Przedmiotem niniejszego wynalazku jest nowe, stawiajace równiez opór najwiek¬ szym natezeniom zlacze rurowe, które przy najwyzszych cisnieniach jeist szczelne na gaiz i plyln bez uzycia w zlaczu wlasciwem mater.jalu uszczelniajacego i srub, Jak rów¬ niez bez spawania i lutowania.Jedna z odmian zlacza rurowego we¬ dlug wynalazku zawiera nasuwke, która po¬ siada boczne wydrazenia pierscieniowe, w które wsuwa sie konce laczonych rur. Za- mocowywanie i równoczesne uszczelnianie izllacza uskutecznia sie nastepnie przez za- wailcowywajnie. W rurociagach, wystawio¬ nych na szczególnie wielkie cisnienia, sty¬ kajace isiie konce irur mozna przed wsunie¬ ciem w nasuwke nieco pogrubic, poczem polaczenie rur usikutecztnia sie w opisany powyzej sposób. Poniewaz nasuwtka, w któ¬ rej pierscieniowe wydrazenia wsuwa sieC? zboku konce rur, obejmuje konce rur od we¬ wnatrz i od zewnatrz, przeswit wiec prze- *Wódik*. zostaje**^iefco zwezony w zlaczu.Chbciaz zwezenie to nie jest w stosunku do przeswitu rury bardzo duze, jednakze pod¬ czas pracy takiego przewodu moglyby wy¬ niknac z tego powodu niedogodnosci. W tym przypadku srednice stykajacych sie konców mur mozna przez rozszerzanie ich zwiekszyc o tyle, ile wynosi grubosc scian¬ ki nasuwki, mieszczacej sie wewnatrzi .prze¬ wodu, przez co otrzymuje sie przewód (ru¬ rowy o niezmiennym przeswicie. Azeby zwiekszyc wytrzymalosc zlacza mozna rów¬ niez zalozyc na nie opaski skurczowe albo odpowiednie zabezpieczenia srubowe i t. d., które, zwlaszcza przy wielkich cisnieniach, uniemozliwialyby wyrwanie konców rur ze zlacza. Zabezpieczenie to uskutecznic nale¬ zy w ten sposób, aby sworznie srubowe nie przechodzily przez wewnetrzna scianke nasuwki, lecz tylko przez scianki rur i ze¬ wnetrzna scianke nasuwki. W razie umie¬ szczenia w nasuwce czopów lub uszek prze¬ wód rurowy daje sie w najprostszy sposób zawiesic, dzieki czemu oszczedza sie na stosowanych dotychczas uchwytach do rur.Zlacze rurowe wedlug wynalazku moz¬ na równiez zastosowac do róznorodnych ksztaltek, np, trójników i t. d., w celu u- mozliwienia przylaczania do przewodu od¬ galezien. Równiez i wbudowywane zasuwy, zawory zamykajace i inne przyrzady, jezeli sa one wykonane z odpowiednich metali, dajacych sie walcowac, mozna wyposazyc zamiast zwyklych kolnierzy w nasuwki we¬ dlug wynalazku, które mozna zakladac we wszystkich tych przypadkach, w których dotychczas stosowano zlacza kolnierzowe.W innym przykladzie wykonania przedmiotu wynalazku nasuwka nie posia¬ da bocznych wydrazen pierscieniowych; mozna nawet wcale nie stosowac nasuwki.Konce rur, po rozszerzeniu na ksztalt stoz¬ ka konca jednej z rur, wsuwa sie jeden w drugi, poczem laczy je sie nierozerwalnie przez wtloczenie tworzywa scianki rury nasuwanej w rowki, wykonane na po¬ wierzchni rury wsuwanej. Mozna równiez konce obydwóch rur rozszerzyc i zastoso¬ wac krótkie wkladki rurowe, w których wy¬ konane sa rowki, wskutek czego po nasu¬ nieciu obu rozszerzonych konców stykaja¬ cych sie rur wytwarza sie zlacze, niezmniej- szajace przeswitu przewodu. Nastepnie mozliwe jest wykonanie