Pierwszenstwo: 7 sierpnia 1930^.^Niemcy).W aparatach oddechowych dotychczas stosowano zazwyczaj w kanalach wydecho¬ wych! zwlaszcza aparatów dzialajacych si¬ la pluc z obiegiem powietrza, naboje wydzie¬ lajace tlen, a za nabojami, liczac w kierun¬ ku pradu powietrza oddechowego, umie¬ szczano worek oddechowy. Uklad taki po¬ siada szereg powaznych wad, Np, w apara¬ tach tych nie mozna zupelnie wyczuc sub- jektywnie konca okresu zdatnosci uzytko¬ wej naboju. Podczas uzycia naboju silnie o- grzana warstwa, w której przebiega reak¬ cja, przesuwa isie zwolna wzdluz calego na¬ boju. Gdy okres zdatnosci uzytkowej nabo¬ ju ma sie ku koncowi, wówczas ogrzewaja sie ostatnie warstwy., liczac w kierunku pra¬ du powietrza oddechowego, tak iz powie¬ trze oddechowe, przechodzac przez nabój, zaczyna nagle ogrzewac sie bardzo silnie.Jesli powietrze oddechowe zetknie sie na¬ tychmiast po wyjsciu z naboju z narzadami oddechowemi uzywajacego aparatu, to tern samem ostrzega go swa nadmierna tempe¬ ratura o koncu zdatnosci uzytkowej naboju, W znanych dotychczas aparatach oddecho¬ wych z obiegiem [powietrza, 'dzialajacych si¬ la pluc, takie ostrzezenie moglo byc tylko bardzo niewyrazne, gdyz gorace powietrze nie doplywalo wprost do narzadów odde¬ chowych, lecz mieszalo sie najpierw z zim-'^piejszem powietrzem, znajcktijacem sie w ^ worku, poniewaz podczas oddychania powie- . trze* przeplywajace przez nabój, dochodzi¬ lo do uzywajacego aparatu dopiero pózniej, to jest podczas nastepnego wdechu. Brak niezawodnego urzadzenia, wskazujacego koniec zdatnosci uzytkowej naboju, jest w wielu przypadkach bardzo dotkliwa wada, Np. w aparatach z preparatem, wydziela¬ jacym tlen, stosowano specjalne indykato¬ ry, aby umozliwic rozpoznanie zdatnosci u- zytkowej nietylko naboju, lecz i calego apa¬ ratu. Jednak nawet do aparatów, dzialaja¬ cych sprezonym tlenem, próbowano stoso¬ wac indykatory, które umozliwilyby rozpo¬ znanie konca zdatnosci uzytkowej naboju.Napozór mozna byloby sadzic, ze sprawa rozpoznawania konca zidatnosci uzytkowej aparatów, dzialajacych zgeszczonym tle¬ nem, nie jest tak wazna, przyzwyczajono sie bowiem dostosowywac wzajemnie zapas tlenu do wielkosci nabojów. Sprawa ta jed¬ nak przedstawia sie zgola inaczej, jezeli ze wzgledów oszczednosciowych stosuje sie naboje o krótszym czasie zdatnosci uzytko¬ wej, np. do celów cwiczebnych.Poza tern znane umieszczenie nabojów oddechowych w kanale oddechowym po¬ ciaga za soba to, ze opór przy wydy¬ chaniu jest wiekszy wskutek dodatko¬ wego oporu naboju, niz opór przy wdy¬ chaniu. Pomijajac znaczenie tego zja¬ wiska iz punktu widzenia fizjologji, sprawa ta w aparatach z ustniikami moze byc uwa¬ zana za podrzedna. O ile jednak oddychanie odbywa sie w masce, to opór wydechowy przy glebszem wdychaniu moze byc bardzo nieprzyjemny dla czlowieka w ten sposób oddychajacego, a nawet zagrazac jego zy¬ ciu. Maska oddechowa bowiem, chociazby nalozona bez zarzutu, jest szczelna tylko dc czasu zjawienia sie pewnego nadcisnienia.Po osiagnieciu