KI. 23ci.Niniejszy wynalazek tyczy sie udo¬ skonalenia smarów. Dawno juz spostrze¬ zono, ze w pewnych wypadkach oleje mineralne weglowodorowe nie smaruja tak dobrze, jak zmydlajace sie oleje po¬ chodzenia zwierzecego lub roslinnego albo tluszcze, wskutek czego, znajduja szerokie 'zastosowanie „smary zlozone", stanowiace mieszanine olejów mineral- ralnych z olejami zmydlajacemi sie i tlu¬ szczami.Wynalazcyspostrzegli, ze istotna przy¬ czyna polepszenia wlasnosci smaruja¬ cych olejów mineralnych zapomoca ole¬ jów zmydlajacych sie jest niejaka za¬ wartosc wolnego kwasu tluszczowego, badz to juz zawartego w oleju zmydla- jacym sie, badz tez wytwarzajacego sie . w nim, wskutek hydrolizy podczas sma¬ rowania. Wobec tego wynalazek pole¬ ga glównie na zastapieniu stosunkowo znacznej ilosci zmydlajacego sie oleju lub tluszczu niewielka stosunkowo ilo¬ scia wolnego kwasu tluszczowego lub innego kwasu organicznego.Z powyzszego wynika, ze istota ni¬ niejszego wynalazku znajduje sie w za¬ sadniczej sprzecznosci z pogladami pa- nujacemi obecnie, co wymaga bardziej szczególowego uzasadnienia odnosnego procesu.Dotychczas uwazano, ze wolny kwas tluszczowy stanowi skladnik, który nale¬ zy starannie usuwac ze smaru w obawie nadzerania metalu. Po starannem zba¬ daniu kwestji droga mozolnych poszu-kiwan w dziedzinie zjawisk wloskowa- tosci, przedsiebranych zapomoca pipetki w celu okreslenia sily przylegania mie¬ dzy olejem i woda, pokazalo sie prze- dewszystkiem, ze oleje zmydlajace sie lub oleje zlozone wykazuja male napie¬ cie powierzchniowe wzgledem wo¬ dy. Wynalazcy udowodnili nastepnie, ze przyczyna tego niskiego napiecia byla obecnosc nieznacznych ilosci kwasów tluszczowych, i wyprowadzili stad wnio¬ sek, ze skutecznosc zmydlajacych sie olejów dla celów smarowania zalezy od zawartosci w nich wolnego kwasu i ze w rzeczywistosci oleje te dzialaja tak skutecznie glównie dzieki tej wlasnie zawartosci kwasu wolnego.Po dodaniu wolnego kwasu tluszczo¬ wego- pokazalo sie, ze wlasnosci mazne produktów znacznie sie podniosly pod¬ czas gdy napiecie powierzchniowe wzgle¬ dem wody odpowiednio sie obnizylo.Wynalazek niniejszy posiada trzy glówne zalety w porównaniu z metoda¬ mi znanemi: 1. Uzycie „zasady czynnej" pozwala wytwarzac oleje o bardzo róznolitych wlasnosciach, jak bedzie wykazano nizej. 2. Wynalazek daje moznosc zasta¬ pienia znacznej ilosci zmydlajacego sie oleju lub tluszczu w smarze zlozonym nieznaczna iloscia wolnego kwasu tlusz¬ czowego lub kwasu organicznego, t. j. wytworzenia wyzszego produktu tan¬ szym kosztem. Oszczednosc olejów zmy¬ dlajacych sie posiada szczególniejsza donioslosc od kiedy nauczono sie wy¬ twarzac z nich cenne produkty, zjedno- czesnem wyzwoleniem znacznych ilosci zmydlajacych sie olejów (które moga znalezc zastosowanie jako materjaly do przyrzadzania srodków pokarmowych), tudziez gliceryny. Oleje -zlozone, przy¬ rzadzone w w mysl niniejszego wyna¬ lazku, mozna stosowac w celu smaro¬ wania zamiast czystych zmydlajacych sie olejów. 3. Uzycie kwasu tluszczowego nie- tylko, ze nie powieksza niebezpieczen¬ stwa nadzerania, lecz owszem jeszcze je zmniejsza.W produktach, wytwarzanych w mysl wynalazku, zawartosc kwasu tluszczo¬ wego jest nieznaczna i ograniczona, pod¬ czas gdy w zwyklych produktach ryn¬ kowych zawartosc ta jest wprawdzie poczatkowo niewielka, potencjalnie je¬ dnak bardzo znaczna, albowiem dzieki hydrolizie w ciagu smarowania zawar¬ tosc procentowa kwasu tluszczowego w oleju zlozonym, zawierajacym np. 10% oleju zmydlajacego sie, stanowi poten¬ cjalnie bardzo znaczny ulamek tych 10$, wskutek czego niebezpieczenstwo nad¬ zerania jest istotnie wielkie i nie daje sie skontrolowac. Wskutek tej wlasnie oko¬ licznosci niema moznosci zupelnego uni¬ kniecia nadzerania w wypadku zastoso¬ wania smarów zlozonych zawierajacych (poczatkowo) minimalna ilosc wolne¬ go kwasu tluszczowego. Doswiadczenia przedsiewziete przez wynalazców wy¬ kazaly, ze przeciwnie nieznaczna zawar¬ tosc wolnego kwasu tluszczowego sta¬ nowi