Wynalazek dotyczy sposobu oraz u- rzadzenia do przeksztalcania zaczerpnietej przez dmuchawke masy szklanej w banke, nadajaca sie do ostatecznego wydmuchu.Przy recznej robocie przeksztalcenie to zo¬ staje osiagniete przez walkowanie masy szklanej na plaszczyznie przy odpowied- niem trzymaniu dmuchawki i przez takie jej przeksztalcenie, ze masa szklana zostaje przesunieta, o ile sie to da, do wylotu dmu¬ chawki, a wiec w kierunku wydmuchujace¬ go strumienia powietrza. Na zakonczenie dmuchawka trzyma sie prostopadle tak, ze banka zwiesza sie z niej i zostaje rozci4- gnieta przez kolysanie na niej i w ten spo¬ sób otrzymuje ksztalt, nadajacy sie do o- statecznego wydmuchu.Ten sposób wykonuje sie takze maszy¬ nowo. Dmuchawka na uchwycie, który po¬ zwala na jej odchylenie z prostopadlego po¬ lozenia, zostaje przesunieta, mniej wiecej, w polozenie lezace, i nastepnie osadzona na niej masa szklana zostaje przeksztalco¬ na przy obrocie dmuchawki zapomoca od¬ powiednich urzadzen mechanicznych, w spo¬ sób podobny do walkowania. Urzadzenie to skladalo sie z obracajacej sie tarczy i u- rzadzonych na niej wystajacyh wycinków, które wskutek obrotu tarczy przesuwaly sie zboku wzdluz obracajacej sie masy szkla¬ nej tak, ze szklo bylo przesuniete przed wylot dmuchawki. Drugi odcinek pierscie¬ niowy nadawal masie szklanej, w ten sposób przyszykowanej, ostateczny ksztalt odpo-wiedni do ostatecznego decia- W czasie miedzy robota obu odcinków, posuwano pod mase kubek formowy ku wylotowi dmu¬ chawki i kubek ten odsuwal szklo na tar¬ cze, wytwarzajac zen okreslona objetosc tak, ze banka zawierala do ostatecznego wydmuchu zawsze jednakowa ilosc szkla.Wynalazek polega na ulepszeniu zna¬ nego sposobu dzialania i odpowiednich u- rzadzen do jego wykonania. W ten sposób, ze w szkle, otaczaj acem zboku konce dmu¬ chawki, po walkowaniu i spietrzeniu go przez kubek formowy, robi sie wciecie..Wskutek tego wciecia, szklo twardnieje o tyle, ze przy nastepnem przestawieniu dmu¬ chawki w polozenie prostopadle, szklo, znajdujace sie powyzej wciecia, nie moze splynac nadól, wejsc w banke i powiekszyc jej poprzednio okreslona zawartosc.Przyrzad do wykonania wciecia moze sie skladac badz to z urzadzonego na obroto¬ wej tarczy wycinka pierscieniowego, po¬ dobnego do znanych juz, i zaopatrzonego w odpowiednie zebro, lub tez przyrzadu do tymczasowego uksztaltowania masy- szkla¬ nej, a wiec do zsuniecia szkla przed wylot dmuchawki i do ostatecznego ksztaltowania t. j. do wciecia, skladajacego sie z zespolu kloców, przysuwanych i odsuwanych od ma¬ sy szklanej i umieszczonych naokolo masy szklanej oraz prowadzonych podczas jej ruchu tak, ze ich dzialanie tloczace znosi sie o tyle, ze masa szklana nie moze byc przegieta na bok. Na drugim kompleksie narzedzi umieszczone jest zebro do nacie¬ cia.Na zalaczonych rysunkach przedstawio¬ no kilka sposobów wykonania urzadzenia walkujacego.Fig. 1 przedstawia urzadzenie do walko¬ wania, umieszczone w maszynie do decia szkla.Fig. 2 jest to