PL161126B1 - Radiometric screen - Google Patents

Abstract

1. E kran radiom etryczny zawierajacy scyntylatory krystaliczne, znamienny tym, ze sklada sie z oddzielonych od siebie wzajemnie mechanicznie elementów punktowych (3, 5) oraz zawiera mechanizm oddalajacy od siebie dwuwymiarowe elementy punktowe (3, 5) posiadajacy uklad harm onijek (2) wykona- nych z cienkiego, sprezystego materialu. FIG 2 RZECZPOSPOLITA POLSKA ( 1 2 ) OPIS PATENTOWY ( 1 9 ) PL ( 1 1 ) ( 1 3 ) B 1 (21 ) Numer zgloszenia: 279803 ( 5 1 ) A6 Urzad Patentowy (22) Data zgloszenia: 06.06.1989 Rzeczypospolitej Polskiej PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest ekran radiometryczny przeznaczony zwłaszcza do wytwarzania obrazów w mikroskopii gazowej centralnie projekcyjnej.

Znane są w medycynie jądrowej urządzenia zwane gamma-kamerami lub scynty-kamerami, spełniającymi rolę ekranów radiometrycznych. Są to scyntylacyjne kryształy jodku sodu z domieszką talu. Taki kryształ, mający średnicę rzędu decymetrów i grubość ok. 1 cm absorbuje promienie gamma emitowane przez diagnostyczną substancję radioaktywną, którą wprowadza się do ciała pacjenta i której rozkład w danym organie pacjenta charakteryzuje daną chorobę. Rozkład ten odwzorowuje się wewnątrz kryształu jako rozkład natężenia absorbowanych promieni gamma. Końcowy obraz rozkładu radioaktywności w diagnozowanym organie uzyskuje się w monitorze po uprzednim wzmocnieniu i elektronicznym przetworzeniu obrazu scyntylacyjnego. Jeżeli tuż przed czołową ścianką opisanego kryształu scyntylacyjnego umieszczona zostanie równolegle warstwa stała, wiążąca na swej powierzchni drobiny gazu, to w przypadku gazu radioaktywnego, a zwłaszcza emitującego bardzo przenikliwe promienie gamma, to kryształ wyznaczy rozkład radioaktywności promieniotwórczej tej warstwy pełniąc wraz z tą warstwą funkcję ekranu radioaktywnego przeznaczonego do celów mikroskopii gazowej.

Wadą tych urządzeń jest konieczność ich znacznego oddalenia od przedmiotu badanego w przypadku, gdy ten przedmiot znajduje się w położeniu na tyle oddalonym od źródła że to źródło wykazuje właściwości punktowe. Powoduje to konieczność budowy długiego /wielometrowego/ tunelu próżniowego. Oddalenie ekranu niezbędne jest do utrzymania założonego powiększenia przy małym kącie rozbieżności wiązki. Jest to tym bardziej kłopotliwe, ze układy mikroskopii gazowej z centralną projekcją wymagają bardzo wysokiej próżni.

Celem wynalazku jest wyeliminiowanie wymienionych niedogodności poprzez opracowanie konstrukcji takiego ekranu radiometrycznego, który nie wymaga oddalenia od przedmiotu a zapewnia omówione założone powiększenie.

Istota wynalazku polega na tym, że ekran radiometryczny składa się z oddzielanych od siebie wzajemnie mechanicznie elementów punktowych oraz zawiera mechanizm oddalający od siebie dwuwymiarowe elementy punktowe ekranu posiadający układ harmonijek wykonanych z cienkiego, sprężystego materiału.

Korzystnie mechanizm oddalający od siebie wzajemnie elementy punktowe ekranu zawiera układ rozbieżnych prowadnic, po jednej dla każdego elementu punktowego ekranu, przy czym układ ten podłączony jest do generatora drgań mechanicznych.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie fragment powierzchni ekranu radiometrycznego nie powiększonego według pierwszego wariantu rozwiązania w schematycznym widoku czołowym, fig. 2 -fragment powierzchni ekranu według pierwszego wariantu, mechanicznie powiększonego w sche161 126 3 matycznym widoku czołowym, zaś fig. 3 przedstawia ekran radiometryczny według drugiego wariantu w schematycznym przekroju poprzecznym.

