczyszczania sub- stancyj cukrowych, galaretowate zele wo¬ dorotlenku glinowego, odznaczajace sie do¬ bra zdolnoscia adsorbcyjna i zachowujace sie w mikroskopie polaryzujacym optycz¬ nie izotropowo.Tego rodzaju izotropowe zele mozna otrzymywac zarówno droga elektrolitycz¬ na, jak i chemiczna, jednak zawsze z za¬ chowaniem pewnych ostroznosci i warun¬ ków. Zel wytwarza sie np. elektrolitycznie, prowadzac elektrolize miedzy dwiema elek¬ trodami z czystego glinu w roztworze, za¬ wierajacym nie wiecej niz okolo 1% soli, np. chlorku amonowego, przy gestosci pra¬ du 0,1 — 1 amp/dm2, przyczem nalezy sto¬ sowac dostatecznie szybkie mieszanie. Od¬ dzielenie zelu wodorotlenku glinowego od roztworu odbywa sie zapomoca dekantacji.Przy chemicznem wytwarzaniu zelu jako materjalu wyjsciowego uzywa sie przede¬ wszystkiem bauksytu. Podczas gdy przy zwyklej przeróbce bauksytu po wytworze¬ niu roztworu glinianu straca sie wodoro¬ tlenek glinowy kwasami w stezonym roz¬ tworze, przyczem otrzymuje sie zel ziarni¬ sty, niezdatny do niniejszego celu, — we¬ dlug sposobu niniejszego w celu otrzymania zdatnego, dobrze adsorbujacego galareto¬ watego izotropowego zelu przeprowadza sie stracanie rozcienczonemi kwasami w rozcienczonych roztworach glinianów; Poza tern, w przeciwienstwie do wielu poprzed¬ nich sposobów, wytwarza sie zel oddziel¬ nie i nie w roztworze cukru. Wazne jest przytem, aby przy wytwarzaniu zelu tem- — 2 -peratura jego nie przekraczala 75°, chyba, ze zachowuje sie specjalne ostroznosci, np, wprowadza sie powoli dwutlenek wegla do roztworu soli glinowej podczas stracania.Dzialanie takiego optycznie izotropowe¬ go zelu mozna jeszcze zwiekszyc, dodajac do niego, zaleznie od rodzaju zanieczy¬ szczen, srodki adsorbcyjne, poza weglem aktywnym, zwlaszcza takie, które posiada¬ ja odmienny ladunek elektryczny. Jako ta¬ kie substancje moga byc uzyte przede- wszystkiem preparaty, otrzymywane, np., z ziemi okrzemkowej przez traktowanie kwasami, jak np. „Supercel", „Hyflocel" i tym jpodohne.Przyklad I. Karmel, otrzymany przez ogrzanie cukru trzcinowego do temperatury 160 — 200° i rozpuszczony w wodzief nie moze byc technicznie usuniety z roztworu zapomoca wegla aktywnego. Przez dodatek 0,01 g zelu wodorotlenku glinowego na kazde 100 cm3 ciemnobrunatnego roztworu karmelu mozna bylo stwierdzic dosc znacz¬ ne odbarwienie, podczas gdy 1 do 2 g bar¬ dzo aktywnego wegla wywolywalo tylko bardzo nieznaczne odbarwienie.Jezeli do uzytego 0,01 zelu wodorotlen¬ ku glinowego dodac ilosc wegla, wynosza¬ ca zaledwie ulamek tej ilosci, wtedy prak¬ tycznie osiaga sie zupelne odbarwienie.Jesli wartosc porównawcza uzytego roz¬ tworu karmelu wziac za równa 100, wtedy wartosc ta pozostaje praktycznie bez zmia¬ ny przy uzyciu 2 g wegla aktywnego na kazde 100 cm3 uzytej cieczy, natomiast przy uzyciu 0,1 g otrzymanego elektroli¬ tycznie optycznie izotropowego zelu wodo¬ rotlenku glinowego wartosc ta wzrasta do 490, zas przy uzyciu mieszaniny 0,09 g zelu wodorotlenku glinowego z dodatkiem 0,01 g wegla aktywnego wzrasta do 780.Przyklad II. 2000 litrów 60%-owego jasnobrumatnego surowego soku cukrowego zadano otrzymanym elektrolitycznie zelem wodorotlenku glinowego, a mianowicie w stosunku 0,017% w przeliczeniu na A/203.Stopien odbarwienia, mierzony koloryme¬ trycznie równal sie 6,5%. Po dodatku 0,035% zelu wodorotlenku glinowego sto¬ pien ten równal sie 17,8%. 2. 2000 litrów tegoz 60%-owego suro¬ wego soku cukrowego zadano 0,05% wegla aktywnego (Garboraffin). Stopien odbar¬ wienia równal sie 15,9%. 3. 