granicy nadcisnienia brzegi maski zaczynaja dzialac jak zawór. Co prawda powietrze z zewnatrz nie moze wcale dostac sie do maski, lecz zato usuwa sie stale tym sposobem powietrze z obiegu.W aparatach tlenowych ze stalem dawko¬ waniem tlenu moze dac sie odczuc niebez¬ pieczny brak powietrza, który, jak wiadomo, moze doprowadzic do niebezpiecznej reak¬ cji ze strony czlowieka, korzystajacego z aparatu. Co zas do aparatów tlenowych dzialajacych sila pluc, to uzywajacy apa¬ ratu nie jest co prawda narazony na brak powietrza, ale izato okres zdatnosci uzytko¬ wej aparatu zmniejsza sie w tak silnym stopniu, ze czlowiek w masce moze nie miec juz w pewnych razach czasu na wycofanie sie z zatrutego srodowiska. W aparatach z substancja, wydzielajaca tlen, wspomniana wlasnosc maski jest przyczyna takiego sa¬ mego braku powietrza, jak i w aparatach tlenowych o stalem dawkowaniu, w przy¬ padku jednak aparatów z preparatem, wy¬ dzielajacym tlen, niebezpieczenstwo jest wieksze o tyle, ze niema przycisku do wpu¬ szczania dodatkowego tlenu. Opisane braki usuwa sie w mysl wynalazku w ten sposób, ze naboje umieszcza sie za workiem, liczac w kierunku pradu powietrza wdychanego.Nabój umieszcza sie w kanale wdechowym.Skoro tylko nabój zostanie prawie zuzyty, co oznajmia sie fala goracego powietrza, to gorace powietrze doplywa wprost do narza¬ dów oddechowych czlowieka w masce bez zmieszania z powietrzem zimniejszem, przy- czem niema przerwy w czasie miedzy po¬ wstawaniem goracego powietrza a jego wdy¬ chaniem. Poza tern opór przy wydechu zmniejsza sie o opór, jaki stawia dla prze¬ plywu powietrza nabój, czyli opór ten osia¬ ga naogól najmniejsza mozliwa wartosc. W szczególnosci zostaje usunieta niepewnosc, polegajaca na tern, ze mimo wszystkich srodków ostroznosci, przedsiewzietych pod¬ czas wyrobu nabojów, naboje te maja opór nieraz wiekszy niz normalny. Wyliczonych wad nie posiada wcale uklad wedlug wy¬ nalazku, gdyz opór wydechowy moze byc utrzymany ponizej wartosci, uznanej za nie¬ bezpieczna. — 2 -*Oprócz tego uklad wedlug wynalazku posiada te zalety, których nie posiadaja u- klady znane. Np. o ile znane naboje umie¬ szczane byly w aparacie pionowym, to po¬ wietrze przechodzilo przez te naboje zgó- ry nadól, co bylo przyczyna wyplywania z naboju lugu, który zanieczyszczal aparat lub nawet powodowal jego uszkodzenie. W mysl wynalazku, uklad Jest odwrotny do powyzszego, to jest powietrze plynie przez nabój zdolu do góry, co usuwa niebezpie¬ czenstwo tak zwanego „gotowania sie".W pewnych okolicznosciach korzystne jest ze wzgledów konstrukcyjnych lub in¬ nych, a zwlaszcza wtedy, gdy zamiast wla¬ sciwych worków oddechowych stosuje sie skrzynki oddechowe z bankami, dzialajace- mi równoczesnie jako metalowe chlodnice, umiescic za nabojem, liczac w kierunku przeplywu powietrza oddechowego, inny worek lub skrzynie oddechowa z bankami, przyczem jednak ogólna pojemnosc oby¬ dwóch worków winna równac sie wymaga¬ nej pojemnosci jednego worka. W przy¬ padku tym zostaja zachowane