Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen do wytwarzania promieni X, a w szczegól¬ nosci urzadzen, w których przyrzady, wy¬ twarzajace wzmiankowane promienie, sa zanurzone w oleju.Przedmiot wynalazku niniejszego stano¬ wi urzadzenie do wytwarzania promieni Roentgena o lampie rentgenowskiej, zanu¬ rzonej w oleju izolacyjnym i znajdujacej cie w skrzynce, zaopatrzonej w narzady, zapomoca których lampa moze byc pola¬ czona, z przyrzadami zasilajacemi ja, u- mieszczonemi w drugiej skrzynce i zanu- rzonemi równiez w oleju. Obie skrzynki mozna laczyc ze soba mechanicznie, przy- czem jednoczesnie lacza sie odpowiednie kontakty obydwu skrzynek, zamykajac ob¬ wody elektryczne, zasilajace lampe.Urzadzenie podobne pozwala stosowac kolejno kilka róznych lamp rentgenowskich! zawartych w oddzielnych skrzynkach, .któ¬ re mozna szybko laczyc lub rozlaczac ze skrzynka, zawierajaca przynzady, zasilaja¬ ce lampy.Urzadzenie posiada równiez oslone, przepuszczajaca jedynie promienie Koenl- gena, przyrzady elektryczne do szybkiego laczenia i rozlaczania lampy ze zródlem napiecia oraz przyrzady* umozliwiajace swobodne rozszerzanie sie i .kurczenie ole¬ ju izolacyjnego, otaczajacego lampe, pod wplywem zmian temperatury, dzieki czemauskrzynka, zawierajaca lampe, jest zawsze pelna oleju.Na 'rysupku uwidoczniono kilka typów lafln|pi#lrentgenooyskichr stosowanych w nor¬ malnych aparatach rentgenowskich, umie¬ szczonych w aparacie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematyczny widok perspektywiczny calego urzadzenia, w któ- rem skrzynka z lampa rentgenowska spo¬ czywa na skrzynce, miesizczacej transfor¬ mator, uwidoczniony schematycznie wraz ze zródlem pradu, fig. 2 — przekrój podluz¬ ny skrzynki, przedstawionej na fig. 1; fig. 3 — przekrój poprzeczny wzdluz linji 3 — 3 na fig. 2, ogladany w kierunku strzalek; fig. 4 -— inna odmiane przedmiotu wyna¬ lazku, w której oslona, chroniaca ód pro¬ mieni Roentgena, stanowi czesc scianek lampy, fiig. 5 — dalsza odmiane przedmio¬ tu wynalazku, w której lampa rentgenow¬ ska jest osadzona w plaszczu, wykonanym z tworzywa, nieprzepuszczajacego promieni Roentgena.Aparat rentgenowski jest zasilany pra¬ dem z odpowiedniego przyrzadu zasilaja¬ cego, np. autotransformatora 12 (fig. 1), który moze byc laczony przy pomocy wy¬ lacznika glównego 11 ze zródlem energji elektrycznej 10.Autotransformator 12 posiada szereg zaczepów, wspóldzialajacych z kontaktem ruchomym 13, który moze byc przesuwany celem zmieniania napiecia na zaciskach u- zwojenia pierwotnego 19 transformatora 17 o wysokiem napieciu, zasilanego zapomoca przewodu 13.Jeden koniec przewodu 15 jest "¦ pola¬ czony z zaciskiem opornika stopniowanego 16, a drugi — z zaciskiem uzwojenia pier¬ wotnego 22 transformatora 20, zasilajace¬ go katode zarowa pradem niskiego napie¬ cia. Transformatory 17 i 20 posiadaja wspólny przewód zasilajacy 14, zamykaja¬ cy obwody ich uzwojen pierwotnych. O- pornik 16 lub inny przyrzad podobny sluzy do regulowania napiecia na zaciskach tran¬ sformatora 20, zasilajacego katode zarów4i a tern samem i pradu rozzarzajacego kato¬ de, co