Kokile do odlewania odrzutowego za¬ zwyczaj sa wykonywane z zeliwa, Bezpo¬ srednie stykanie sie odlewanego metalu z materjalem kokili w pewnych przypadkach powoduje wady. Poniewaz jednak zeliwo jest najtanszym materjalem, wiec przy wy¬ konywaniu kokili z innego, odpowiedniego w danym przypadku materjalu, nalezaloby sie liczyc ze znacznie wiekszemi kosztami wykonania.Juz ze wzgledu na usuniecie nierówno¬ miernego rozszerzania sie kokili propono¬ wano je wykonywac z kilku naciaganych jedna na druga rur o róznych wspólczyn¬ nikach rozszerzalnosci. Jednak wykonanie takich kokil jest takze drogie. Zreszta wstawiona rura lub tuleja, która w zasa¬ dzie bylaby wykonana z metalu o wiek szym wspólczynniku rozszerzalnosci niz zeliwo, nie dawalaby zadowalajacych re¬ zultatów, gdyz tuleja ta, podczas wprowa¬ dzania plynnego metalu, zostaje mocno o- grzana, a wiec i bardzo sie rozszerza, pod¬ czas gdy otaczajaca ja zewnetrzna kokila przyjmuje udzial w tern nagrzewaniu i roz¬ szerzaniu zarówno z duzem opóznieniem, jak i w daleko mniejszym stopniu. Ponie¬ waz w celu otrzymania dobrego nalezy¬ cie uksztaltowanego odlewu wsuwana do zewnetrznej kokili tuleja musi byc do nieidobrze dopasowana, to niema miejsca na , v- Rozszerzanie sie tulei. Dlatego tez powstaje mozliwosc, ie zewnatrz tulei porobia sie faldy, albo tez, ze tuleja specznieje, po¬ wiekszajac grubosc swych scianek. Po¬ wstanie fald natychmiast prowadziloby do nieuzytecznosci odlanej rury i dlatego na¬ lezy tego unikac, co znów wymaga, aby tu¬ leja posiadala scianki o dosc znacznej gru¬ bosci, któreby dawaly dostateczny opór i nie dopuszczaly do tworzenia sie takich fald.Sposób odlewania przedmiotów w ksztalcie rur metoda odrzutowa wedlug wynalazku wyróznia sie tern, ze kokila jest wylozona luzna blacha. W wielu przypad¬ kach najlepiej jest uzywac blachy miedzia¬ nej lub ze stopów miedziowych, która zo¬ staje zwinieta w rure, przyczem najlepiej jest, jezeli brzegi podluzne tej blachy za¬ chodza jeden na drugi. Jezeli kokila jest tak dluga, ze bedace do rozporzadzenia szerokosci blach nie wystarczaja, to mozna dwie lub kilka zwinietych blach wsunac jedna w druga na podobienstwo rur tele¬ skopowych i tak zlozone wlozyc do we¬ wnatrz kokili.Rysunek przedstawia kilka przykla¬ dów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok kokili z luzno wlozona blacha miedziana, fig. 2 — widok tej samej kokili z blacha miedziana w po¬ lozeniu roboczem i fig. 3 — dwie blachy miedziane, wlozone jedna w druga na po¬ dobienstwo rur teleskopowych.Grubosc blach jest przedstawiona na rysunku przesadnie wielka ze wzgledu na wyrazistosc rysunku.W celu wykonania sposobu wedlug wy¬ nalazku zgina sie np. blache miedziana b o grubosci mniej wiecej 1 — 2 mm, aby otwór jej równal sie wewnetrznej srednicy danej kokili a, i wklada sie ja swobodnie do kokili, przyczem najlepiej jest, jezeli brzegi blachy miedzianej zachodza jeden na drugi.Gdy wtedy kokila zostanie wprawiona w ruch obrotowy, mozna zauwazyc, ze, przed samem wprowadzeniem metalu, cien¬ ka blacha pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej prawie ze przylega do calego obwodu kokili, jak widac z fig. 2. Po wprowadze¬ niu plynnego metalu nastepuje rozszerze¬ nie sie blachy wskutek rozgrzania jej, tak ze blacha, której konce moga swobodnie sie poruszac, przesuwa sie po wewnetrz¬ nej sciance kokili, przyczem w miare roz¬ szerzania sie blachy brzegi jej bardziej za¬ chodza na siebie. Takie polozenie b" blach jest uwidocznione na fig. 2 linjami przery- wanemi.W celu unikniecia tworzenia sie wirów w metalu odlewanym przy miejscu zacho¬ dzenia na siebie blachy wykladzinowej naj¬ lepiej jest sciac ukosnie krawedzie tej bla¬ chy.Gdy kokila jest tak dluga, ze na wylo¬ zenie jej nie wystarcza jedna blacha, to mozna uzyc dwóch lub kilku zwinietych w rure blach miedzianych, które wsuwa sie jedna w druga na podobienstwo rur tele¬ skopowych, jak to przedstawiono na fig. 3.Przy odlewaniu odrzutowem metal od¬ lewany mozna szybko wprowadzac do ko¬ kili zapomoca korytka, rozdzielajac go równomiernie na calej dlugosci kokili, albo tez metal ten mozna doprowadzac z jed¬ nego lub obydwóch konców kokili. Przy stosowaniu tego ostatniego sposobu naj¬ wiecej naprezona jest ta czesc wylozenia miedzianego, która lezy blisko tej strony kokili, z której zostaje doprowadzany me¬ tal, gdyz, zaleznie od okolicznosci, wszy¬ stek metal, przeznaczony do utworzenia przedmiotu w ksztalcie rury, przeplywa przez te czesc wylozenia. Dlatego tez przy wykonywaniu bardzo dlugich przedmiotów w ksztalcie rur najlepiej jest, aby ta czesc wylozenia miedzianego, która lezy przy miejscu wlewu metalu, byla grubsza niz czesc wylozenia, lezaca w tylnej czesci ko¬ kili, do której metal dochodzi juz nieco o- _ 2 —chlodzony; o ile mozliwe, w tej tylnej cze¬ sci kokili grubosc blachy moze byc mniej¬ sza niz 1 mm, Czasami, mianowicie przy dlugich i waskich odlewach odrzutowych, trudno jest dokladnie umiescic wkladke w nalezy- tern miejscu, jezeli uzywa sie luzno zwinie¬ tej blachy o ksztalcie mniej wiecej pozada¬ nej wkladki i próbuje sie ja wsunac do ko¬ kili.W tych przypadkach uznano za najbar¬ dziej wskazane, aby przed wlozeniem wkladki zachodzace na siebie podluzne brzegi blachy i, o ile to potrzebne, takze te miejsca, w których schodza sie poszcze¬ gólne zwiniete w rure blachy lub dlugosci rurowej wkladki, prowizorycznie zlutowac w kilku punktach zapomoca latwoplynne- go lutu.Te miejsca zlutowania zostaja znów rozlutowane, zanim goracy metal odlewany zostanie wprowadzony do formy odrzuto¬ wej. Lutowania te moga byc rozlutowane przez cieplo kokili, o ile kokila ta jest do¬ statecznie ciepla, najlepiej jednak stoso¬ wac specjalne zródlo ciepla, np. lampe lu¬ townicza, lutownice lub podobne.Doprowadzony do kokili metal znajdu¬ je wtedy wkladke w takim samym stanie, jak gdyby przedtem nie byla ona prowizo¬ rycznie lutowana, a wkladka moze sie tak poruszac i scisle przylegac do wewnetrz¬ nej scianki kokili, jak to bylo powyzej opi¬ sane.Sposób wedlug wynalazku jest bardzo tani i niezawodny w dzialaniu, a poza tern daje dobra ochrone wlasciwej kokili, wsku¬ tek czego przedluza jej trwalosc. PL