33-aj4. 5iQ % Wynalazek dotyczy sposobu i przyrzadu do obróbki szkla, a w szczególnosci do groma¬ dzenia i obcinania strumienia stopionego szkla na pojedyncze „porcje", które maja byc do¬ starczone formom. Jest pozadanem, by szklo, splywajace ze zbiornika, posiadalo stosunko¬ wo wysoka temperature, gdyz ze szkla latwo plynnego wyrabia sie lepsze przedmioty.Jednak przy stosowaniu latwo plynnego szkla, w stanie odpowiednim do wprowadzenia do formy musi byc ono wpierw ochlodzone do pewnej oznaczonej temperatury.Ochlodzenie to powinno byc jednak równo¬ mierne, w przeciwnym bowiem razie w przed¬ miocie gotowym powstaja skazy.- Stosowano juz oddzielanie plynacego stru¬ mienia stopionego szkla od topnika i groma¬ dzenie go w zbiorniku pomocniczym, przy- czem dopiero potem szklo wprowadzano do form. Przy tego rodzaju postepowaniu, szk!o ochladza sie nierównomiernie, wskutek czego gotowy produkt po wyjsciu z form posiada w niektórych miejscach skazy. Zauwazyc to mozna zwlaszcza na plaszczyznie pozostalej przy odcinaniu, w tym wypadku, gdy przy¬ rzad do odcinania sluzy chwiliwo jako dno zbiornika i przez caly czas napelniania tego ostatniego pozostaje w zetknieciu ze szklem., przez co powierzchnia szkla, stykajaca sie z przyrzadem do odcinania jest niekorzystnie ochladzana. Szklo w dolnej czesci zbiornika jest równiez wiecej ochladzane, niz w górnej czesci naboju. Nierównomierne ochladzanie powierzchni szkla dziala równiez nadzwyczaj niekorzystnie przy wyrobie wasko-szyjowyct flaszek i innych przedmiotów w takim stopniu, ze wyrabianie tego rodzaju wasko-szyjo- wych przedmiotów bylo dotychczas prak¬ tycznie niemozliwe.Niniejszy wynalazek ma na celu usuniecietych wad zapomoca sposobu i urzadzenia, przy którem moznaby bylo wyrabiac mase szklane o praktycznie równomiernej tempe¬ raturze i za posrednictwem którego „kropla" szkla moznaby bylo wydluzac i nadac jej naj¬ dogodniejszy ksztalt dla wprowadzenia do formy.W tym celu stosuje sie zgodnie z wynalaz¬ kiem urzadzenie, zapomoca którego mozna wytwarzac strumien szkla i gromadzic ostat¬ nie w pojedyncze zlepki lub brylki, które zo¬ staja w swym ruchu czasowo wstrzymane podczas czego temperatura wewnetrzna tych brylek szkla rozgrzewa zpowrotem zewnetrz¬ ne juz ochlodzone powierzchnie, zanim bryl¬ ka wypadnie do formy. Szklo moze splywac do pomocniczego zbiornika, którego dno i sciany boczne dzwigaja gromadzaca sie ma- . se szklana. Skoro sie tylko zbiornik napelnil szklem, dno zostaje cofniete. Sciany boczne tworza wówczas przejsciowe podparcie i nie dopuszczaja do bezposredniego wypadniecia szkla przez dolny, otwarty koniec zbiornika.Dolna powierzchnia masy, która zostala w pewnym stopniu ochlodzona przez dno, zo¬ staje zpowrotem szybko rozgrzana cieplem wewnetrznem masy szkla. Rozgrzane miekkie szklo zaczyna splywac przez dno zbiornika i przyjmuje ksztalt gruszki lub okraglej bryly.Zewnetrzny naskórek szklany swobodnej po¬ wierzchni staje sie, wskutek powiekszenia po¬ wierzchni cienszym, przez co powrotne roz¬ grzanie sie,szkla jest znacznie ulatwione, i o- chladzajace dzialanie, powstale wskutek przejsciowego zetkniecia sie szkla z usuwal- nem dnem, równomiernie zostaje pokonane.Dzialanie szkla po odsunieciu dna formy polega na ciaglym ruchu przez punkt srodko¬ wy gromadzacej sie masy, podczas gdy bocz¬ ne jej czesci sa zatrzymywane przez skosne sciany zbiornika. Sciany te odciagaja pewna oznaczona ilosc ciepla od zewnetrznych cze¬ sci masy, wskutek czego te czesci staja sie mniej plynnemi, co wspomaga zatrzymywa¬ nie sie lub przyczepnosc, podczas gdy ruch szkla we wnetrzu trwa nieustannie. Z tego wynika, ze szklo gromadzi sie równomiernie w górnej i dolnej czesci masy.Powierzchnia dna masy szkla ochladza sie