warunek istotny, lecz ze kwas ten powinien byc dodawany w postaci na¬ turalnej, aby ilosc jego byla ograniczona i nie mogla wzrastac, gdy tymczasem w wypadku kiedy wolny kwas tluszczo¬ wy wchodzi w postaci zanieczyszczenia lub produktu hydrolizy oleju zmydlaja¬ cego sie zawartosc jego moze wzrastac bardzo znacznie.Kwas wolny, przewaznie kwas tlusz¬ czowy, np. oleina rynkowa, zawieraja¬ ca 95% kwasu wolnego lub kwasy tluszczowe z tranu dystylowane lub nie- dystylowane dodajemy w ilosciach od 1 do 2% do smaru mineralnego albo tez wolny kwas tluszczowy miesza sie z nie¬ wielka iloscia oleju mineralnego lub t. p.rozprowadnika, póczem dopiero roz¬ ciencza te czynna mieszanine olejem mi¬ neralnym. Wiele z zalet smaru, spo¬ rzadzonego w mysl niniejszego wyna¬ lazku, moga byc osiagniete droga pola¬ czenia wolnego kwasu tluszczowego .z niewielka iloscia oleju zmydlajacego sie w charakterze rozprowadnika, naj- odpowiedniejszem jest jednak uzycie w tym celu oleju mineralnego.Wybór wolnego kwasu zalezy od wlasnosci mazniczych lub innych przy¬ rzadzanych smarów. Mówiac wogóle najwlasciwiej jest uzyc tego wolnego kwasu organicznego, który sie otrzymuje z tego oleju tlustego, a którego wlasnosci chcemy odtworzyc. Tak np. olej rzepa¬ kowy i kakaowy udzielaja wlasnosci róznych olejom zlozonym z nich wyra¬ bianym i podobnych wlasnosci mozna udzielic olejom mineralnym zapomoca dodania do nich nieznacznych ilosci odpowiednich wolnych kwasów tluszczo¬ wych.Teoretycznie proces polega na za¬ sadzie, ze smarowanie zalezy od wla¬ snosci wloskowatosci oleju. Dobry smar powinien „zwilzac" trace sie powierzch¬ nie, tak ze cieniutka warstewka oleju dazy do przedostania sie do ograniczo¬ nej przestrzeni (powierzchni stykania sie walu z lozyskiem), gdzie panuje naj¬ wieksze cisnienie. Jednakowoz w prak¬ tyce trace sie powierzchnie sa zazwy¬ czaj pokryte cieniutka warstewka wil¬ goci, co moze wywolywac tworzenie sie warstewek tlenku. Dzialanie wolnego kwasu polega na obnizeniu napiecia po¬ wierzchniowego pomiedzy smarem i wo¬ da, mechanizm którego to procesu po¬ zwala olejowi usunac warstewke wody z powierzchni pracajacej. Powinowactwo chemiczne miedzy kwasem i powierzch¬ nia metalu lub warstewka tlenku (o ile ona jest obecna) w zupelnosci odpo¬ wiada podobnemu obnizeniu napiecia miedzypowierzchniowego wykazujacemu ten sam rezultat.Jakkolwiek powyzsze wyjasnienie fi- zyczno-chemiczne jest zupelnie poprawne, wszelako mozliwe sa i inne tlumaczenia.Opis jednakze jest sformulowany w ten sposób, ze proces, stanowiacy przedmiot wynalazku, moze byc urzeczywistniony w praktyce bez wzgledu na teoretyczne jego uzasadnienie.Dzialanie wolnego kwasu tluszczo¬ wego lub innego zalezy od jego ciezaru czasteczkowego. W razie uzycia kwasu o niskim ciezarze czasteczkowym w ro¬ dzaju kwasu maslowego lub innego wol¬ nego kwasu tluszczowego, moze on wywierac dzialanie od-emulsjujace, co pozwala na stosowanie procesu celem wyrobu olejów mineralnych, nie dajacych emulsji. Ma to wielkie znaczenie dla pewnych mechanizmów, w których smar podlega silnemu klóceniu z woda, przy- czem tworzaca sie emulsja jest przyczyna powiklan w pracy. Dzieki niskiemu cie¬ zarowi czasteczkowemu kwasy te sa znacznie energiczniejsze, wobec czego nie nalezy przekraczac granicy 1%« Kwasy o niskim ciezarze czastecz¬ kowym (kwasy tluszczowe lotne) dzia¬ laja widocznie swa koncentracja wodoro- jonowa jako de-emulsyfikatory, a, nie posiadajac wlasnosci koloidów, nie wy¬ wieraja namacalnego dzialania emulsy- fikacyjnego.Kwasy tluszczowe o znacznym cie¬ zarze czasteczkowym (np. ponad 15 ato¬ mów wegla) wykazuja wlasnosci koloi¬ dalne i wskutek tego wywieraja dzialania emulsjujace; ich koncentracja wodoro-jo- nowa jest nizsza i dzieki temu, a równiez dzieki wybitnemu charakterowi koloi¬ dalnemu tych kwasów, wykazuja one dzialanie nie od-emulsjujace, lecz prze¬ ciwnie emulsjujace.Kwasy o wysokim ciezarze czastecz¬ kowym nienasycone sa jeszcze czynniej-sze; np. kwas olejowy i mieszanina kwasów, zawierajacych