Znane jest oddzielanie olejów, bitumów, asfaltów i podobnych zwiazków od cial sta¬ lych, zawierajacych te substancje, jak np. róznych gatunków wegli, lupków i podob¬ nych materjalów zapomoca srodków eks¬ trahujacych, np. benzenu. Równiez mozna ekstrahowac oleje wedlug tego spo:obu i z oleistych pozostalosci, otrzymanych przy uwodornianiu pod cisnieniem róznych ga¬ tunków wegla, smól, olejów mineralnych i t. d. Opanowanie jednak bardzo duzych ilosci, jak to ma miejsce przy fabrycznem uwodornianiu pod cisnieniem rozmaitych gatunków wegla i t. d., udaje sie tylko nie¬ dostatecznie, przy zastosowaniu zwyklych metod saczenia, ssania, wirowania i t. d.Znaleziono, ze oddzielanie olejów od stalych pozostalosci, otrzymanych przy ob¬ róbce róznych gatunków wegla, smól, ole¬ jów mineralnych i podobnych materjalów wodorem pod cisnieniem, mozna osiagnac korzystnie przez ekstrakcje rozpuszczalni¬ kami, które zasadniczo wra powyzej 50°, i nastepujace potem saczenie zapomoca fil¬ trów, które pozwalaja na stale doprowa¬ dzanie rozpuszczalnika i mieszaniny pod¬ dawanej oddzielaniu oraz stale odprowa¬ dzanie produktu ekstrahowanego i pozosta¬ losci ekstrahowanej.Dla ciaglosci saczenia mozna uzyc fil¬ trów o rozmaitej konstrukcji, np. filtrów komorowych, bebnowych i innych. Zapo-nieca srodków mechanicznych, np. przez przactniuchiwanie azotem, kwasem weglo¬ wym lub lnnenii ofcójetnemi gazami, mozna stale oczyszczac powierzchnie filtra.Do ekstrakcji mozna uzywac rozmaitych srodków ekstrahujacych, jak np. benzen, jak równiez — mieszaniny rozmaitych roz¬ puszczalników. Korzystnem jest takze sto¬ sowanie odpowiednich produktów, pocho¬ dzacych z uwodorniania pod cisnieniem, a otrzymanych w zabiegu, pozostalosci któ¬ rego sa przerabiane zapomoca ekstrakcji.Okazalo sie np. korzystnem uzywanie jako rozpuszczalnika benzyny ciezkiej, wytwo¬ rzonej przez uwodornienie pod cisnieniem wegla i t. d. lub lekkich olejów srednich, wrzacych pomiedzy 150° — 300°, przyczem temperatura ekstrakcji jest 90° — 150°.Mozna takze pracowac przy temperaturach wyzszych lub nizszych. Temperature okre¬ sla sie wedlug gatunku rozpuszczalnika i wlasciwosci cial przerabianych. Osiaga sie wyjatkowo duza szybkosc saczenia, jezeli stosunek ilosci pozostalosci przerabianej do ilosci rozpuszczalnika wynosi okolo 1:1.Rozpuszczalniki moga byc uzyte powtórnie do ekstrakcji i saczenia.Bardzo wydajnie mozna pracowac w ten sposób, ze ekstrakcje prowadzi sie w kilku fazach, to znaczy uzywa sie kilku fil¬ trów, wlaczanych jeden za drugim. Miesza¬ nine podlegajaca oddzielaniu laczy sie z przesaczem drugiego filtra, podczas gdy na drugim filtrze uzywa sie nowego rozpu¬ szczalnika, który doprowadza sie razem z olejem ekstrahowanym do pierwszego fil¬ tra. A zatem rozpuszczalnik i mieszanine podlegajaca rozdzieleniu prowadzi sie w przeciwpradzie. Dobrze jest prowadzic sa¬ czenie w obecnosci gazów obojetnych, prze¬ plywajacych w obiegu kolowym. Mozna np. stosowac azot, kwas weglowy lub inne ga¬ zy. Powietrze nie nadaje sie z powodu moz¬ liwosci eksplozji. Zwlaszcza nalezy go uni¬ kac, gdy moze spowodowac tworzenie sie asfaltu.W pewnych przypadkach korzystnem jest przemywanie substancji ekstrahowa¬ nej, znajdujacej sie na filtrze, rozpuszczal¬ nikiem, np. benzyna, dolaczajac do tego traktowanie goracemi, obojetnemi gazami splókujaeemi. Pary rozpuszczalnika, uno¬ szace sie wraz z gazem splókujacym, uzy¬ skuje sie zpowrotem przez kondensacje.Gazy splókujace moga byc doprowadzane zpowrotem do obiegu.Z przesaczów i osadów mozna rozpu¬ szczalniki otrzymac zpowrotem rozmaicie, np, przez destylacje zwykla, przez tlenie (Schwelung)), odwirowanie, wyparcie we¬ glowodorami nizej wrzacemi i innemi po- dohnemi sposobami. Przy przemywaniu substancji stalej na filtrze nalezy uzyc jak najmniejszej ilosci rozpuszczalnika, co o- siaga sie przez stosowanie specjalnych przyrzadów rozdzielczych, jak np. rozpy¬ lacze, wkraplacze, wirujace wezownice, da¬ lej przez uzycie szczotek i tarcz, które cze¬ sciowo zanurzone w