Ekran radiometryczny według pierwszego wariantu zawiera większą liczbę sąsiadujących ze sobą oddzielnych rzędów 1, z których każdy stanowi ściśniętą harmonijkę 2 o kształcie prostokątnym wykonaną z cienkiej sprężystej blachy pokrytej substancją chemisorpcyjną wiążącą gaz. Ściśnięte harmonijki 2 połączone są z mechanizmem rozciągającym ich układ w drugim, prostopadłym kierunku. Mechanizm ten włączony jest po wytworzeniu obrazu gazowego na ekranie. Załamania każdej harmonijki 2 po stronie źródła gazu stanowią punktowe elementy ekranu 3, które po rozciągnięciu ekranu usytuowane są w położeniach środkowych względem odpowiadających im scyntylatorów 4.

Według drugiego wariantu rozwiązania ekran zawiera pakiet sąsiadujących ze sobą w jednej płaszczyźnie oddzielnych elementów 5, prostopadłościennych lub cylindrycznych, wykonanych z lekkiego, łatwo przepuszczającego promienie γ materiału, na przykład aluminium. Czołowe ścianki elementów 5 pokryte są substancją chemisorpcyjną wiążącą gaz. Poszczególne elementy 5 pakietu znajdują się w wejściowych częściach wąskich rozbieżnych metalowych sztywnych prowadnic 6 o przekroju poprzecznym zbliżonym do przekroju elementów 5 tylko na tyle luźne, aby element 5 w trakcie przesuwania, nie uległ odwróceniu stronami. Wyloty prowadnic 6 zamknięte są cienką, przepuszczalną dla promieni y płaską warstwą 7, która zamocowana jest obrotowo na osi 8 sąsiadującej z płaskim układem scyntylatorów 9.

Po wytworzeniu obrazu gazowego na ekranie składającym się z elementów 5 obraca się ekran wraz z układem prowadnic 6 o kąt 90° tak, że warstwa 7 zamykająca prowadnice 6 znajduje się w położeniu niemal stycznym z płaskim układem scyntylatorów 9. Na skutek działania sił grawitacji elementy 6 ekranu przesunięte zostają w położenie środkowe względem odpowiadających scyntylatorów układu 9, a przesuwanie elementów 6 wzdłuż niezbyt luźnych prowadnic ułatwia generator drgań mechanicznych. Promienie y z warstwy chemisorpcyjnej pochodzące od radioaktywnych drobin gazu działają na scyntylatory poprzez warstwę utworzoną z elementów 5 i warstwę 7 zamykającą prowadnice 6. Wskazania scyntylatorów układu 9 rejestrowane są przez odpowiednie komórki pamięci elektronicznej i następnie odtwarzane na ekranie monitora telewizyjnego. W celu wytworzenia kolejnego obrazu części wlotowe prowadnic 6 zamyka się płaską warstwą 10, po czym układ obraca się do położenia początkowego, a następnie odsuwa się warstwę 10.

Kolejny obraz zawiera radioaktywność pochodzącą również z poprzednich obrazów, która po zarejestrowaniu w pamięci elektronicznej jest odejmowana od radioaktywności sumarycznej.

FIG.3

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 10 000 zł

Claims (2)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Ekran radiometryczny zawierający scyntylatory krystaliczne, znamienny tym, że składa się z oddzielonych od siebie wzajemnie mechanicznie elementów punktowych (3, 5) oraz zawiera mechanizm oddalający od siebie dwuwymiarowe elementy punktowe (3, 5) posiadający układ harmonijek (2) wykonanych z cienkiego, sprężystego materiału.
2. 2. Ekran według zastrz. 1, znamienny tym, że mechanizm oddalający od siebie wzajemnie elementy punktowe (5) ekranu zawiera układ rozbieżnych prowadnic (6), po jednej dla każdego elementu punktowego (5) ekranu, przy czym układ ten podłączony jest do generatora drgań mechanicznych.