Wynalazek niniejszy dotyczy czterosu- wowego silnika spalinowego z samozaplo¬ nem dawki i ma za zadanie zmniejszenie ci¬ snienia sprezania, niezbednego do osiagnie¬ cia temperatury samozaplonu dawki, Wynalazek opiera sie na znanem zjawi¬ sku, ze przy doplywie powietrza z otacza¬ jacej atmosfery do naczynia napelnionego powietrzem o nizszem cisnieniu, posiadaja¬ cego temperature otaczajacej atmosfery, po¬ wstaje po wyrównaniu cisnien zwyzka tem¬ peratury zawartego w naczyniu powietrza ponad temperature pierwotna. Temperatu¬ ra ta osiaga najwyzsza wartosc, jezeli w na¬ czyniu panowala próznia przed doplywem powietrza z otaczajacej atmosfery.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania silnika w mysl wynalazku. Fig. 1 przedstawia wykres pracy silnika, pracuja¬ cego w mysl wynalazku, fig. 2 — kciuk ste¬ rowniczy zaworu ssawczego, fig. 3 — sche¬ matycznie silnik spalinowy w widoku zboku z czesciowym przekrojem, uwidoczniajacym kciuk przestawny, fig. 4 — w perspektywie kciuk, umozliwiajacy zmiane stopnia dla¬ wienia, fig. 5 — schematycznie w przekroju pionowym silnik z samoczynnemi i siterowa- nemi zaworami, a fig. 6 — w przekroju pio¬ nowym silnik ze szczelinami wlotowemi, sterowanemi tlokiem silnika.Na wykresie (fig, 1) poczatek suwu sprezenia rozpoczyna sie w punkcie /, a wfttakcie 2 ma miejsce zaplon i spalanie pa¬ liw^ Iftóre trwa az do punktu 3; w punkcie 4 konczy sie suw*4 rozprezania.Wylot spalin odbywa sie przy niezmien- nem cisnieniu na drodze od punktu 4 do 5, podczas gdy na dradze 5—6—1 odbywa sie suw ssania. Na odcinku drogi suwu ssania, od punktu 5 do punktu 6, narzad wlotowy (np. zawór ssawczy) jest zamkniety, tak ze podczas tej czesci suwu tloka, wobec za¬ mkniecia [narzadu wylotowego, gazy znaj¬ dujace sie \y przestrzeni roboczej cylindra rozprezaja sie, a cisnienie w cylindrze spa¬ da ponizej cisnienia atmosferycznego. Po¬ wstaje-wiec w cylindrze znaczne podcisnie¬ nie, jak to widac z przebiegu linji na odcin¬ ku drogi 5—6 wykresu.W punkcie 6 nastepuje otwarcie narza¬ du wlotowego, a powietrze wplywajace Ao cylindra powoduje, jak wyzej zaznaczono, zwrot temperatury zawartosci cylindra. Dal¬ szy przebieg suwu ssania odbywa sie nor¬ malnie, równiez normalnemi sa pozostale suwy.Temperatura powietrza, które doplywa do cylindra, doznaje wiep ppwnpj zwyzki z powodu opóznionego otwarcia zaworu ssaw- czego przed rozpoczeciem suwu sprezania, tak ze przy koncu suwu sprezania powie¬ trze posiadac bedzie temperature dosta¬ teczna do wywolania samozaplonu i spale¬ nia doprowadzonego paliwa. Dalszy prze¬ bieg dzialania tego silnika jest normalny.W celu przeprowadzenia tego sposobu uruchomiania silnika wedlug wynalazku, rozrzad (np. kciuk sterowniczy narzadu wy¬ lotowego, prowadzacego do przestrzeni spre¬ zania) jest tak wykonany, ze opóznia otwar¬ cie narzadu wlotowego wzgledem poczatku suwu ssania.Fig. 2 przedstawia jako przyklad wyko¬ nania taki kciuk dla zaworu wlotowego. Na kciuku d spoczywa krazek c popychacza 6, polaczonego z wrzecionem a zaworu wlo¬ towego. Kciuk sterowniczy d, zamocowany na wale sterowniczym e, obracanym w kie¬ runku strzalki, posiada taki ksztalt, ze pro¬ mien 6, odpowiadajacy poczatkowi otwar¬ cia zawpru wlotowego, opóznia sie o kat x wzgledem promienia 5, odpowiadajacego polozeniu tloka w odkorbowym górnym martwym punkcie. Z tego powodu zawór wlotowy nie otwiera sie przed punktem 6 wykresu (fig. 1).Poniewaz podczas pracy silnika, cylin¬ der jego jest juz ogrzany, wiec odpowiedni wzrost temperatury, wywolany przez spa¬ lanie, moze wystarczyc do wywolania sa¬ mozaplonu, nawet przy stosunkowo niskiem sprezaniu, a Jcciuk, sterujacy zawór wloto¬ wy, moze byc tak przestawiony, ze spóz¬ nione otwarcie zaworu wlotowego ma miej¬ sce tylko podczas okresu uruchomiania sil¬ nika, a skoro tylko cylinder ogrzal sie od¬ powiednio, kciuk jest ustawiony tak, ze o- twiera zawór wlotowy w normalnym punk¬ cie, odpowiadajacym punktowi 5 na wykre¬ sie fig. 1.Taki przestawny kciuk do sterowania za\yoru wlotowego jest uwidoczniony na fig. 3 w zastosowaniu do jednocylindrowe¬ go silnika spalinowego, przedstawionego na rysunku w widoku zboku z czesciowym prze¬ krojem, w którym e oznacza wal sterowni¬ czy, a i v popydhacze zaworu wlotowego, wzglednie wylotowego. Kciuk w steruje po- pychacz v zaworu wylotowego, podczas gdy kciuki d i dx steruja naprzemian popycha- czem a zaworu wlotowego. Kciuk d jest tak wykonany, ze otwiera zawór wlotowy, w znany sposób, na poczatku suwu ssania i zamyka go w zwyklej chwili. Kciuk d po¬ siada jednak ksztalt uwidoczniony na fig. 2, powodujacy otwarcie zaworu wlotowego po pewnym czasie po przejsciu przez tlok gór¬ nego odkorbowego martwego punktu. Kolo zebate / osadzone jest na wale sterowni¬ czym e zapomoca wpustki tak, ze wal ste¬ rowniczy moze byc przesuniety w kierun¬ ku swej osi zapomoca dziyigni h i tulejki z obrzezajni g.Podczas uruchomiania silnika, wal ste- — 2 —równiczy e zostaje przesuniety w prawo za- pomoca dzwigni h, tak ze kciuk d znajduje sie pod popychaczem a zaworu wlotowego.Po osiagnieciu przez silnik normalnego sta¬ nu pracy, wal sterowniczy e zostaje dopro¬ wadzony do polozenia przedstawionego na fig. 3, w którem normalny kciuk d1 steruje zawór wlotowy.Na fig. 4 przedstawiono w perspektywie kciuk umozliwiajacy zmiane dlawienia. Po¬ wierzchnia wejsciowa i tego kciuka posia¬ da ksztalt powierzchni srubowej z prostoli- nijnemi tworzacemi, a linja / — /, odpowia¬ dajaca róznym chwilom otwarcia zaworu wlotowego, jest linjja srubowa. Powierzch¬ nia zejsciowa m jest plaska, a linja n — n odpowiada koncowi okresu otwarcia zawo¬ ru wlotowego. Przerywane linje lamane przedstawiaja schematycznie rózne prze¬ kroje, prostopadle do osi kciuka. Kciuk u- mocowany jest na przesuwnym w kierunku osi wale sterowniczym e (fig. 3), tak ze wieksze lub mniejsze osiowe przesuniecie walu sterowniczego umozliwia wspóljprace popychacza a zaworu wlotowego z dowol¬ nym przekrojem kciuka, przecinajacego li- nje / — / w róznych punktach, odpowiada¬ jacych róznym opóznieniom chwili otwar¬ cia zaworu wlotowego wzgledem polozenia tloka w odkorbowym górnym martwym punkcie.Podcisnienie, wywolane na poczatku su¬ wu ssania, moze byc równiez osiagniete przez czesciowe otwarcie zaworu wlotowego na poczatku suwu tloka w kierunku dolne¬ go kukorbowego martwego punktu, jednak¬ ze wpoblizu dolnego kukorbowego martwe¬ go punktu nastepuje zupelne otwarcie za¬ woru wlotowego, azeby umozliwic calkowi¬ te napelnienie cylindra powietrzem.Do tego celu moze sluzyc zawór wloto¬ wy, dzialajacy w dwu okresach, a mianowi¬ cie w pierwszym okresie, dzialajacy samo¬ czynnie, a w drugim okresie sterowany przymusowo.W pierwszym okresie zawór ten otwie¬ ra sie tylko czesciowo, podczas gdy w dru¬ gim okresie nastepuje zupelne otwarcie przy koncu suwu ssania.Podcisnienie na poczatku suwu ssania moze byc tez wywolane zapomoca dwóch zaworów wlotowych p1 i p2 (fig. 5). Kciuk d steruje zawór plf podczas gdy zawór p2 jest samoczynny. Kciuk sterujacy zawór p± jest tak wykonany (fig. 2), ze otwiera ten zawór ze znacznem opóznieniem po przej¬ sciu przez tlok górnego, odkorbowego mar¬ twego