Pierwszenstwo: 21 marca 1930 r. (P"rancja).Niektóre ze znanych dotychczas laczni¬ ków elastycznych skladaja sie naogól z dwóch sztywnych tulejek, pomiedzy które- mi rozmieszczone sa jednorodne czesci z e- lastycznego materjalu np. z kauczuku. Ten elastyczny materjal, który po osadzeniu po¬ siada zwykle ksztalt rury, jest jednorodny i ciagly. Poza tern ze wzgledu na nalezyte przyleganie pomiedzy wewnetrzna i ze¬ wnetrzna rura a jednorodna i ciagla cze¬ scia laczaca, ta ostatnia jest scisnieta po¬ miedzy rurami, przyczem mozna jeszcze miedzy niemi umiescic niewulkanizowany kauczuk, pózniej dopiero wulkanizujac ca¬ losc. Tym sposobem otrzymuje sie badz przez scisniecie badz przez wulkanizacje nalezyte przyleganie miedzy narzadami a elastycznym materjalem. Laczniki takie sa wytwarzane rozmaitemi sposobami, które nie daja calkowicie zadowalajacych wyni¬ ków. Istotnie w czasie uzywania stwierdza sie zawsze pewne slizganie sie miedzy we¬ wnetrzna rura o malej srednicy, a odpowia¬ dajaca jej scianka kauczukowa. Poza tern wielkosc wzglednego przesuniecia sie mie¬ dzy elastycznie polaczonemi narzadami jest, jak uprzednio zaznaczono, bardzo o- graniczona, poniewaz jest funkcja pierwot¬ nego przylegania miedzy temi narzadami, a elastycznym materjalem, przyczem przyle¬ ganie to pozostaje w zasadzie niezmienne.Celem niniejszego wynalazku jest zapo¬ biec tym niedogodnosciom i niedopuscic do jakiegokolwiek slizgania sie tulejek wzgle-dem elastycznego materjalu. Cel ten osia¬ ga sie dzieki temu, ze w laczniku udosko¬ nalonym wedlug *wynalazku wzgledne prze¬ suniecia tulejek powoduja zwiekszenie na¬ piecia elastycznego materjalu, a zatem i przylegania, mimo ze tulejki pozostaja gladkie.Wynalazek polega wiec na wytworze¬ niu w masie kauczuku powierzchni niecia¬ glych tak, zeby kazdemu ruchowi wzgledne¬ mu tulejek odpowiadaly nietylko drobino¬ we odksztalcenia kauczuku, ale równiez i to przedewszystkiem, zjawisko rozprezania sie i samozaciskania sie, powiekszajace na¬ prezenie materjalu i jego przyleganie.Wylozona uprzednio zasade budowy laczników elastycznych mozna zastosowac do licznych odmian, które oczywiscie mie¬ szcza sie wszystkie w ramach wynalazku, a moga sie róznic od siebie przedewszyst¬ kiem: ksztaltem i skladem czesci lub narza¬ dów sztywnych, miedzy któremi rozmie¬ szczony jest elastyczny materjal laczacy; skladem elastycznego materjalu lacza¬ cego jak równiez sposobem wytworzenia przerw w calosci zmontowanej masy kau¬ czukowej, przyczem przerwy te wywolywa¬ ne sa albo skutkiem sposobu osadzenia kauczuku, albo z powodu uprzednio doko¬ nanych naciec kauczuku.Wynalazek dotyczy równiez nowych wyrobów przemyslowych, otrzymanych we¬ dlug wynalazku, przyczem elastyczna ma¬ se laczaca stanowi a) zwinieta tasma, której przekrój po¬ przeczny ma postac spirali albo b) rurowy walec czy tez stozek, posiadajacy przy¬ najmniej jedna srubowa przegrode, albo c) cylindryczna lub stozkowa rura z cze- sciowemi kanalami radjalnemi, albo d) ze¬ stawienie bloków o przekroju poprzecznym w ksztalcie wycinka kola badz wreszcie e) zestawienie podobnych do siebie czesci skladowych stosownego ksztaltu.Wynalazek obejmuje ponadto laczniki elastyczne, które umozliwiaja niezaleznie od katowych przesuniec wzgledem podluz¬ nej osi calego lacznika, wahania okolo srodka znajdujacego sie na tej osi podluz¬ nej.W elastycznej masie tych laczników po¬ miedzy dwoma narzadami wytwarza sie zmienne napiecia wewnetrzne i ulatwia w ten sposób — niezaleznie od katowych przesuniec — wahania bez dopuszczenia do wzglednego slizgania sie pomiedzy stykaja- cemi sie powierzchniami, przyczem masa elastyczna moze byc jednorodna i ciagla albo wykazywac przerwy w ciaglosci.Ta ostatnia zasada daje sie zastosowac w najrozmaitszych odmianach, które wszystkie mieszcza sie