widok zgóry na urzadze¬ nie walkujace.Fig. 3 jest to widok zprzodu.Fig. 4, 5, 6, 7, i 8 — kloce walkujace te¬ go urzadzenia w róznych widokach i cie¬ ciach.Fig. 9, 10 j 11 jest to urzadzenie nape¬ dowe dla tych klocy.Fig. 12a do 12e jest to schematyczne przedstawienie ksztaltów masy szklanej podczas i po obrabianiu jej przez kloce walkujace, ^ Fig. 13 przedstawia schematycznie inny sposób wykonania ustawienia klocy walku¬ jacych wzgledem masy szklanej.Fig. 14 i 15 przedstawiaja inny sposób wykonania klocy dla walkowania. rzig. 16 do lód przedstawiaja schema¬ tycznie ksztalty masy szklanej przed, pod¬ czas i po obrobieniu przez kloce walkujace.Fig. 17 przedstawia dalszy sposób wy¬ konania przymocowania klocy.Przedstawiona maszyna nalezy do tego rodzaju maszyn do decia szkla, przy któ¬ rych dmuchawka 6 jest umocowana w obra¬ cajacej sie ramie 5, kierowanej przez krzy¬ we wyciecie prowadnicze 4, znajdujace sie w glównej tarczy lukowej 2 na podstawie li dmuchawka, zaopatrzona poprzednio w ma¬ se szklana przez zanurzenie w szklo, zo¬ staje podniesiona o niewielki kat z pozio¬ mego polozenia poczatkowego do obrebu u- rzadzenia walcujacego, poczem zostaje zpowrotem cofnieta do polozenia prostopa¬ dlego, w którem, uksztaltowana uprzednio, masa szklana zostanie ostatecznie uformo¬ wana pod dzialaniem wlasnego ciezaru oraz przez wdmuchniecie powietrza.Urzadzenie walkujace znajduje sie na wystajacem ramieniu 7 i sklada sie z kilku narzedzi, które równoczesnie i kolejno sa doprowadzane do masy szklanej. Naped, potrzebny do wykonania tego ruchu, otrzy¬ muja one równiez od glównej tarczy lu¬ kowej 2, zaopatrzonej na obwodzie w wie¬ niec zebaty 3, za który zaczepia kolo ze¬ bate 8. .To ostatnie przenosi za posrednic¬ twem kól stozkowych 9, 14 obrót na osa¬ dzony w lozyskach 11,12 czesci ramowej 10 (fig. 2) rozsuwajacy sie naksztalt telesko-pu wal 13, który, za posrednictwem kól stozkowych 15, 16 wprawia w obrót wal 17 (fig. 3), na którego drugim koncu osadzone jest kolo zebate 18. Z czescia ramowa 10 polaczona jest zapomoca krzyzulcy 20 (fig. 10, 2 i 3) czesc wodzaca 19, której dolna po¬ wierzchnia zaopatrzona jest w wyciecie 21, w które wchodzi dmuchawka 6, gdy zostanie podniesiona z polozenia poziomego. Obok wyciecia 21 znajduja sie w czesci wodzacej 19 prety 23, z których kazdy jest polaczony z ramieniem korbowem 24 walu 25 (fig. 3), otrzymujacego czesciowy obrót za posred¬ nictwem ramienia 27 (fig, 2 i 3), prowadzo¬ nego przez czop 28 w lukowej kierownicy 28a kola stozkowego 16.Zewnetrzny koniec czesci wodzacej 19 jest zaokraglony i zaopatrzony w kilka par wyskoków 29 (fig. 2, 3, 4, 5 i 6), miedzy któremi osadzony jest na sworzniu zawiaso¬ wym 29a wewnetrzny koniec drazka 30, na którego zewnetrznym koncu znajduje sie plyta walkujaca 31.Na przeciwleglych wzajemnie miejscach znajduja sie jeszcze dwie pary wyskoków 32, miedzy któremi sa osadzone na sworz¬ niu zawiasowym wewnetrzne konce draz¬ ków 35, których zewnetrzne konce zaopa¬ trzone sa kazdy w plyte walkujaca 36. Ply¬ ty te posiadaja przekrój w ksztalcie V i sa zwrpcone ku sobie otworami i posiadaja ostrokrawedziowe zebra 37.Prety 23 sa zakonczone naglówkiem 38 {fig. 2, 3 i 7) zaopatrzonym w wyskoki 39, 40, 41. Wyskoki 39, 40 posiadaja ukosny rowek 44, przebiegajacy w kierunku prze¬ ciwnym wzgledem rowka 45 w wyskoku 41 (fig. 7). W rowkach tych sa prowadzo¬ ne drazki 30, ewent. 