stosunkowo malo, gdyz usuwalne dno zostaje cofniete, zanim sie cala masa zgromadzi, i dlatego tylko przez krótki czas styka sie ono ze szklem. Boczne sciany zbiornika sa tak u- ksztaltowane, ze wstrzymuja chwilowo mase szklana i w tym celu sa skierowane skosnie ku górze i nazewnatrz i tworza dla masy po¬ wierzchnie nosna ksztaltu klina lub odwróco¬ nego stozka scietego.Aby umozliwic powrotne rozgrzanie sie dol¬ nej czesci bocznych powierzchni masy, która byla w zetknieciu z bocznemi scianami zbior¬ nika, przy zapelnianiu szklem zbiornika, dol¬ ne czesci scian bocznych uksztaltowane sa przewaznie prostopadle lub skosnie ku dolowi i nazewtilatrz. Wynika z tego, ze gdy dno zbiornika zostanie odsuniete, i masa Szklana zacznie splywac, powierzchnia masy odstaja od dolnych czesci scian bocznych, wskutek czego srodkowa brylka szkla przy dnie zbior¬ nika zmniejsza sie, a uwolniona, dla powrotne¬ go rozgrzania sie, powierzchnia szkla znacz¬ nie sie powieksza.Przy takim urzadzeniu plynna masa szkla¬ na w czasie, w którym wpada do formy ma przewaznie równomierna temperature. Przy obecnie uzywanym ksztalcie podzielonegD zbiornika, znajdujacy sie w nim nabój szkla jest w dolnej czesci ochladzany do nizszej temperatury niz w górnej, gdyz górna czesc pozostaje w zetknieciu stosunkowo przez dluzszy czas ze scianami zbiornika i przy¬ rzadem do odcinania. Te wade usunieto w mysl niniejszego wynalazku w ten sposób, -ze nie dopuszcza sie do nadmiernego ochla¬ dzania dolnej czesci masy szklanej, a po¬ wierzchnia jej, jak juz powyzej wspomniano, zostaje zpowrotem rozgrzana. Nagromadzaja¬ ca sie masa szklana zostaje w zbiorniku Pod-v trzymana, po usunieciu jednak dna po krót¬ kim przeciagu czasu spada jako calosc przez dolny otwór. Aby dostarczanie masy szklanej odbywalo sie w stosownym czasie, zbiornikjest zlozony umysnie z czesci, które moga byc rozdzielone tak, ze masa moze spasc do znaj¬ dujacej sie pod nim formy. Czesci zbiornika zostaja potem zpowrotem zlozone, przesuwal- ne dno poprzecznie do otworu wypustowego zbiornika przesuniete, brylka szkla zostaje odcieta od strumienia, a otwór zpowrotem za¬ mkniety w celu umozliwienia nagromadzenia sie nastepnej brylki szkla w zbiorniku.Zapomoca opisanego sposobu, szklana masa odpowiednio przygotowana do wytwarzania wasko-szyjkowych butelek, splywa do form i butelki zostaja latwo i dokladnie uformowane bez wytwarzania sie skaz, które uniemozli¬ wialy dotychczas wyrób wasko-szyjkowych przedmiotów z plynnego strumienia szkla.Wynalazek przewiduje nastepnie urzadze¬ nie do regulowania czasu wyplywu szkla za¬ pomoca podzielnego zbiornika i przesuwalne- go dna. Urzadzenia te skladaja sie z tarcz krzywolinijnych, które sa tak umieszczone, ze chwilowe dzialania poszczególnych czesci na¬ stepuja jedne po drugich w odpowiednim cza¬ sie. Tarcze z wystepami pracuja równobiez- nie z obracajacym sie pomostem na formy, zapomoca którego odbywa sie przesuwanie garnituru form pokolei do miejsca roboczego w celu napelnienia ich szklem.Na rysunkach uwidoczniono jeden z przy¬ kladów konstrukcyjnego rozwiazania wyna¬ lazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia przy¬ rzad w rzekroju, na którym uwidoczniono przewód doplywowy do doprowadzania nie- przerywanego strumienia szkla, zbiornik do gromadzenia masy szklanej i forme, do której spada masa szklana. Fig. 2, 3, 4 i 5 podaja po¬ dobne widoki, które przedstawiaja polozenia czesci w rozmaitych czasach przebiegu pracy.Fig. 6 przedstawia widok zgóry na podziel- ny zbiornik i na urzadzenie do odcinania, jak równiez na urzadzenie do regulowania.Stopione szklo zostaje, jak zwykle, do¬ prowadzane z nieprzedstawionego na rysunku pieca, który jest zaopatrzony w nasadke lub ujscie gliniane 