punktu. Sprezyna o przyciska zawór p2 do jego gniazda, przyczem do zmiany napiec sprezyny, w razie potrzeby, sluzy reczna dzwignia katowa g.Urzadzenie to dziala w nastepujacy spo¬ sób. Jezeli na poczatku suwu ssania podci¬ snienie w cylindrze osiagnelo okreslona wartosc, zawór p2 otwiera sie samoczynnie, a powietrze, doplywajace przez ten zawór, utrzymuje podcisnienie tak dlugo na tej sa¬ mej wysokosci, az zostanie otwarty zawór p1( Powietrze, wplywajace do cylindra po otwarciu zaworu p1A powoduje, jak wyzej opisano, zwyzke temperatury i cisnienia w cylindrze roboczym. W przedstawionym na fig. 5 przykladzie wykonania niechlodzone miejsce r przestrzeni sprezania (lbica zaro¬ wa) ulatwia samozaplon plynnego paliwa, wstrzyknietego przez dysze s. • Silniki malej mocy moga posiadac o- prócz samoczynnego zaworu wlotowego p^ umieszczonego w przestrzeni sprezania, rów¬ niez otwory wlotowe / (iig. 6), umieszczone w plaszczu cylindra, które to otwory odsla¬ nia tlok na koncu suwu ssania, wpoblizu swego polozenia w dolnym, kukorbowym martwym punkcie. Zarówno kanal wlotowy, sterowany tlokiem, jakotez zawór wlotowy, umieszczony w przestrzeni sprezania, sa po¬ laczone z ta sama przestrzenia, a wiec w danym przypadku z zewnetrznem powie¬ trzem atmosfery.Korzystnem jest oprócz tego stosowanie sterowanego zaworu plf umozliwiajacego laczenie otworów wlotowych l z zewnetrz- 3 -iifcm powietrzem. Zawór wlotowy1, znajdiu- jacy sie w przestrzeni sprezania, moze byc równiez sterowany, lub tez moze byc samo¬ czynny. W przykladzie, przedstawionym na fig. 6, znajduje sie w przewodzie ssawczym przepustnica u, stosowana zwykle w nisko- preznych silnikach spalinowych.Urzadzenie wedlug fig. 6 dziala w na¬ stepujacy sposób. Na poczatku suwu ssania powstaje w cylindrze podcisnienie, którego wielkosc jest zalezna od polozenia przepust- nicy u. Podcisnienie to trwa tak dlugo, az zostana odsloniete przez tlok roboczy otwo¬ ry wlotowe t. Zawór p1 jest tak sterowany, ze otwiera sie calkowicie na koncu suwu ssania. Skoro tylko otwory / zostaly przez tlok odsloniete, powietrze moze doplywac przez zawór px do cylindra, a cisnienie mo¬ ze osiagnac w przyblizeniu wielkosc cisnie¬ nia atmosferycznego. Natomiast podczas su¬ wu pracy zawór px jest zamkniety.Korzystnem jest stosowanie takiego ste¬ rowania zaworu p2, przy którym zostaje on zamkniety wkrótce po odslonieciu otworów /, aby powietrze doplywajace przez otwory t nie moglo sie dostac do przewodu ssaw¬ czego.Wielkosc podcisnienia, które ma byc o- siagniete w cylindrze na poczatku suwu ssania, moze byc regulowana zapomoca przepustnicy u. O ile w kanale doplywo¬ wym otworów l zastosowany jest osobny sterowany zawór pv otwory te moga sie znajdowac nielylko wpoblizu dolnego ku- korbowego martwego punktu, lecz w do- wolnem miejscu scianki cylindra, gdyz w tym przypadku zawór pv a nie tlok steru¬ je wlotem przez otwory t. Poniewaz pod¬ czas suwu ssania cisnienie w cylindrze jest znacznie nizsze od cisnienia atmosferycz¬ nego, wiec wskutek nastepujacego w pew- neij chwili (naglego doplywu powietrza, tem¬ peratura powietrza, znajdujacego sie w cy¬ lindrze, jest na poczatku suwu sprezania wyzsza od temperatury powietrza atmosfe¬ rycznego, zas skutek objetosciowy silnika zmniejsza sie. Mozna temu zapotiec 'piz&i znane przeladowywanie cylindra zapomoca odsrodkowej sprezarki, wlaczonej do prze¬ wodu ssawczego, która umozliwia wytwo¬ rzenie pozadanego nadcisnienia. W tym przypadku cisnienie^ poczatkowe, jako tez najnizsze cisnienie podczas suwu ssania, moga byc nizsze od cisnienia atmosferycz¬ nego. PL