wplywa na prad emisyjny, plynacy przez lampe rentgenowska 23.Jeden koniec uzwojenia wtórnego 18 transformatora 17 jest polaczony zapomo¬ ca przewodu 26 z anoda 24 lampy rentge¬ nowskiej 23; drugi koniec uzwojenia wtór¬ nego 18 tegoz transformatora i jedna kon¬ cówka uzwojenia wtórnego 21 transforma¬ tora 20 sa polaczone wspólnym przewodem 27 oraz przewodem 28 z zaciskiem katody 25 lampy; od katody 25 biegnie drugi prze¬ wód 29, polaczony z drugim koncem uzwo¬ jenia wtórnego 21 transformatora 20.Lampa 23 spoczywa w skrzynce 31 o podstawie 30, nieprzepuszczajacej promie¬ ni Roentgena. Do podstawy tej przymoco¬ wana jest w sposób dowolny, tak jednak szczelnie, aby olej nie mógl wyciekac, wla¬ sciwa skrzynka 31, otaczajaca calkowicie lampe 23; skrzynka 31 jest napelniona ole¬ jem izolacyjnym. Polaczenie podstawy 30 ze skrzynka 31 jest uszczelnione zapomoca szczeliwa 37.Transformatory 17 i 20 mieszcza sie w drugiej skrzynce 32, zaopatrzonej w pokry¬ we 33, wyposazona w sruby 34, przezna¬ czone do ustawiania skrzynki 31 podstawa 30 na skrzynce 32; w tym celu w podsta¬ wie 30 znajduja sie otworki 35 na sruby 34.Do zamocowania skrzynki 31 na skrzynce 32 sluza nakretki 36, obracane palcami.Skrzynka 31 posiada okienko 38, prze¬ puszczajace promienie Roentgena, lecz dosc szczelne, aby nie przepuszczac oleju. 0- kienko to mozna wykonac w rozmaity spo¬ sób; w danym przykladzie w skrzynce 31 wycieto otwór i osadzono w nim plytke z materjalu, przepuszczaj acego promienie Roentgena. Mozna np. scianke skrzynki 31 wykonac w miejscu okienka tak cienka, a- by przepuszczala ona promienie Roent¬ gena.W jednym koncu skrzynki 31 znajduje sie zbiorniczek wyrównawczy 39, do które- — 2 —go ze skrzynki tej odplywa nadmiar oleju, otaczajacego lampe 23 i rozszerzajacego sie pod wplywem ciepla, wydzielanego przez lampe podczas jej dzialania.W pokrywie 33 skrzynki 32 osadzone sa izolatory przepustowe 40, sluzace do przylaczania -anody 24 i katody 25 lampy.Przewód 42, przylaczony do przewodu 2(5 i laczacy przeto anode z transformatorem o napieciu wysókiem, przechodzi przez izo¬ lator 40, a przewody 43 i 44, przylaczane do przewodów 28 i 29, biegnacych do kato¬ dy, przechodza przez izolator 41; izolatory 40 i 41 sa stozkowe i schodkowane celem zwiekszenia ich powierzchni, po której móglby przedostac sie prad.Izolatory 40 i 41 nalezy umocowac sta¬ rannie na pokrywie 33 w pewnej okreslo¬ nej odleglosci od srub 34.W podstawie 30 skrzynki 31 osadzone sa izolatory przepustowe 45 anody i 46 ka¬ tody; oba te izolatory sa umieszczone tak, aby w chwili ustawienia podstawy 30 na pokrywie 33 i wsuniecia srub 34 w otworki 35, izolatory 40 i 41 przypadly nawprost izolatorów 45 i 46.Przez izolator anodowy 45 biegnie prze¬ wód 47, zaopatrzony w koncu dolnym w kontakt 51, a przez izolator katodowy 46 biegna dwa przewody 48 i 49, zaopatrzone w koncach dolnych w kontakty 51. Prze¬ wody 42, 43 i 44 na górnych koncach sa za¬ opatrzone w kontakty 50 w ksztalcie kulek, przypadajace nawprost odpowiadajacych im kontaktów 51 izolatorów 45 i 46. Kon¬ takty 50 przewodów 43 i 44 sa zaopatrzone w kontakty sprezyste 