sie w tluszczach welny.Niniejszy wynalazek polega przeto na dodaniu do oleju mineralnego sto¬ sunkowo nieznacznej ilosci zwiazku, który obniza miedzypowierzchniowe na¬ piecie pomiedzy olejem a woda w sposób opisany powyzej.Mozna sie tu poslugiwac jakimkol¬ wiek weglowodorem, np. nafta, dalej weglem, smola weglowa, lupkami, kala- fonja i t. d.Kwasy tluszczowe stanowia domiesz¬ ke bardzo odpowiednia i zapewniaja zupelnie zadawalajace produkty rynkowe.Mozna je otrzymywac z jakiegokolwiek zmydlajacego sie oleju, mydla tluszczo¬ wego lub tluszczu regenerowanego. Mozna równiez stosowac tak zwane kwasy nafte¬ nowe lub inne kwasy, otrzymywane z ropy naftowej lupków, smoly weglo¬ wej lub kalafonji.Wynalazek mozna stosowac celem podniesienia wlasnosci smarujacych, a za¬ tem zdolnosci emulsyfikacji, wzglednie de-emulsyfikacji olejów mineralnych.Ponizej podano kilka przykladów wy¬ konania praktycznego niniejszego wy¬ nalazku, które jednak maja znaczenie czysto tylko ilustracyjne.Przyklad I. 2% oleiny rynkowej (kwasu tluszczo¬ wego) lub t. p. miesza sie z dobrym mineralnym olejem do smarowania. Otrzy¬ many przetwór jest zupelnie podobny do smaru zlozonego, zawierajacego 10% do 20% oliwy z oliwek, olejów tluszczo¬ wych, lub sadla. Nadaje sie on dobrze do samoczynnych obrabiarek i t. d.Przyklad II.Przygotowuje sie zwiazek stezony, zawierajacy równe ilosci na wage ryn¬ kowych kwasów tluszczowych i oleju mineralnego lub galarety ropowe] zapo- moca nagrzewania i mieszania tych sub¬ stancji. Ten skoncentrowany zwiazek dodaje sie do oleju weglowodorowego w ilosci do 3% na wage (172%) kwasu tluszczowego.Przyklad III.Przyrzadza sie nieemulsjujacy sie olej zapomoca dodania 0,8 kwasu maslowego lub cynamonowego doweglowodoru o cie¬ zarze wlasciwym ponizej 0,912. Kwasy naftenowe, które sa wzglednie rozpu¬ szczalne w wodzie, wywieraja równiez dzialanie de-emulsyfikacyjne.Przyklad IV.Olej emulsjujacy sie, typu, uzywanego do smarowania maszyn okretowych lub t. p., wytwarza sie przez dodanie do lep¬ kiego zawierajacego weglowodory oleju 1,5% tluszczu z welny i 0,5% dystylo- wanych kwasów tluszczowych z tranu.Z powyzszego wynika, ze wynalazek polega w zasadzie na zastapieniu zna¬ cznej ilosci glicerydów mala iloscia wol¬ nego kwasu organicznego. Kwasy orga¬ niczne w polaczeniu z alkaljami lub zie¬ miami alkalicznemi (tworzace mydla kwasne, obojetne lub zasadowe) juz byly stosowane w charakterze reagentów dla celów przeróbki oleju na galarete droga powiekszania ich lepkosci. Istote niniej¬ szego wynalazku stanowi natomiast za¬ stosowanie kwasów organicznych w sta¬ nie wolnym. PLKI. 23ci. The present invention relates to the improvement of lubricants. It has long been recognized that in some cases hydrocarbon mineral oils do not lubricate as well as saponifiable oils of animal or vegetable origin or fats, and therefore "compound greases", a mixture of mineral oils and The inventors have noticed that a significant contribution to the lubricating properties of mineral oils with saponifiable oils is a certain amount of free fatty acid, or already contained in the saponified oil, or that is produced therein as a result of hydrolysis during lubrication. Thus, the invention mainly consists in replacing a relatively large amount of saponifiable oil or fat with a relatively small amount of free fatty acid or other organic acid. Of the present invention is in fundamental contradiction to the current views, which requires a very More detailed justification of the process in question. Until now, it was considered that free fatty acid is a component that should be carefully removed from the lubricant in fear of metal penetration. After a careful study of the issues, the path of laborious searches in the field of hairiness phenomena, prepared using a pipette to determine the strength of adhesion between oil and water, it turned out that, after all, saponification oils or complex oils showed a low voltage. surface to water. The inventors then proved that the reason for this low voltage was the presence of insignificant amounts of fatty acids and concluded that the effectiveness of saponifiable oils for lubrication purposes depends on their free acid content and that in fact these oils work so effectively mainly because of this. The presence of free fatty acid showed that the greasy properties of the products increased significantly while the surface tension with respect to water decreased accordingly. The present invention has three major advantages over conventional methods. 