zalety ukla¬ du), opisanego wyzej. Fala goracego powie¬ trza, wyplywajaca z naboju, daje sie wów¬ czas odczuc jeszcze silniej, gdyi czlowiek oddychajacy przez aparat wciagnie najpierw do pluc powietrze- ochlodzone w worku do¬ datkowym, a zaraz potem — powietrze go¬ race, wyplywajace wprost z naboju. Rózni¬ ca temperatur powietrza wdychanego w tym ostatnim ukladzie jest bardzo razaca. Zale¬ ta malego oporu podczas oddychania w po¬ równaniu do oporu w urzajdzeniach znanych istnieje równiez, chociaz nie w tak znacznej mierze jak w innych urzadzeniach wedlug wynalazku, jedna czesc powietrza wydecho¬ wego bowiem pozostaje w pierwszym worku a -draga czesc przeplywa przez nabój. Tym sposobem ogólna ilosc powietrza przeply¬ wajaca przez nabój w jednostce czasu jest mniejsza niz zwykle, wobec czego zmniej¬ sza sie równiez opór przeplywu.Co prawda znane sa oddawna aparaty inzektorowe, w których nabój jest umie¬ szczony miedzy dwoma workami. Mimo jednak pozarnego podobienstwa takich a- paratów z aparatem wedlug wynalazku, a- paraty inzektorowe nie maja tych zalet, co aparaty wedlug wynalazku, pomijajac juz to, ze worki aparatów inzektorowych musza byc znacznie wieksze, niz worki wedlug wy¬ nalazku. Np. fala goracego powietrza, wy¬ twarzajaca sie w naboju, nie daje sie od¬ czuwac w aparatach inzektorowych mimo podobnego ukladu worków, gdyz inzektor przetlacza powietrze przez nabój jedno¬ stajnym strumieniem, przyczem czlowiek, oddychajacy przez aparat, nie wdycha po¬ wietrza bezposrednio z naboju, lecz z wor¬ ka, to jest zawsze mieszanine goracego i ochlodzonego juz powietrza. Co do oporu, to w aparatach inzektorowych pozostaje on bez zmiany, gdyz opór oddechowy sklada sie z oporu przeplywu w przewodach mie¬ dzy ustnikiem a obydwoma workami. Wplyw naboju zostaje tern samem wylaczony (opór naboju pokonywa inzektor), wobec czego niema potrzeby stosowania specjalnych srodków do pokonywania oporu naboju pod¬ czas wydechu.Przedmiot wynalazku jest szczególnie korzystny w zastosowaniu do aparatu o zamknietym obiegju powietrza, jesli ten a- parat oprócz preparatu, wydzielajacego tlen, posiada jeszcze dodatkowe urzadzenie do kwasu weglowego. Dotychczas nie moz¬ na bylo wpuszczac kwasu weglowego do tych czesci przewodów, które byly polaczo¬ ne z workiem oddechowym, gdyz gaz ten, nie przechodzac przez naboje trafialby wprost do narzadów oddechowych czlowie¬ ka, korzystajacego z aparatu. Wobec tego, kwas weglowy musial doplywac do przewo¬ du wydechowego przed nabojem. O ile kwas weglowy wykonywal obieg w krótkim cza¬ sie, to przeplywal z nadmiernie duza szyb¬ koscia przez nabój, bral udzial w reakcji tylko czesciowo i wydobywal z naboju znaczne ilosci pylu, wprowadzajac je do o- — 3 —biegu oddechowego, Czlowiek, jpodtagujacy «ie 'laipajrdtem, który anial oddychac powie¬ trzem bardzo wzbogaoonem tlenem, zmu¬ szony je&t tymczasem oddychac powie¬ trzem, wzbogaconem w Was weglowy i za- meczyszczonem plynem z preparatu che¬ micznego.W mysl wynalazku wady tej unika sie w ten