35, za posrednictwem umieszczonych w nich sworzni 42 ewent. 43.Gdy stosownie do tego wal 25 zostanie ob¬ rócony, przy obrocie kola 16, i prety 23 beda przesuniete w kierownicy 19 tam i zpowrotem, to przy kazdem przesunieciu dosrodkowem pretów na prawo (na fig* 7), drazki 35 zostana przesuniete przez rowki 45 wraz ze swemi plytami walkuj acemi w ksztalcie V nazewnatrz, zas drazki 30 wraz ze swemi plytami 31 przez rowki 44 do srodka. Przy odwrotnym ruchu pretów 23 plyty walkujace sa przesuwane w odwrot¬ nym .kierunku.Pod walem 17 (fig* 9) znajduje sie czop osadowy 46, na którym osadzona jest obro¬ towo tarcza 47, zaopatrzona w uzebiony wieniec 49, za który zaczepia kolo ze¬ bate 18. Nastepnie na czopie tym osadzone jest obrotowo ramie korbowe 50, do którego przymocowany jest koniec sprezyny witej 51, umieszczonej wewnatrz pierscieniowej przestrzeni, znajdujacej sie miedzy piasta 48 i wiencem zebatym 49. Drugi koniec sprezyny witej 51 jest przymocowany do tarczy 47 tak, ze tarcza ta pirzy obrocie da¬ zy do obrotu ramienia korbowego 50, za po¬ srednictwem sprezyny witej, w kierunku strzalki na fig. 3, który jednak jest wstrzy¬ mywany przez zapadke 52, obracajaca sie okolo czopa 53, o dziób 54, której opiera sie sworzen 54a (fig. 11) ramienia korbowego.Dopiero gdy przy dalszym obrocie" tarczy 47, osadzony na niej sworzen wychwytowy 55, oprze sie o wystep 56 zapadki 52, ramie korbowe 50 zostaje oswobodzone i wskutek naprezenia sprezyny 51 zostaje obrócone w jednej chwili prawie o caly obrót, az oprze sie o sworzen wychwytowy 55, wraz z któ¬ rym obraca sie jeszcze dopóty, az jego swo¬ rzen 54a dostanie sie pod dziób 54 zapadki 52 i zostanie przez nia przytrzymany.Ten szybki obrót ramienia korbowego 50 sluzy do przysuniecia kubka formowego 60a (fig. 3) do masy szklanej. Kubek formowy 60a jest przymocowany do poprzecznej cze¬ sci 60, przesuwanej na pretach; wodzacych 58 prostolinijnie przez to, ze takowa jest polaczona zapomoca trzona korbowego 61 z ramieniem korbowem 50.Prety wodzace sa osadzone w lozyskach 57 czesci ramowej 10, i konce ich sa pola¬ czone ze soba przez poprzecznice 59. Za- — 3 —pomoca nakretek 62 mozna zmieniac skok kubka formowego 60a.Dzialanie tego urzadzenia jest naste¬ pujace: Jak tylko robotnik zaczerpnie pewna i- losc szkla na dmuchawke, wówczas wsta¬ wia on ja w pozioma rame 5 i puszcza ma¬ szyne w ruch. Przez obrót glówny tarczy lukowej 2, dmuchawka wraz z masa szkla¬ na, posiadajaca ksztalt przedstawiony na fig, 12a, zostaje podniesiona do wygiecia 21.W tern polozeniu pozostaje ona przez pe¬ wien czas, podczas którego zostaje