52, laczace dobrze przewody 43 i 44 z przewodami 48 i 49, co jest konieczne ze wzgledu na niskie napie¬ cie pradu, plynacego przez te przewody, przeznaczonego do zarzenia wlókna lampy, wynoszace np. okolo 10 woltów.Przewód 47 polaczony jest przewodem 57 z anoda 24 lampy 23, a przewody 48 i 49 — przewodami 58 i 59 z katoda 25 lam¬ py 23, przyczem jeden z przewodów tych prowadzi równiez prad wysokiego napiecia, plynacy przez lampe 23.Do wykonania powyzszych polaczen sluzy nagwintowany trzonek 60 lampy 23, zaopatrzony w odpowiednio osadzone i izo¬ lowane od siebie zaciski do szybkiego la¬ czenia przewodów 58 i 59 z lampa 23.W skrzynce 31 mieszcza sie wsporniki 61 zazwyczaj wiszace, (fig. 2), dzwigajace lampe 23 i utrzymujace ja w odpowiediniem polozeniu zdala od scianek skrzynki 31 i od podstawy 30.Wsporniki 61 wykonane sa zwykle z materjalu izolacyjnego, np. drzewa, bake¬ litu lub fibry, Skrzynka 31, uwidoczniona na fig. 2 i 3, wykonana jest z tworzywa, nieprzepu- szczajacego promieni Roentgena, wobec czego mozna w niej umiescic lampe 23 do¬ wolnego rodzaju; skrzynka, podana na fig. 4, przepuszcza promienie Roentgena, wiec lampa ma tu postac banki 63 ze szkla olo¬ wianego, zaopatrzonej w okienko 64 ze szkla wapiennego, przepuszczajacego pro¬ mienie Roentgena. Okienko 64 znajduje sie nawprost okienka 38 w skrzynce 31.Skrzynka 31, uwidoczniona na fig. 5, wykonana jest równiez z tworzywa, prze¬ puszczajacego promienie Roentgena, a za¬ warta w niej lampa 23 pokryta jest calko¬ wicie z wyjatkiem otworu, pokrywajacego sie z okienkiem 38, powloka 65, wykonana ze szkla olowianego i skladajaca sie z dwóch czesci lub polówek, zmocowanyeh ze soba odgietemi odpowiednio krawedzia¬ mi; podobne powloki ochronne stosuje sie zazwyczaj w zwiazku z lampami rentge- nowskiemi.Wsporniki 61 nie stykaja sie w danym przypadku bezposrednio z lampa 23, lecz obejmuja powloke 65, której ksztalt odpo¬ wiada ksztaltowi lampy 23 z wyjatkiem plaskiego miejsca, tworzacego okienko na¬ wprost okienka 38.Przy wsuwaniu izolatorów 40 i 41 w i- zolatory 45 i 46 transformatory zawarte w — 3 —skrzynce 32, zasilajace lampe 23, lacza sie samoczynnie z lampa, zawarta w skrzynce 31; w tym celu nalezy skrzynke 31 i jej podstawe 30 ustawic w nalezytem poloze¬ niu na pokrywie 33 skrzynki 32, to jest tak, aby sruby 34 wsunely sie w otworki 35 w podstawie 30.Po wprowadzeniu srub 34 do otworków 35 przykreca sie nakretki 36 i wówczas wszystkie wewnetrzne polaczenia elek¬ tryczne aparatu ddconywaja sie samoczyn- nie. Lampe 23 mozna w razie potrzeby za¬ mienic szybko, odSrubowujac nakretki 36 i zdejmujac skrzynke 31 wraz z jej zawar¬ toscia ze skrzynki 32, aby na skrzynce tej ustawic nowa skrzynke 31 z inna lampa 23.W tern samem urzadzeniu mozna wiec stosowac kilka lamp roboczych o róznych charakterystykach, jedno przeto urzadze¬ nie zasilajace, zawarte w skrzynce 32, mo¬ ze sluzyc do bardzo róznych celów. Urza¬ dzenie, opisane powyzej, znajduje bardzo Szerokie zastosowanie i jest korzystniejsze od urzadzen, w których lampa rentgenow¬ ska i jej przyrzady zasilajace znajduja sie w tej samej skrzynce. PL