kapieli rozpuszczalni¬ ka odrzucaja rozpuszczalnik równomiernie i w odpowiednim kierunku na substancje przemywana.Przy stosowaniu filtrów bebnowych ma- terjal traktowany zostaje ssany zapomoca zmniejszonego cisnienia. Uzyte do tego ci¬ snienie wynosi celowo nie wiecej anizeli 350 mm slupa rteci. Poziom w misie filtru, to znaczy w naczyniu, w którem zanurza sie beben, otrzymuje sie celowo tak niski, azeby warstwa osadu weglowego, utworzo¬ na na filtrze, nie wypadla zbyt gruba, np. nie wiecej niz 3 — 4 mm. Oczywiscie, za¬ leznie od traktowanej mieszaniny, mozna zmieniac grubosc warstwy. Celem równo¬ miernego usuwania pozostalosci, pozbawio¬ nych oleju, stosuje sie z korzyscia sprezy¬ ste narzady do wyskrobywania, np, noze sprezynowe z blachy stalowej lub blachy mosieznej.Produkty weglowe, pozbawione oleju, moga sluzyc, bez poprzedzajacej suchej destylacji, bezposrednio lub po dalszejprzeróbce jako srodki napedowe do silni¬ ków na paliwo pylowe lub do wytwarzania wodoru przez zgazowanie, zwlaszcza przy stosunkowo niskich temperaturach.Rysunek uwidocznia schemat urzadze¬ nia do przeprowadzania sposobu przy sto¬ sowaniu dwóch filtrów bebnowych.Pozostalosci, podlegajace przeróbce (np. produkt, otrzymany przy uwodornianiu pod cisnieniem wegla, po oddzieleniu latwo - wrzacych czesci przez destylacje) miesza sie w naczyniu Ml z przesaczem filtra beb¬ nowego F2 i doprowadza zapomoca miesza¬ dla T do misy filtra bebnowego Fx. Prze¬ sacz przechodzi do destylacji D, przy któ¬ rej oddziela sie benzyne ciezka, wprowa¬ dzana zapomoca pompy P2 zpowrotem do procesu. Osad filtra F1 miesza sie w naczy¬ niu M2 z benzyna ciezka i doprowadza do misy filtra F2. Odsaczony az do sucha osad przemywa sie na bebnie filtra benzyna ciezka, nastepnie podsusza sie na bebnie azotem goracym, doprowadzanym przez L. i doprowadza bez przerwy do pieca do wy- tlewania S, z którego resztki ulatniajacych sie czesci zostaja wypedzone; te ostatnie zgeszeza sie w chlodnicy K2. Przesacz z F9 przepompowuje rie zapomoca Px do Aft i uzywa sie do obróbki produktów wyjscio¬ wych. Filtracje w Fx i F2 prowadzi sie w at¬ mosferze azotu. Azot, tloczony przez fil¬ try zapomoca pompy V, uwolniony zostaje w Kx od par benzyny oraz ogrzany w Sl dla nowego obiegu kolowego. Urzadzenie to pracuje mniej wiecej w nastepujacy spo¬ sób. 1000 kg oleistych pozostalosci, pocho¬ dzacych z uwodorniania pod cisnieniem, o zawartosci 40% stalych skladników i 60% oleju, traktuje sie przy 90° na filtrze F} 1080 kilogramami przesaczu z filtra F21 któ¬ ry zawiera 9% oleju i 91% benzyny ciez¬ kiej. Otrzymuje sie 610 kg osadu zweglo¬ nego, rozpuszczalnego w 35% w benzenie (17% benzyny ciezkiej i 18% oleju), i 1400 kg przesaczu, zawierajacego 41% oleju i 59% benzyny ciezkiej. Przesacz idzie do destylacji D. Poza tern otrzymuje sie okolo 30 kg destylatu w chlodnicy K1 w postaci czystej benzyny ciezkiej.Otrzymane z filtru Ft —- 610 kg zweglo¬ nego osadu, rozpuszczalnego w 30% w ben¬ zenie, traktuje sie na filtrze F2 100 kg ben¬ zyny ciezkiej, która otrzymano zpowrotem przez destylacje zwykla i destylacje su¬ cha. Otrzymuje sie 500 kg zweglonego osa¬ du o zawartosci 18% benzyny i 2% oleju, Benzyne otrzymuje cie zpowrotem przez destylacje w piecu wytlewnym S. Obok osa¬ du zweglonego otrzymuje sie 1080 kg prze¬ saczu, zawierajacego 9% oleju i 91% ben¬ zyny ciezkiej. Poza tern otrzymuje sie 30 kg benzyny skroplonej w chlodnicy Kx.Proponowano juz dodawac do pozosta¬ losci po uwodornianiu pod cisnieniem alifa¬ tyczne weglowodory, np. olej gazowy, aby ulatwic oddzielanie sie asfaltu i stalych czastek. Podczas gdy wedlug tego sposobu oddzielane czasteczki osadzaja sie dopiero po dluzszem pozostawaniu w spokoju, o- siaga sie przy nieprzerwanem prowadzeniu pracy przy zastosowaniu filtracji znacznie szybsze oddzielanie. W patencie Nr 11901 opisany jest takze sposób przeróbki przy zastosowaniu rozpuszczalników, lecz od¬ dzielanie nie odbywa sie w tym przypadku przez filtracje, a natomiast przez centryfu- gowanie. PL