zlacza w postaci zlacza wydluzkowego przez nadanie scian¬ kom nasuwki Lub wkladki w przekroju po¬ dluznym ksztaltu falistego lub tez przez odpowiednie wygiecie konców rur laczo¬ nych.Zlacze rurowe wedlug wynalazku moz¬ na równiez przystosowac do umieszczania kolnierzy na koncach rur, w celu polacze¬ nia z armaturami albo tez w celu laczenia rur ze soba. Koniec rury zweza sie przytem odpowiednio przez zawalcowywanie, a dol¬ na czesc kolnierza uksztaltowuje sie w mysl wynalazku w postaci zlobka tak, ze w celu ostatecznego dokonania polaczenia po izawalcowaniu rowków nalezy zawalcowac na rurze jedynie odpowiednia czesc kolnie¬ rza. Zamiast zwezac konce rur przez zawal¬ cowywanie na kolnierzu, mozna zastosowac rure o cokolwiek szerszym koncu, w celu nasuniecia go na polaczenie kolnierzowe.W tym razie odpowiednia czesc kolnierza równiez stlacza isie na powierzchni rury, dzieki czemu otrzymuje sie znaczna pew¬ nosc polaczenia. Przez odciecie odpowied¬ niej czesci otrzymuje sie poza tern nalezyte uszczelnienie. W celu usuniecia zwezenia rur, powstajacego przez wsuniecie kolnie¬ rza, konce rur moga byc odpowiednio roz¬ szerzone. Polaczenia samych kolnierzy mozna dokonac w rozmaity sposób, przy- czem jednakze zawsze przy zawalcowywa- niu kolnierza stlacza sie czesc laczaca i u- szczelniajaca, zastosowana w postaci pier¬ scienia z drutu miedzianego lub blachy mie¬ dzianej i t. id., do czego moze byc uzyty równiez inny odpowiedni materjal. — 2 —Powyzsze polaczenia kolnierzy sa wszystkie nierozlaczne. Jezeli w dluzszym rurociagu poszczególne czesci nalezy umie¬ scic wymiennie, wówczas polaczenia kol¬ nierzy dokonac mozna np. przez zawalco- wywanie pierscienia ponad kolnierzem.Konce pierscienia zlacznego odgina sie na¬ stepnie, wskutek czego uszczelnia ,sie pola¬ czenie kolnierzy.W celu rozlaczenia powyzszego zlacza kolnierzowego potrzeba jedynie przeciac zawalcowany nad niem pierscien, poczem mozna pierscien ten latwo usunac.Przedmiot niniejiszego wynalazku przed¬ stawiono na rysunku w kilku przykladach wykonania, a mianowicie: fig, 1 przedsta¬ wia przyklad wykonania zlacza rurowego przed zawalcowywanieim nasuwki na kon¬ cach rur laczonych, ewentualnie przy zasto¬ sowaniu zabezpieczenia zapomoca sruib lub nitów; fig. 2 — podobne zlacze rurowe, w zastosowaniu do rurociagów wysokoprez¬ nych, z pogrubionemi koncami rur; fig. 3— zlacze rurowe wedlug fig. 1 z nasuwka, wyposazona w uszko i opaski skurczowe, po zawalcowaniu na rozszerzonych kon¬ cach rur przewodu; fig. 4 przedstawia schematyczny widok zgóry zlacza rurowe¬ go wedlug fig. 1 w zastosowaniu do trójni¬ ka; fig. 5 — nastepny przyklad zlacza ru¬ rowego, wykonanego bez zastosowania na¬ suwki; fig. 6 przedstawia zlacze rurowe wedlug fig. 5, wykonanego z zastosowa¬ niem wewnetrznej Wkladki, przyczem kon¬ ce rur laczonych sa rozszerzone; fig. 7 — zlacze z nasuwka, zawalcowywana sa kon¬ cach rur; fig, 8 — zlacze wedlug fig. 7, przyczem konce nasuwki sa zagiete; fig. 9 — zlacze wedlug wynalazku z wewnetrz¬ na wkladka, której konce róznia sie sred¬ nicami, sluzace do laczenia