w ramach wynalaz¬ ku, a moga sie wzajemnie róznic doborem srodków, sluzacych do wywolania róznicy napiecia wewnetrznego w elastycznej ma¬ sie. Mozna mianowicie wtloczyc w gniazdo odpowiedniego ksztaltu elastyczny mate¬ rjal, który przedtem posiadal ksztalt od¬ mienny od tego gniazda, albo tez odksztal¬ cic jedna z czesci skladowych mieszcza¬ cych kauczuk.Wynalazek obejmuje równiez zastoso¬ wanie laczników bedacych przedmiotem wynalazku do wypadków, w których chodzi o uzyskanie ruchu wzglednego (obrotowe; go lub drgajacego) miedzy dwoma narza¬ dami bez uzywania smaru, lub tez o otrzy¬ manie cicho dzialajacego lacznika.Rysunek przedstawia jedynie dla przy¬ kladu postacie wykonania laczników we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 sluzy do wyjasnie¬ nia wynalazku, fig. 2 przedstawia poprzecz¬ ny przekrój pierwszej postaci wykonania, fig. 3 — takiz przekrój drugiej postaci wy¬ konania, a fig. 4 — przekrój poprzeczny pewnej odmiany, fig. 5 wskazuje schemat wyjasniajacy a fig. 6 — jest widokiem kon¬ ca zwinietej spiralnie tasmy elastycznej, fig. 7, 8, 9 i 10 sa przekrojami poprzeczne- mi odmian, a fig. llf 12 i 13 — rzutami pio- nowemi innych odmian, fig. 14 jest obrazem — 2 —perspektywicznym pewnej odmiany potta- cl wykonania z fig. 6, a fig- 15, 16 i 17 sa rzutami pionowemi innych postaci wykona¬ nia zaopatrzonych spiralnemi nacieciami, fig. 18 i 19 przedstawiaja perspektywicznie narzady podwójne, a fig, 20 i 21 — takiez narzady skladowe do róznych zastosowan, fig. 22 jest przekrojem osiowym innej po¬ staci wykonania, a mianowicie postaci u- latwiajacej drgania, przyczem narzady u- stawione sa takf jak na poczatku zestawia¬ nia, fig, 23 jest odpowiednim przekrojem osiowym, przedstawiajacym narzady juz zestawione, fig. 24 jest odmiana wykona¬ nia, przyczem narzady ustawione sa tak, jak na poczatku zestawiania* fig. 25 jest od¬ powiednim przekrojem osiowym, przedsta¬ wiajacym narzady juz zestawione, a fig. 26 ¦— przekrojem osiowym innej odmiany.Laczniki bedace przedmiotem wynalazku moga wystepowac w bardzo wielu odmia¬ nach, z których niektóre podane sa ponizej wylacznie dla przykladu.Na fig. 1 przedstawione sa schematycz¬ nie czesci skladowe lub rury 1 i 2, które ma sie elastycznie polaczyc. Celem wyjasnie¬ nia jednej postaci wykonania wynalazku spiralna sprezyna 3 przedstawiona jest, ja¬ ko wlozona pomiedzy rury 1 i 2. Widocz- nem jest, ze jesli rura 1 porusza sie w kie¬ runku strzalki /, a rura 2 pozostaje nieru¬ choma, to fakt ten wywoluje zwijanie sie sprezyny na tej rurze 1, a co zatem idzie, samozaciskanie sie. W przypadku, gdy ru¬ ra / porusza sie w kierunku przeciwnym niz strzalka /, ma miejsce rozprezanie sie sprezyny 3 skutkiem odwiniecia sie jej, a w nastepstwie rozparcie sie jej.Fig. 2 odpowiada fig. 1, lecz sprezyne 3 zastepuje tu zwinieta tasma kauczukowa takf ze w przekroju przedstawia ksztalt spirali. Tasme te mozna scisnac po wsta¬ wieniu przy pomocy dowolnych srodków znanych. Uklad taki zapewnia doskonale polaczenie elastyczne miedzy dwiema rura¬ mi/ i 2, co wiecej przyleganie miedzy ru¬ rami li 2 a materjalem elastycznym 4 zwieksza sie pod dzialaniem sil, dazacych do wywolania slizgania sie.Fig. 3 objasnia pewna odmiane wyko¬ nania, w której pomiedzy rurami 1 i 2 u- mieszcza sie bloki 5 ulozone obok siebie wedle plaszczyzn w kierunkach promieni.W tej postaci wykonania i jak to specjal¬ nie widac na fig. 5, w razie ruchu rury / w kierunku strzalki /, nastepuje odksztalce¬ nie bloku 5 i skutkiem tego rozparcie sie; idealne wlókno znajdujace sie pierwotnie w miejscu 5a zajmuje polozenie 56, w któ- rem jest scisniete, powiekszajac przylega¬ nie miedzy kauczukiem a rurami. Fig. 4 przedstawia odmiane, w której cala masa kauczuku wykazuje (czesciowe) naciecia w kierunkach promieni 