sposób, ze ukwas weglowy doplywa przed nabojem do tej czesci obiegu, która jest swobodnie polaczona z workiem odde¬ chowym. Kwas weglowy miesza sie tu z po¬ wietrzem, znajdujacem sie w worku, ptrze- plywajac przez nabój tak powoli i w takiej ilosci, ze nie porywa pylu ^ prepan^tu che¬ micznego, a natomiast calkowicie bierze u- dzial w reakcji z ^tym 'preparatem. W po¬ równaniu do wahadlowych aparatów od¬ dechowych z preparatem wydzielajacym tlen, przedmiot wynalazku posiada te zate- te, ze nabój zaczyna dzialac z tej strony, z jakiej zostalby pobudzony do dzialania wskutek oddychania naturalnego. Obydwa dzialania dodaja sie zatem do siebie, czego niema w ajparatach o oddychaniu wahadlo- wem, Opisany uklad oddaje cenne uslugi zwlaszcza wtedy, gdy dodatek kwasu we¬ glowego pobiera sie w mysl wynalazku z banki, napelnionej plynnym kwasem we¬ glowym i zaopatrzonej w zamkniecie w po¬ staci zaworu lub zatyczki. Szczególnie w tym ostatnim przypadku kwas weglowy wy¬ plywa z niezwykla gwaltownoscia tak, ii stosowanie sprezonego kwasu weglowego w aparatach z obiegiem powietrz staje sie mozliwe tylko dzieki wynalazkowi. O ile zamiast zatyczki stosuje sie zawór, to kwas weglowy wyplywa gwaltownie tylko wtedy, gdy zawór otwarty jest calkowicie, a cala zawartosc kwasu weglowego wyplywa odra- zu. Ale nawet i wtedy, gdy tylko czesc kwa¬ su weglowego-jest oswobodzana, znaczenie wynalazku jest; równiez doniosle, choc moze w mniejszym stopniu. Zaleta wynalazku po¬ lega szczególnie na tern, ze pozostaly zapas kwasu weglowego jakgdyby zastepuje cal¬ kowicie dzialanie przycisku dodatkowego w aparatach ze zgeszczonym tlenem, zwla¬ szcza w tym przypadku, gdy zawór sam wy¬ konany jest w ksztalcie przycisku dodat¬ kowego.Dla dzialania wynalazku jest obojetne, czy worek wlaczony jest szeregowo, czy równolegle wzgledem przewodu oddecho¬ wego, czy tez wlaczony jest do tego przewo¬ du jako przestrzen martwa.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania wynalazku, w za¬ stosowaniu do aparatu z preparatem wy¬ dzielajacym tlen, przyczem worek wlaczo¬ ny jest szeregowo. Strzalki oznaczaja kie¬ runek pradu powietrza oddechowego. Lite*- ra a oznaczono uistnak, litera b — zawór wy¬ dechowy, litera c — zawór wdechowy, lite¬ ra d — worek oddechowy, litera e — nabój oddechowy. Dla pokazania ukladu z dwoma workami przedstawiono linja kreskowana worek /. Jak juz zaznaczono, glówny ivorek d moze byc zmniejszony o objetosc worka /.Pogladowo przedstawiono to w ten sposób, ze czesc g, przedstawiona linja kreskowana, oddzielona jest od worka glównego d. Bu¬ tla z kwasem weglowym n umieszczona jest w niniejszym przykladzie w samym worku d i moze byc otwarta zapomoca przycisku dodatkowego l Inne szczególy nie sa na rysunku przed¬ stawione, jako nie posiadajace znaczenia dla istoty wynalazku. Nie wydaje sie rów¬ niez niezbednem przedstawienie na rysunku zastosowania wynalazku do aparatów ze zgeszczonym tlenem, gdyz uklad uzbrojen aparatu tlenowego i rodzaj tych uzbrojen jest dowolny. PL