rur o róznych srednicach; fig. 10 — zlacze z nasuwka, zaopatrzona w faliste wygiecia; fig. 11 — zlacze rurowe wedlug fig. 5, w którem fale wyrównawcze sa wykonane w sciance ru¬ ry; fig. 12, 13 i 14 — zlacza, w których na¬ suwki sa zaopatrzone w kolnierze; fig. 15 — rozlaczne zlacze rurowe tegoz rodzaju; fig. 16 — tstkiez zlacze, z koncami rur, roz- szerzonemi nazewnatrz.Na fig. 1—4 litery a i a oznaczaja la¬ czone ze soba konce rur, b — nasuwke zlacza, zaopatrzona z obydwóch stron w pierscieniowe wydrazenia, w które wsuwa¬ ne sa konce rur. Po wsunieciu konców rur w te pierscieniowe wydrazenia nastepuje zawalcowywanie nasuwki w kierunku strza¬ lek c zapomoca odpowiedniej walcarki, której walce moga byc wykonane tak, ze równoczesnie chwytaja boczne krawedzie najsuwki d i dociskaja je do górnej po¬ wierzchni rur a i a. Wydrazenia boczne na suwki sa zaopatrzone w rowki, które umoz¬ liwiaja lepsze przyleganie i szczelniej sze zawaloowywanie w nich konców rur. W zlaczach szczelnych na gaz rowki te dzia¬ laja jednoczesnie jak znane uszczelnienie grzebieniaste, wobec czego, jezeli zlacze rurowe staje sie nieszczelne, nawet przy wysokich cisnieniach moze ujsc tylko mala ilosc czynnika, plynacego rura. W tym przypadku uszczelnienie zlacza mozna latwo uskutecznic podczas dzialania ruro¬ ciagu.Fig. 1 przedstawia zastosowanie nowe¬ go zlacza rurowego do zwyklych rur, pod¬ czas gdy fig. 2 przedstawia to samo zlacze, zastosowane do rurociagów, które sa wy¬ stawione na szczególnie wielkie cisnienia.Konce rur a i a sa w tym przypadku nieco • zgrabione, wskutek czego przy zawalcowy- waniu nasuwki 6 w kierunku strzalek c rozlaczenie zlacza, staje sie niemozliwem.W celu zwiekszenia niezawodnosci zlacza mozna zastosowac opaski skurczowe e we¬ dlug fiig. 3 lub zabezpieczenie zapomoca ni¬ tów / wedlug fig. 1. Nity / przechodza w takim razie tylko przez zewnetrzna scianke nasuwki i rure. W celu utworzenia podsta¬ wy lepka nitu w wewnetrznej sciance na¬ suwki przewidziane jest odpowiednie wgle¬ bienie. — 3 —Zlacze rurowe wedlug fig. 1 i 2 tworzy w równo przebiegajacych przewodach zwe¬ zone miejsce, co mogloby spowodowac e- wentualnie straty hydrauliczne. Ahy bez¬ wzglednie uniknac tego rodzaju zwezonych miejsc, nalezy konce rur rozszerzyc w zna¬ ny sposób (fig. 3) o tyle1 ile wynosi zweze¬ nie* spowodowane przez zastosowanie na¬ suwki, przyczem otrzymuje siie rurociag, który nie posiada zadnych miejsc zwezo¬ nych, Wygiecie rur mozna wykonac w ten sposób, aby scianka nasuwki, znajdujaca sie we wnetrzu rury, pasowala dokladnie, jak to wskazuje fig. 3, przez co unika sie martwych katów. Uszko g, zamiast którego moze byc równiez uzyty czop, sluzy za¬ miast zwyklych opasek do zawieszania ru¬ rociagu.Jak widac na fig. 4, zlacze rurowe mozna równiez zastosowac do wszelkiego rodzaju ksztaltek, np. trójników lub tym podobnych ksztaltek, w celu umozliwienia dolaczania odgalezien. Tak samo zamiast kolnierzy, stosowanych dotychczas przy zasuwach, zaworach i t. d., mozna wypo¬ sazac krócce tych przyrzadów w wydraze¬ nia boczne w mysl niniejszego