10, do którego splywa stopione szklo //. Nieprzerywany strumien szkla sply¬ wa z ujscia \10 przez otwór w dnie, przyczem otwór ten jest zaopatrzony w ruchoma po¬ chwe 12. Wspornik 13, z zelaza lanego lub in¬ nego metalu, sluzy do podparcia ujscia 10.Pod pochwa 12 znajduje sie przyrzad 14 z srodkowym otworem, sluzacym jako kanal dla strumienia szkla. Kanal laczy sie z otwo¬ rem pochwy 12 i tworzy jego przedluzenie.Przyrzad 14 tworzy nastepnie w polaczeniu z usuwanem dnem 15 zbiornik, w którym sie szklo zatrzymuje i znajduje chwilowe o- parcie, w celu nagromadzenia masy szkla¬ nej, która zostanie nastepnie dostarczona do lezacej ponizej formy. Zbiornik 14 jest po¬ dzielony na dwie czesci, które moga byc roz¬ laczone, skóro dno 15 zostanie odsuniete, a to w tym celu, by nagromadzona w zbiorni¬ ku masa szklana mogla swobodnie splynac.Podzielny zbiornik 14 i usuwalne dno 15 posiadaja budowe opisana w amerykanskim patencie 1100776. Zasadnicze znamiona ni¬ niejszego wynalazku, a w szczególnosci spo¬ sób i urzadzenia, które nie dopuszcza do szkodliwego ochladzania lub stwardnienia dolnej powierzchni, nagromadzajacej sie ma¬ sy szklanej, i urzadzenie do powrotnego roz¬ grzewania tej powierzchni nie sa zawarte w wymienionym patencie i moga bj*c równiez zastapione przez rozmaite inne urzadzenia.Czesci zbiornika 14 sa zaopatrzone w ko¬ mory 16, w których krazy woda, przez co zbiornik zostaje ochladzany. Dno zbiornika 14 posiada scinajaca krawedz, która wspól¬ dziala z nozem lub scinajaca krawedzia 17 przyrzadu do odcinania. Strumien szkla, splywajacy z ujscia 10, mozna regulowac za¬ pomoca trzpienia 18 z ogniotrwalego mate- rjalu, który moze zamykac otwór w dnie.Przyrzad poruszajacy podzielny zbiornik 1,4 i dno 15 przedstawiony jest na fig. 5. Obie czesci zbiornika sa dzwigane przez ramiona 19 i 20, umocowane odchylnie w poziomym kierunku okolo czopów 21 i 22. Ramie 20 tworzy jedna czesc dzwigni katowej, której ramie 23 jest zaopatrzone w kólko 24, to¬ czace sie po tarczy krzywolinijnej 26 walu — 3 —napedowego 27. Skoro wspomniana tarcza obraca sie, wystajaca jej czesc 28 podnosi kólko 24 i odsuwa dzwignie katowa 23, 20, wskutek czego zbiornik 14 otwiera sie. Zaze¬ biajace sie ze soba wystepy 29 przenosza ruch na ramiona 19. Zbiornik zamykaja sprezyny 30, umieszczone na precie 31, prze¬ chodzacym przez oczka 32 ramion 19 i 20.Sprezyny sa; przytrzymywane pomiedzy oczkami i nasrubkami 33, przyczem te ostat¬ nie w celu moznosci napinania sprezyn, mo- ,ga byc odpowiednio nastawiane. Usuwalne dno 15 jest umieszczone na koncu dzwigni katowej 34, która jest umocowana wahadlo¬ wo przy 22 i posiada kólko 36, które sie o- piera o tarcze sterownicza 36 do odsuwania dna. Tarcza sterownicza 36 jest równiez u- mocowana obrotowo na wale 27. Czesci 37 sluza do wzajemnego ustawiania polozen tarcz sterowniczych, w celu moznosci uregu¬ lowania czasu wzajemnych ruchów zbiornika i przyrzadu do odcinania. Wal 27 obraca sie równobieznie z pomostem maszyny do formo¬ wania szkla, dzwigajacym wieksza ilosc form 28. Formy podchodza pokolei pod lejek w celu napelnienia plynnem szklem, odcinki zbiornika sa polaczone z ramionami 19 i 20 zapomoca czopów 39 i sa przytrzymywane pod odpowiedniem nachyleniem zapomoca srub nastawnych 40, które umozliwiaja do¬ kladne nastawianie uderzajacych o siebie po¬ wierzchni odcinków zbiornika. Dla tych ostat- , nich sa jeszcze przewidziane nieruchome wsporniki 47.Maszyna dziala jak nastepuje: Na fig. 1 i 6 zbiofnik jest zamkniety a dno 15 znajduje sie w polozeniu, podtrzymujace^ nagromadzajaca sie mase szklana. Tarcze kierownicze obracane sa w kierunku oznaczo¬ nym strzalka. Skoro punkt 41. tarczy kierow¬ niczej 36, przebiegnie pod kólkiem 35, dno 15 zostaje odchylone, zapomoca nieprzedsta.