Przedmiotem niniejszego wynalazku sa sposoby osadzenia opon na kolach, zwla¬ szcza u pojazdów toczacych sie po szy¬ nach, i Wiadomo, ze pojazdy tego rodzaju za¬ opatrzone sa w scianki a (fig. 1), które za¬ pobiegaja nadmiernemu odksztalcaniu sie w kierunku bocznym opon podczas koleba¬ nia sie pojazdu. Scianka taka znajduje sie jednak w takiej odleglosci b od boku opo¬ ny, ze dotyka go tylko w zupelnie wyjat¬ kowych okolicznosciach, a mianowicie w razie nadmiernego czyli nienormalnego od¬ ksztalcenia sie opony w kierunku bocznym.Wobec tego opona wytrzymuje normalnie z jednej strony ciezar, podtrzymywany przez os, a z drugiej — oddzialywanie glówki c szyny bez jakiegokolwiek posred¬ nictwa scianki a. Poniewaz zas odstep d scianki a od plaszczyzny, przechodzacej przez srodek opony, ograniczaja do pew¬ nego maximum profile, dopuszczone przez zarzady kolejowe, przeto i sam odstep e ograniczony jest do wielkosci znacznie mniejszej od odstepu d, co pozwala na ze¬ tkniecie sie powierzchni b i a jedynie w wypadkach zupelnie wyjatkowych.Stwierdzono, ze zamiast jak dotych¬ czas, obawiac sie oparcia sie o siebie po¬ wierzchni a i b i ograniczac je do okolicz¬ nosci nienormalnych nalezaloby raczej za¬ miast wyjatkowego opierania sie tych po-wierzchni zastosowac ciagle i trwale styka- %niev$|e (na rysunki^ oznaczone linjami prze- rywatiemi)* badz tfa calym obwodzie opo¬ ny, badz tez jedynie wzdluz splaszczonej jej czesci, odpowiadajacej powierzchni to¬ czenia sie kól po glówce szyny c.Oparcie to moze miec miejsce za po¬ srednictwem juz to normalnego boku opo¬ ny, juzrto pogrubionej warstwy gumy, u- mieszczonej na boku b, juzto wreszcie warstwy (gumy lub innego materjalu), znajdujacej sie na. sciance a.Urzadzenie tego rodzaju daje wiele ko¬ rzysci, a mianowicie dzidki usunieciu luzu miedzy powierzchniami 6 i a uzyskuje sie moznosc zwiekszenia srednicy opony, co pozwoli na zmniejszenie nacisku lub lepsze zawieszenie opony wzglednie zmniejszenie zuzycia lub wreszcie wszystkie te korzysci lacznie. Z drugiej strony scianka a pod¬ trzymuje bok b opony juzto na calym jej obwodzie, juzto jedynie w czesci, opiera¬ jacej sie na szynie. W kazdym razie opar¬ cie to zapobiega nadmiernemu odksztalce¬ niu i natezeniu boku b, poniewaz oddzialy¬ wanie tego oparcia znosi niebezpieczne dla opony natezenia, wywolane wspóldziala¬ niem takich czynników, jak nachylenie szy¬ ny i bardzo niewielka powierzchnia opar¬ cia opony o szyne.Omawiane urzadzenie umozliwia rów¬ niez samoczynne, centralne nastawianie sie pojazdu wzgledem szyn, co zwykle u- zyskuje sie dzieki stozkowatosci obreczy kól. Istotnie oddzialywanie szyny na po¬ wierzchnie toczenia sie moze skutkiem bocznych przesuniec pojazdu wypasc na lewo lub na prawo od pionowej pla¬ szczyzny symetrji prostopadlej do osi opo¬ ny. Powstaje wówczas para sil, która wy¬ woluje oddzialywanie boku b na scianke a. Oddzialywanie to usiluje odepchnac zpo- wrotem pojazd, który wyszedl z osi toru, a zatem doprowadzic go ponownie do wla¬ sciwego polozenia.Poniewaz dalej stykanie sie powierzch¬ ni b z a przynajmniej w tej czesci, która podtrzymuje opone, nie jest przypadkowe i przerywane, lecz ciagle, przeto usuwa wstrzasnienia i ocieranie sie scianek b i a, a co zatem idzie, zmniejsza zuzywanie sie boków opony.Urzadzenie, bedace przedmiotem wyna¬ lazku, mozna wykonac w rozmaity sposób.Na fig. 2 — 5 przedstawionych jest kil¬ ka przykladów wykonania wynalazku.Wedlug fig. 2 dzwono 1 posiada prze¬ dluzenie w postaci scianki 2, o która opie¬ ra sie bok opony. Oparcie to dochodzi do skutku za posrednictwem warstwy 5 gumy, która stanowi pogrubienie opony. We¬ wnetrzna strona 3 scianki 2 moze otrzy¬ mac równiez odpowiednia okladzine (np. z twardej stali), a w kazdym razie powinna byc dobrze wygladzona i wyrównana ze wzgledu na zmniejszenie zuzycia do mini¬ mum. Powierzchnia toczenia sie b moze byc wykonana z dowolnego odpowiedniego materjalu.Scianka 2 posiada przedluzenie 7, slu¬ zace jako obrzeze kierownicze.Na fig. 3 przedstawione jest odmienne wykonanie przedmiotu wynalazku, w któ- rem opona wyposazona jest w dwa syme¬ tryczne zgrubienia 5 i 5', pozwalajace w razie potrzeby na odwrócenie opony na kole.Nalezy zauwazyc, ze cala boczna czesc opony, znajdujaca sie powyzej miejsca o- parcia (t. j. powyzej linji przerywanej na fig. 2 13), moze byc z punktu widzenia wy¬ trzymalosci i pewnosci osadzenia niepo¬ trzebna. To tez w odmianie przedstawionej na fig. 4, cala ta czesc jest usunieta. W tym przypadku dzwono 1 ma ksztalt skosny, a miejsca zawieszenia 4 i 4' sa rozsuniete, przyczem miejsce zawieszenia 4' znajduje sie bezposrednio powyzej strefy oparcia 5.Na fig. 5 przedstawiona jest odmiana podobna do przedstawionej na fig. 4, rózni sie bowiem od poprzedniej jedynie usunie¬ ciem wzmocnienia 5» Miejsce zawieszeniaznajduje sie w czesci bocznej; stykajace) sie bezposrednio ze scianka a. Zawieszenie to sluzy w tym przypadku jako oparcie i jako narzad przytrzymujacy opone na dzwonie. PL