wynalazku, które mozna wogóle stosowac wszedzie, gdzie dotychczas stosuje sie kolnierze. Je¬ zeli polaczenie rurowe w pewnym przy¬ padku mozna utworzyc tylko przy uzyciu kolnierzy* wówczas nalezy zaopatrzyc w mysl niniejszego wynalazku jedynie kol¬ nierz, nakladany na koniec rury, w wy¬ drazenia boczne i zawalcowac go na rurze.Fig, 5—10 przedstawiaja inny przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku, w którym konce rur nie wsuwa sie juz w boczne szczeliny nasuwki, lecz zawalcowu- je sie je jeden na drugi, albo tez jedno¬ stronnie laczy sie je z naisuwka, Jak widac na fig. 5, polaczenie tut po¬ lega w tym przypadku na tem, ze koniec rury a, zaopatrzony w zlobki r, wsuwa sie w rozszerzony koniec rury a, poczem w tych miejscach, w których znajduja sie wyzlobienia r wewnetrznej rury, wywalco- wuje sie w zewnetrznej rurze a zlobki r zapomoca odpowiedniej walcarki lub po¬ dobnego przyrzadu. Wyparty przytem ma- terjal zewnetrznej rury a wchodzi w zlob¬ ki! r wewnetrznej rury a* i tworzy w ten sposób nierozlaczne polaczenie. Wskutek scisniecia materjal rurowy zostaje spla¬ szczony, przyczem zewnetrzna rura a przy¬ lega mocno do wewnetrznej rury a. Wyni¬ ka z tego ta korzysc, ze krawedz k we¬ wnetrznej rury a, która nie ulega przytem walcowaniu i wskutek tego zachowuje swa pierwotna srednice, przyciska sie mocno do wewnetrznej powierzchni rury en, wobec czego wykluczone jest wytwarzanie sie szczelin i odstepów, przez które zawartosc rury moze dotrzec do zlacza rurowego. Kra¬ wedz uszczelniajaca k' zewnetrznej rury mozna mocno docisnac do wewnetrznej ru¬ ry a przez walcowanie lub w podobny spo¬ sób.Fig. 6 wskazuje takie same polaczenie rurowe, jak fig. 5, z zastosowaniem we¬ wnetrznej wkladki h, zaopatrzonej w row¬ ki, przyczem konce rur a i a' sa w tym przypadku rozszerzone, azeby uniknac zwezenia rur.Fig. 7 i 8 przedstawiaja to samo zlacze rurowe, co fijg. 6, z zastosowaniem nasuwki h\ przyczem wedlug fig. 7 konce rur a i et' nie sa rozszerzone. Wedlug fig. 8 konce rur a i a* sa rozszerzone, azeby ulatwic wsuwanie w nasuwke rur wiekszej sredni¬ cy. Oba konce nasuwki siegaja przytem po¬ za wygiecia konców rur a i a' i zostaja na nich zawalcowane w celu zabezpieczenia polaczenia.Fig. 9 przedstawia zwezona na jednym koncu wkladke h'\ przeznaczona do uzycia w rurociagach, w których w razie przeply¬ wu czynnika roboczego w kierunku strzalki i winno sie unikac strat cisnienia, powodo¬ wanych zwezeniem przewodu. W mysl wy¬ nalazku osiaga sie to przez stopniowe stoz¬ kowe rozszerzenie wkladki h". - 4 —Filg. 10 przedstawia lacznik z falami wyrównawczemi, sluzacemi do przejmowa¬ nia wydluzen i skrócen rurociagu, wytwa¬ rzajacych sie wskutek dzialania ciepla i zimna, a przez to unieszkodliwienia ich dzialania na polaczenie rurowe. Wedlug fig. 11 powyzsze fale wyrównawcze moga byc jednakze umieszczone równiez na sa¬ mej rurze obok zlacza rurowego.Na fig. 12—16 przedstawiono zlaaza ru¬ rowe, które sa wykonane wedlug tej samej zasady z ta róznica, ze polaczenie rur u- skutecznia sie w tym przypadku zapomoca kolnierzy. Kolnibrze