1. The use of an "active base" allows the production of oils with very different properties, as will be shown below. 2. The invention makes it possible to replace a large amount of saponifiable oil or fat in a compound lubricant with a small amount of free fatty acid or organic acid, ie, to produce a higher product at a cheaper cost. Savings in oils The saponifiers have a greater importance since they have learned to make valuable products out of them, at the same time releasing large amounts of saponifiable oils (which may find use as materials in the preparation of foodstuffs), and glycerin. Composite oils provided in accordance with the present invention may be used for lubrication purposes in place of pure saponifiable oils. 3. The use of fatty acid not only does not increase the danger of overcharging, but also reduces it. In products manufactured in accordance with the invention, the content of fatty acid is insignificant and limited, while in ordinary products the Although this content is initially low, potentially very significant, since due to hydrolysis during lubrication, the percentage of fatty acid in the complex oil, e.g. 10% saponifiable oil, represents a potentially very large fraction of the 10%. as a result of which the risk of breaking is indeed great and cannot be controlled. As a result of this circumstance, filling cannot be completely avoided when compound greases containing (initially) a minimum amount of free fatty acid are used. The experiments carried out by the inventors have shown that, on the contrary, a slight amount of free fatty acid is an essential condition, but that this acid should be added in its natural form, so that its amount is limited and cannot increase, while in the case of when free fatty acid enters the form of an impurity or hydrolysis product of saponifiable oil, its content may increase very significantly. Free acid, usually fatty acid, e.g. market olein, containing 95% free acid, or fatty acids with Add distilled or undistilled oil in amounts from 1 to 2% to the mineral grease, or the free fatty acid is mixed with a small amount of mineral oil or a guide, and then the active mixture is diluted with mineral oil. Many of the advantages of the lubricant in accordance with the present invention may be achieved by combining the free fatty acid with a small amount of saponifiable oil as an extender, but it is most appropriate to use mineral oil for this purpose. the acid depends on the properties of the grease or other lubricants. In general, the best solution is to use the free organic acid that is obtained from this fatty oil and whose properties we want to recreate. For example, rapeseed and cocoa oils impart different properties to the oils made from them, and similar properties can be given to mineral oils by adding small amounts of the appropriate free fatty acids to them. Theoretically, the process is based on the principle that lubrication depends on the hairiness of the oil. A good lubricant should "wet" the surface, so that a thin film of oil tends to penetrate into a confined space (the contact surface of the shaft with the bearing), where the greatest pressure prevails. However, in practice, surfaces are lost are usually covered with a thin film of moisture, which can cause the formation of oxide films.The action of the free acid is to reduce the surface tension between the grease and water, a process of which allows the oil to remove the water film from