6.Fig. 6 przedstawia koniec plyty kauczu¬ kowej 7, zwinietej spiralnie celem utworze¬ nia rurowego stozka lub walca, laczacego dwie rury, jak np. 1 i 2. Plyta kauczukowa daje sie w pewnych przypadkach zastapic sznurem odpowiedniego ksztaltu, jak wi¬ dac na fig. 10* Figury 7, 8 i 9 przedstawia¬ ja odmiany wykonania uzyskane przy po¬ mocy plyt 7 o rozmaitych przekrojach po¬ przecznych.Jak widac z fig. U, 12 i 13, zespól ela¬ styczny moze powstac przez ulozenie obok siebie podobnych elementów elastycznych 8, 8a, 8b — 9, 9a, 9bt 10, lOa, lOb o dowol¬ nych, byle odpowiednich ksztaltach zalez¬ nie od zastosowania, przyczem elementy te wlozone sa jedne w drugie.Fig. 14 jest odmiana wykonania odpo¬ wiadajaca fig. 6. W odmianie tej po¬ przeczny wystep 11, sluzacy da zahaczania, umieszczony fest przy zewnetrznym koncu tasmy 7. Wystep ten moze wchodzic w od¬ powiedni rowek* wyzlobiony w zewnetrz¬ nej rurze 2. Oczywiscie, moznaby w podob¬ ny sposób wewnetrzny koniec tasmy 7 za¬ haczyc na rurze wewnetrznej /.Fig. 15 przedstawia odmiane wykona¬ nia, w której rura z masy kauczukowej po- — a —siada naciecie czesciowe lub pelne prze¬ waznie spiralne. Takie urzadzenie daje te same korzysci, co przedstawione w przy¬ kladach na fig. 1 i 2.Jest rzecza oczywista, ze mozna wy¬ tworzyc elastyczne polaczenie przez kom¬ binacje kilku uprzednio opisanych urza¬ dzen i zastosowanie przeciwnie skierowa¬ nych zwojów. Fig. 16 i 17 przedstawiaja odmiany wykonania, w których masy ela¬ styczne posiadaja spiralne-naciecia o skre¬ tach przeciwnych.Na fig. 18 i 19 pokazane sa podwójne zwoje, nadajace sie specjalnie do elastycz¬ nego laczenia czesci maszyn.W pewnych przypadkach moznaby u- zywac tasm kauczukowych z nacietym gwintem.Fig. 20 i 21 przedstawiaja inne odmia¬ ny elastycznych elementów, które ulozone na sobie daja elastyczny lacznik wedlug wynalazku.W pewnych wypadkach czesci przyle¬ gajace do przerw mozna dokladnie oddzie¬ lic od siebie przez wstawienie w srodek niezaleznych tasm lub materjalów, ela¬ stycznych lub innych.Fig. 22 i 23 uwidoczniaja postac wyko¬ nania elastycznego lacznika wedlug wy¬ nalazku, w którym masa kauczukowa (jed¬ norodna i ciagla lub wykazujaca przerwy) poddana jest niejednakowym napieciom wewnetrznym, a to celem ulatwienia drgan wzgledem pewnego punktu C.W tej postaci wykonania wtlacza sie e- lastyczny materjal w ksztalcie scietego stozka 20 i 21 w stozkowe gniazda 22 i 23 w ten sposób, azeby, po zestawieniu calo¬ sci, wieksze podstawy scietych stozków z elastycznego materjalu zeszly sie z malemi podstawami gniazd. Widocznem jest, ze ta¬ ki uklad wywoluje niejednakowe napiecie, a mianowicie mniejsze w strefie zewnetrz¬ nej, przyczem przyleganie jest funkcja zmian cisnienia. Urzadzenie takie, które u- mozliwia katowe ruchy bez slizgania sie wokolo osi podluznej XX, ulatwia wahania sie tej osi wzgledem punktu C.Ten sam wynik mozna uzyskac, stosu¬ jac (por. fig. 24 i 25) cylindryczne gniazda 24 i 25 oraz elastyczne bloki 26 i 27 ksztal¬ tu scietych stozków.Fig. 26 przedstawia odmiane wykonania, w której zwiekszenie wewnetrznego napie¬ cia i przylegania w strefie srodkowej uzy¬ skuje sie przez odksztalcenie, jak to przed¬ stawiono linjami przerywanemi w miejscu 28a, zewnetrznej rury 28, przyczem miedzy ta rura a rura wewnetrzna 29 umieszczony jest materjal elastyczny.Widocznem jest, ze z równym skutkiem moznaby odksztalcic wewnetrzna rure 29.Poza tern nalezy zauwazyc, ze w posta¬ ciach wykonania, opisanych na podstawie fig. 22 — 26 materjal elastyczny moze byc jednorodny i ciagly albo tez. wykazywac, jak poprzednio wspomniano, miejsca nie¬ ciagle (przerwy), przyczem jednak ko¬ rzystniejsze jest stosowanie materjalu nie¬ ciaglego. Jak widac na fig. 22 — 25, prze¬ guby daja sie bez trudu rozbierac i regu¬ lowac. PL