- wionej sprezyny, do polozenia przedstawione¬ go na fig. 2. Nagromadzajaca sie masa zamiast natychmiast spadac ze zbiornika, zostaje chwilowo podtrzymana przez sciany boczne.W tym celu sciany boczne prowadzone sa skosnie ku górze i nazewnatrz od punktu & tak, ze zbiornik posiada ksztalt odwróconego stozka scietego, gdzie sie masa szklana wci¬ ska i zostaje w ten sposób chwilowo podtrzy¬ mana. Dolna czesc skosnych scian moze byc, jak przedstawiono na rysunku, zaokraglona nawewnatrz w celu utworzenia pewnego .o- dzaju oparcia przy punkcie B, co równiez zwieksza podtrzymywanie masy szklanej.Stopiona masa zaczyna jednak bezposred¬ nio po odsunieciu dna 15 opadac przez jego o- twór (fig. 2). Dno 15 w swem polozeniu za- mknietem ochladza w pewnym oznaczonym stopniu stykajaca sie z niem powierzchnie szkla i ma daznosc wytworzenia cienkiej war¬ stwy z ochlodzonego lub stwardnialego szkla.Poniewaz zostaje ono jednak usuniete zanim sie masa szklana zbytnio nagromadzi, ochlo¬ dzenie to jest stosunkowo male. Po usunieciu dna ochlodzona powierzchnia rozgrzewa sie zpowrotem od wnetrza masy. Poniewaz po¬ wierzchnia ta jest wielka, przeto ochlodzona warstwa szklana staje sie ciensza lub sie wyciaga, przez co powrotne rozgrzanie sie jest ulatwione. Przytem ochlodzona powierzchnia posiada daznosc do rozszerzania sie na strony masy, wtedy gdy rozgrzane szklo splywa przez dno masy.W celu zmniejszenia dalszego ochladzania sie powierzchni szkla, wskutek stykania sie z wewnetrznemi scianami zbiornika 14, kieru¬ nek scian nadól od punktu B, poczawszy jest zmieniony lub od ogólnego kierunku scian po¬ wyzej punktu B skierowany nazewnatrz.Dalsza czesc scian bocznych moze, w zasa¬ dzie, przebiegac prostopadle lub mniej lub wie¬ cej skosnie lub rozszerzac sie ku dolowi i na¬ zewnatrz. Wskutek takiego urzadzenia szkla¬ na masa przy swem opadaniu przez otwarty koniec zbiornika zweza sie mniej lub wiecej, przez co pomiedzy szklem a dolnemi scianami powstaje przestrzen prózna C (fig. 2). Odsta¬ jaca od scian powierzchnia szkla moze sie zatem rozgrzac napowrót od wnetrza masy.Wynika z tego, ze; ochlodzanie sie z powodu — 4scian bocznych jest przez to zmniejszone, ze po pierwsze skrócony jest czas styku szkla z temi scianami i po drugie, ze powierzchnia szkla moze sie zpowrotem rozgrzac jeszcze podczas zatrzymywania sie, wskutek podpar¬ cia w zbiorniku. W czasie, podczas którego nagromadzajaca sie masa osiagnela polozenie uwidocznione na fig. 3, tarcza sterownicza 28 przyjela swe polozenie robocze i rozdziela czesci zbiornika 14, wskutek czego masa szklana splywa przez lejek do znajdujacej sie ponizej formy 38, jak to widac na fig. 4. Na¬ stepnie zbiornik zamyka sie a wystep 45 tar¬ czy sterowniczej 36 odrzuca przyrzad do sci¬ nania ku wnetrzu dla odgraniczenia dostar¬ czonej iriasy od nastepnego strumienia szkla.Odcinki zbiornika zostaja nastepnie zpowro¬ tem zlozone razem, a mianowicie krótko przed lub równoczesnie z dzialaniem przyrza¬ du odcinajacego. Czesci zostaja temsamem znów sprowadzane do polozenia przedstawio¬ nego na fig. 1, na czem konczy sie przebieg pracy. Plaszczyzna pochyla 46 (fig. 5) skie¬ rowuje odciety koniec strumienia szkla ku formie.Stosownie do wynalazku zostaje temsamem cala masa szklana odrazu wprowadzona do formy, przez co unika sie szkodliwego uwar^ stwiania szkla, co zazwyczaj ma miejsce, gdy szklo splywa jednym strumieniem do formy.Jakkolwiek powyzej polozono nacisk na za¬ lety wynalazku przy wyrobie waskó-szyjo- wych przedmiotów — nalezy jednak zazna¬ czyc, ze wynalazek! nie ogranicza sie tylko do Wyrobu tego gatunku przedmiotów, lecz wyzej wspomniane zalety istnieja równiez przy wy¬ robie innych przedmiotów. PL