k i k' posiadaja za¬ opatrzone w rowki wystepy pierscieniowe m i m, na które nasuwa sie i zawalcowu- je rozszerzone lub nierozszerzone konce a i a* rur. Azeby zlacze rurowe bylo mozliwie trwale, srednice wystepów m i m zmniej¬ sza sie ku kolnierzom tak, ze nasuniete konce rur zawalcowuje sie najpierw na koncach wystepów m i m. Nastepuje przy¬ tem zawalcowanie zlobków r\ Nastepnie, odpowiednio wykonane czesci a i n kol¬ nierzy przyciska sie w kierunku strzalki o do górnej powienzchni rury i uszczelnia, jak wskazuja lewe polowy fig. 12—15, co za¬ pewnia zwiekszona trwalosc zlacza. Umie¬ szczenie kolnierza na koncu rury jest wte¬ dy skonczone. Zamiast zwezac przytem konce rur, mozna je równiez wedlug fig. 16 nieco rozszerzyc, poczem uskutecznia sie zacisniecie czesci n i ri kolnierzy. Azeby uniknac zwazenia, przeswitu przewodu, wszystkie zlacza kolnierzowe wedlug fig. 12—14 mozna rozszerzyc tak, jak to przed¬ stawiono na fig. 6.Wedlug fig. 12 kolnierz k jest zaopa¬ trzony w wystep pierscieniowy p, podczas gdy kolnierz k' posiada nieco mniejsza srednice, wskutek czego daje sie wsunac pod wystep p. Kolnierz k* posiada na gór¬ nej powierzchni rowki r w dowolnej licz¬ bie, w które wklada sie pierscien uszczel¬ niajacy qt wykonany najwlasciwiej z mie¬ dzi i posiadajacy dowolny odpowiedni przekrój poprzeczny, poczem nastepuje u- szczelnienie i zamocowanie zlacza przez zawalcowywanie wystepu p.Wedlug fig. 13 zamiast pierscienia mie¬ dzianego q stosuje sie obrecz miedziana q\ która równiez wedlug fig. 14 mozna wsa¬ dzic w odpowiednie wydrazenia obu kol¬ nierzy k i k*.Podczas gdy zlacza kolnierzowe wedlug fig. 12—14 sa nierozlaczne, to fig. 15 i 16 przedstawiaja podobne, lecz rozlaczne zla¬ cza kolnierzowe, przyczem zewnetrzne po¬ wierzchnie kolnierzy k i k' sa zaopatrzone w rowki, na które zawalcowuje sie pier¬ scien s w ten sposób, ze obie jego boczne krawedzie zagina sie na kolnierzach. Topo¬ laczenie mozna latwo rozlaczyc przez przeciecie pierscienia s w miejscu zetknie¬ cia sie obu kolnierzy.Zewnetrzne lub wewnetrzne powierzch¬ nie rur, zawalcowywanych jedna na dru¬ giej, wzglednie odpowiednie czesci kolnie¬ rzy winny przed utworzeniem polaczenia byc zupelnie czyste. Oczyszczanie to usku¬ tecznia sie najkorzystniej zapomoca spe¬ cjalnych strugarek poziomych, w których krótkie narzady robocze prowadzi sie do¬ okola zewnetrznej lub wewnetrznej po¬ wierzchni rury, az majaca byc laczona po¬ wierzchnia nie zostanie zupelnie oczy¬ szczona. Prowadzenie narzadów tych moze jednakze odbywac sie równiez w kierunku podluznym rur.Urzadzenie do zawalcowywania row¬ ków w zlaczu sklada sie z odpowiednie] liczby walców, sprzezonych ze soba w od¬ powiedni sposób. Odstep miedzy walcami nalezy przytem dobrac w ten sposób, aby materjal nie podnosil sie z podstawy, lecz sie pogrubial. Im cienszy jest zatem mate¬ rjal, majacy byc zawalcowany, tern mniej¬ szy winien byc odstep miedzy walcami.Wszystkie urzadzenia, zarówno urza¬ dzenia oczyszczajace, jak i urzadzenie do zawalcowywania rowków, moga byc nape¬ dzane recznie lub mechanicznie. — 5 — PL