obraca¬ na naokolo osi podluznej zapomoca nie- przedstawionych na rysunku urzadzen. W tym samym czasie obrót glównej tarczy lu¬ kowej^ wywoluje obrót kola 16 i tarczy 47 (fig. 9). Przytem plyty walkujacej/ zo¬ staja najpierw, wskutek obrotu walu 25, przesuniete do srodka ku masie szklanej (fig. 12b) i nadaja jej ksztalt cylindryczny oraz przesuwaja ja czesciowo przed dmu¬ chawke i czesciowo nagromadzaja mase w kierunku osi dmuchawki. Przy nastepnym odwrotnym obrocie walu 25 plyty walkuja¬ ce zostaja cofniete nazewnatrz. Podczas obu tych przesuniec sprezyna wita 51 zo¬ staje naprezona, i, jak tylko plyty przesuna sie nazewnatrz, sworzen wychwytowy 55 o- prze sie o zapadke 52, która oswobadza ra¬ mie korbowe 50, tak, ze zostaja^ono obróco¬ ne prawie o calkowity obrót. Wskutek te¬ go kubek formowy 60a zostaje przesunie¬ ty do masy szklanej (fig. 12c) i od niej odsuniety. Nadmiar szkla zostaje zsuniety na dmuchawke tak, ze kubek formowy o- kresla tym sposobem ilosc szkla, niezbedna do wydania gotowego przedmiotu. Po skon¬ czeniu ruchu wstecznego kubka formowego wal 25 zostaje znowu obrócony, przez co plyty walkujace 36 o ksztalcie V zostaja przesuniete ku masie szklanej (fig. 12d).Przytem czesc zaokraglona przez kubek for¬ mowy, zostaje wydluzona nazewnatrz w cialo cylindryczne, które teraz moze byc wydete, a równoczesnie zebro 37 wytlacza w masie szklanej naciecie. Poniewaz po¬ lozenie tego ^naciecia jest zawsze jednako¬ we, to stad wynika, ze czesci masy szklanej, znajdujace sie pod nacieciem, czyli tak zwana banka beda zawsze jednakowe. Gdy wal zostanie obrócony w odwrotnym kie¬ runku, plyty walkujace 36 cofna sie naze¬ wnatrz.Przy dalszym obrocie glównej tarczy lu¬ kowej 2, dmuchawka wraz z banka przesu¬ wa sie nadól przy ciaglem wdmuchiwaniu powietrza. Od tej pory ksztaltka wydluza sie tylko ponizej naciecia (fig. 12e), ponie¬ waz znajdujaca sie na dmuchawce masa szklana nie moze sciekac do banki. W ten sposób maszyna moze wydawac zewsze jednakowe banki i z nich jednakowe przed¬ mioty.Przy dalszym obrocie glównej tarczy lukowej moze sie zdarzyc, ze, gdyby nie wlozono wcale dmuchawki, maszyna biegla¬ by jalowo. Rozumie sie, ze to nie przyno¬ si szkody, lecz z tego powodu zaleca sie by stosunek przenosny miedzy glówna tarcza lukowa oraz tarcza lukowa 16 stanowil cal¬ kowita liczbe, azeby dzieki temu rózne cze¬ sci zajmowaly wzgledem siebie przy obro¬ cie na poczatku kazdego okresu roboczego jednakowe polozenie. Na fig. 2 przyjeto, ze kolo 16 robi dwa obroty przy jednym obrocie glównej tarczy lukowej, podczas gdy wskutek stosunku przenosnego miedzy kolem czolowem 17 i tarcza 47 ta ostatnia posiada taka sama szybkosc katowa, co i glówna tarcza lukowa.Zamiast czterech plyt walkujacych 31, oddalonych od siebie o jednakowe katy, przez co na mase szklana wywiera sie ze wszystkich stron równomierne cisnienie, które ja srodkuje» mozna wogóle stosowac wiecej niz dwie plyty, które nie wszystkie razem musza byc ustawione symetrycznie.Wystarcza, gdy