the working surface The chemical affinity between the acid and the metal surface or the oxide film (if present) fully corresponds to a similar reduction in interfacial tension showing the same result. Whilst the above physico-chemical explanation is perfectly correct, however, there are possible other translations; however, the description is drafted in such a way that the process of the invention may be realized in practice regardless of its theoretical justification. The action of free fatty acid or other acid depends on its molecular weight. If an acid with a low molecular weight, such as butyric acid or other free fatty acid, is used, it can have a demulsifying effect, which allows the process to be used for the preparation of non-emulsifying mineral oils. This is of great importance for certain mechanisms where the lubricant is highly conflicting with water, whereby the formation of an emulsion causes operational complications. Due to their low molecular weight, these acids are much more vigorous, so the limit of 1% should not be exceeded. Low molecular weight acids (volatile fatty acids) apparently act as de-emulsifiers with their hydrogen-ion concentration, and not having the properties of colloids, they do not have a tangible emulsifying effect. Fatty acids with a significant molecular weight (eg more than 15 atoms of carbon) have colloidal properties and therefore have an emulsifying effect; their hydro-ionic concentration is lower and thanks to this, and also due to the outstanding colloidal nature of these acids, they show a non-emulsifying, but anti-emulsifying effect. Acids with a high molecular weight are still more actively unsaturated. shes; e.g. oleic acid and a mixture of acids contained in wool fats. The present invention therefore consists in adding a relatively small amount of a compound to mineral oil which reduces the inter-surface tension between the oil and water in the manner described above. ¬ Age with hydrocarbons, e.g. kerosene, further coal, coal tar, slate, calfonia, etc. Fatty acids are a very suitable admixture and provide a completely satisfactory market product. They can be obtained from any saponifying oil, fatty soap or regenerated fat. It is also possible to use so-called kerosene acids or other acids derived from shale petroleum, coal tar or rosin. The invention can be used to increase the lubricating properties and therefore the emulsification or de-emulsification of mineral oils. some examples of the practice of the present invention, which, however, are purely illustrative. Example 1. 2% commercial olein (fatty acid) or the like is mixed with a good mineral lubricating oil. The resulting formulation is quite similar to a compound grease containing 10% to 20% olive oil, fatty oils, or fat. It is well suited to automatic machine tools, and so on. Example II. A concentrated compound is prepared containing equal amounts by weight of market fatty acids and mineral oil or petroleum jelly by heating and mixing these substances. This concentrated compound is added to hydrocarbon oil up to 3% by weight (172%) of the fatty acid. Example III A non-emulsifying oil is prepared by adding 0.8 butyric acid or cinnamic hydrocarbon with a specific gravity below 0.912. Naphthenic acids, which are relatively soluble in water, also exert a de-emulsifying effect. Example IV Emulsifying oil, of the type used for lubricating marine machinery or the like, is prepared by adding 1.5 to a viscous oil containing hydrocarbons. % wool fat and 0.5% distilled fatty acids from cod liver oil. From the above it follows that the invention essentially consists in replacing a significant amount of glycerides with a small amount of free organic acid. Organic acids in combination with alkali or alkaline soaps (forming acidic, neutral or alkaline soaps) have already been used as reagents for the conversion of oil to jelly by increasing its viscosity. The essence of the present invention is the use of free organic acids. PL