2000 litrów tegoz 60%-owego suro¬ wego soku cukrowego zadano 0,01% we¬ gla aktywnego (Carboraffin) i 0,01% zelu wodorotlenku glinowego. Stopien odbar¬ wienia równal sie 37,9%. Przy zastosowa¬ niu 0,02% Carboraffiuu + 0,02% zelu wo¬ dorotlenku glinowego równal sie 43,7%, zas przy uzyciu 0,01 % Garboraffinu + 0,05% zelu wodorotlenku glinowego równal sie 51,7%.Co sie tyczy stosunku w mieszaninie hydrofilowych zelów z weglem, to np. przy duzej zawartosci karmelu w roztworze cu¬ kru nalezy zwiekszac ilosc zelu wodoro¬ tlenku glinowego w stosunku do ilosci we¬ gla aktywnego, podczas gdy w obecnosci wiekszych ilosci substancyj dobrze adsor- bowanych przez wegiel, jak koloidów czyn¬ nych powierzchniowo i barwników o ladun¬ ku dodatnim, nalezy zwiekszac ilosc wegla w stosunku do zelów wodorotlenku. Jesli np. chodzi o oczyszczenie cukru bialego, skazonego karmelem, stosuje sie w prakty¬ ce bardzo mala ilosc wegla lub tez zupelnie go sie nie uzywa.Lepsze dzialanie uzyskuje sie, stosujac mieszanine nie z dwóch skladników, a z trzech, np. mieszanine wegla aktywnego, zelu wodorotlenku glinowego i srodka po¬ mocniczego przy saczeniu, jak „Hyflocel".Okazalo sie, ze sam „Hyflocel" w dosc znacznym stopniu bierze udzial w oczy¬ szczaniu.Miesza sie np. ilosc otrzymanego elek¬ trolitycznie, dobrze adsorbujacego zelu wo¬ dorotlenku glinowego, odpowiadajaca 13— 15 g A/203, z dobrze adsorbujacym weglem aktywnym, jak „Carboraffin", i dodaje, za- — 3 —leznie od potrzeby, 15 — 45 g preparata „Supeicel-Hyflo". Nastepnie saczy sie te rme&zamoa^ przyczem tworzy sie placek o grubosci 4 do & mm, który przemywa sie kilkakrotnie woda, jesli zel byl otrzymany droga chemiczna. Jesli na ten placek na¬ lac,, np, zólty rzadki sokcukrowniany, wte¬ dy odbarwia sie on zupelnie przy saczeniu, zas barwa, ciemnobrunatnego gestego soku przechodzi w jasny zólty kolor, Placek fil¬ trujacy mozna po wyplókaniu uzyc kilka¬ krotnie, jesli tylko uzupelniac lub odnawiac dodatek wegla.W na&tepujacem zestawieniu podany jest szereg prób porówirywujacych, przed¬ stawiajacych dzialanie oczyszczajace przy traktowaniu soków cukrowych sposobem wedlug wynalazku. We wszystkich przy¬ padkach przepuszczano roztwór melasu przez czteronnlisnetrowa warstwe filtracyj¬ na, w zwyklej temperaturze, Stosunek masy filtrujacej do ilosci cieczy filtrowanej byl okolo l : 1000. Melas byl rozcienczony wo¬ da w stosunku 1:1, W nize; podanej tablicy oznaczaja: A — wegiel aktywny B — baufesyt,' C — optycznie izotropowy zel wodoro¬ tlenku glinowego, D — „Supercel-Hyflow. ™ . a . * . i Stopnie koJory- Próba Srodek frltruracy mefryczne 1. 100 2. A 76 3. B 98 4. D 97 L C 84 6. A+C 39 7. A+B 74 8. A+B+D 72 9. A+C+D 26.Dalsza zaleta sposobu wedlug wyna¬ lazku polega na tern, ze mieszaniny zelów po odpowiediniem ich doprawieniu mozna uzywac kilkakrotnie do przeprowadzania oczyszczania. Moina, np. mieszanina, skla¬ dajaca sie z 30 g wegla aktywnego, 300 g zelu wodorotlenku glinowego i 670 g „Su- perceLtt" (razem 1000 g) traktowac roztwór 50 kg cukru w 100 kg wody, przyczem uzy¬ skuje sie odbarwienie, wynoszace 80% * Wy¬ starcza potem zastapic 10% raz uzytej mie¬ szaniny adsorbcyjnej nowa mieszanina, aby móc w podobny sposób i z podobnemi wy¬ nikami odbarwic dalsze 50 kg cukru. Takie doprawianie mieszaniny mozna przeprowa¬ dzac wielokrotnie.Mozna takze regenerowac uzyta miesza¬ nine, przemywajac ja zwyczajnie kilkakrot¬ nie woda i dodajac, celem poprawienia, tyl¬ ko hydrofobowe srodki adsorbcyjne„ a wiec, np. wegjjel aktywny.Oddzielanie srodka adsorbcyjinego z roztworu cukru moze sie odbywac ¦ dowol¬ nym znanym sposobem, a wiec przez odwi¬ rowanie, saczenie i L d. PL