kierunki ruchu trzech tych plyt walkujacych przetna sie na osi dmu¬ chawki. Równiez zamiast dwóch plyt w ro- — 4 —dzaju przedstawionych (plyt 36 na fig. 4), które wskutek wyciecia w ksztalcie V sty¬ kaja sie w czterech punktach, moze byc u- rzadzona wieksza ilosc ich np. trzy, jak to pokazuje fig. 13, gdzie tylko jedna ply¬ ta walkujaca 36 uksztaltowana jest wedlug fig. 4, podczas gdy dwie inne plyty 36a sa oddalone jednakowo, jak to przedstawiono na fig. 13 linja przerywana, z jednej strony od masy szklanej, z drugiej zas strony od plyty 36, przyczem trzy kierunki ruchu nie tworza wprawdzie z soba równych katów, jednak boczne dzialania ich na banke wy- równywuja sie, poniewaz styczne, odpowia¬ dajace powierzchniom stykowym plyt 36a, maja kierunek ukosny wzgledem kierunku ruchu plyt.Wedlug przedstawionej na fig. 14 kon¬ strukcji, urzadzenie walkujace sklada sie z tarczy 70 z plytami 77. Tarcza osadzona jest na jednym koncu walu 73, osadzonym w lozysku 74, odlanem wraz z podtrzyma¬ niem 75 ramy, podczas gdy na drugim kon¬ cu walu znajduje sie kolo stozkowe 72, wprowadzane w ruch przez kolo stozkowe 71 walu 13. Wal 73 skierowany jest na¬ dól ku przodowi, wskutek czego tarcza 70 znajduje sie w plaszczyznie ukosnej wzgle¬ dem plaszczyzny obrotu dmuchawki tak, ze, gdy ta ostatnia zostanie podniesiona, wów¬ czas spocznie na plaszczyznie roboczej tar¬ czy walkujacej. Ta powierzchnia robocza sklada sie z dwóch plyt w ksztalcie odcin¬ ków pierscieniowych 77, które wedlug fig. 15 sa polaczone na stale z tarcza, zas we¬ dlug fig. 17 moga byc przedstawiane rów¬ nolegle do plaszczyzny tarczy walkujacej zapomoca srub 78; pomiedzy temi srubami i plytami sa umieszczone sprezyny 79.Odstepy miedzy plytami 77 sa tak do¬ brane, ze gdy dmuchawka zostanie, podnie¬ siona, to jeden odstep 81 (fig. 14) znajdzie sie naprzeciwko masy szklanej. Grubosc pierwszej plyty wzrasta stopniowo w kie¬ runku obrotu tak, ze górna powierzchnia j&j zbliza sie stopniowo do masy szklanej.Równiez zewnetrzna krawedz plyty jest wyzsza niz wewnetrzna, wskutek czego, jak i przy pierwszym przykladzie wykonania, szklo zostaje czesciowo posuniete przed wylot dmuchawki, czesciowo nasuniete aa nia (fig. 16a). Drugi wycinek jest wgle¬ biony naksztalt lyzki i posiada wpoblizu wewnetrznej krawedzi zebro 80 do wyko¬ nania wciecia w masie szklanej. Wciecie to okresla tutaj wielkosc banki i zapobiega splywaniu szkla, znajdujacego sie nad wcieciem, do masy szklanej podczas nastep¬ nego okresu wydluzania.Po utworzeniu banki wedlug fig. 16b zo¬ staje wdmuchniete powietrze, by utworzyc poczatkowa próznie, poczem dmuchawka wraz z banka zostaje obrócona nadól w celu wydluzenia, w którem to polozeniu ta¬ kowa posiada ksztalt wedlug fig. 16c. Obie plyty 77 moga przechodzic jedna w druga w miejscu przeciwleglem do miejsca 81. ^Ku¬ bek formoWy wedlug fig. 1 do 13 jest zby¬ teczny, o ile ma sie do rozporzadzenia do¬ statecznie zrecznych robotników, by za¬ czerpnac odpowiednia ilosc szkla. PL