Wynalazek dotyczy naboju do strzelb mysliwskich z pociskiem skladajacym sie z woreczka zawierajacego srut, który to pocisk podczas przelotu jest widoczny, slu¬ zy do regulowania strzalu i poteguje za¬ sieg naboju. Zaleznie od wyrobu, tor tego pocisku moze byc widzialny podczas jego lotu az do celu lub niewidzialny, a wtedy pocisk moze sluzyc za zwykly pocisk my¬ sliwski, który utrzymuje w zwarciu zawar¬ tosc srutu na przestrzeni przewyzszajacej zasieg zwyklych strzelb, nawet przy mniej¬ szym ladunku prochu; w koncu pocisk ten moze dzialac jednoczesnie i jako wskazu¬ jacy slad swej drogi i jako mysliwski.Wedlug wynalazku pocisk sklada sie z elastycznego woreczka zawierajacego srut i po opuszczeniu lufy zostaje stopniowo ha¬ mowany zapomoca narzadu przymocowa¬ nego do woreczka, a zawarty w nim srut posiada dalej te sama szybkosc, jaka wo¬ reczek posiadal w tym punkcie swej drogi, w którym rozpoczelo sie hamowanie; wo¬ reczek ten wraz ze srutem tworzy calosc, dzieki czemu osiaga sie wiekszy pozytecz¬ ny zasieg niz przy zwyklym naboju, ponie¬ waz rozrzut srutu rozpoczyna sie dopiero przy opuszczaniu przezen woreczka, a nie jak dotychczas przy opuszczaniu lufy.Wiadomo, ze przy wystrzale zachodzi uderzenie na dno ladunku srubowego, któ¬ re przezwycieza bezwladnosc masy srutu i wyrzuca go z luski, a nastepnie z lufy, Jednakze podczas drogi przez lufeziarnka srutu, znajdujace sie na trzegu naboju, ocieraja sie o stal lufy, twardsza od siebie, n.ag-rzew^ja sie i odksztalcaja, przyczem traca swoja szybkosc i wylatuja pozbawione energji z toru, zanim jeszcze dosiegna celu. Stwierdzono, ze w (paryskim naboju srutowym Nr 6 o blisko 300 ziarn¬ kach srutu (nabój do kalibru 12), zaledwie 250 ziaren srutu dosiega tarczy na odle¬ glosci 50 m, czyli traci sie szósta czesc la¬ dunku srutowego. Zreszta ocieranie sie olo¬ wiu o stal powoduje zaolowienie lufy, któ¬ rego ujemne skutki znane sa kazdemu strzelcowi. Wady te wystepuja jeszcze bardziej^ jezeli lufa posiada tak zwany czok, poniewaz tarcie i odksztalcenie, a za¬ tem i utrata srutu oraz zaolowienie pote¬ guja sie znacznie wskutek zwezenia otwo¬ ru lufy. Strzelec moze sie przekonac o ilo¬ sci ziarnek srutu spadajacych przed osia¬ gnieciem celut wystrzeliwujac nabój sruto¬ wy poziomo nad zwierciadlem wody. Juz mniej wiecej od 20 metrów mozna obser¬ wowac kregi fal na wodzie, spowodowane przez upadek poszczególnych ziarnek, któ¬ re dizieki tarciu ii odksztalceniu stracily enerigje.Z drugiej strony wiadomo jest, ze ladu¬ nek srutu, który przy opuszczaniu lufy byl zwarty, bardzo szybko, bo blisko po 35 m rozsypuje sie i pokrywa plaszczyzne prze¬ kraczajaca 1 m2 w ksztalcie kola, .przy¬ czem ziarenka srutu tembardziej sa od sie¬ bie oddalone, im bardziej odchylaja sie od srodka strzalu. Kazda zwierzyna, do której sie mierzy, a która nie znajduje sie doklad¬ nie w srodku strzalu, zostaje wskutek tego trafiona jedynie przez pewna ilosc ziarnek srutu, niewystarczajaca do zabicia jej; zo¬ staje wiec albo calkowicie chybiona, albo tez raniona bez jakiegokolwiek pozytku.Pewnym srodkiem zaradczym przeciw temu sa lufy posiadajace czok, które .silniej skupiaja srut, có jednak poteguje deforma¬ cje ziarnek i zaolowienie lufy. Wiadomo, ze dobrze wykonany czok pociaga za soba przedluzenie zasiegu mniej wiecej o 10 m w porównaniu z wystrzalem takiego same¬ go naboju z cylindrycznej lufy. W odnie¬ sieniu do pocisku wedlug niniejszego wy¬ nalazku mozna tak obliczyc poszczególne balistyczne i mechaniczne elementy strza¬ lu, by rozrzut srutu zaczynal sie dopiero w pewnej okreslonej odleglosci, np. 15 lub 20 albo nawet wiecej metrów od strzelca, wobec czego osiaga sie znaczniejsze sku¬ pienie srutu w porównaniu ze zwyklym nabojem. Jezeli np. zwykly nabój wystrze¬ lony z cylindrycznej lufy rozrzuca na od¬ leglosci 35 m 245 ziarenek srutu Nr 6 na powierzchni kola o srednicy 0,75 m, to po¬ cisk wedlug niniejszego wynalazku potrze¬ buje do osiagniecia takiego samego rozrzu¬ tu srutu 50 lub 55 m. Ponadto dzieki zmniejszeniu tarcia w lufie wynik ten osia¬ ga sie zapomoca mniejszego ladunku pro¬ chu i z ta pewnoscia, ze wszystkie ziarenka srutu doleca do celu.Wiadomo równiez, ze strzelec przy zwyklym naboju nie jest w stanie sledzic kierunku strzalu do poruszajacego sie ce¬ lu. W razie uzycia pocisku wedlug niniej¬ szego wynalazku strzelec moze dzieki wi¬ dzialnosci narzadów hamujacych sledzic droge strzalu na dluzszej lub krótszej, z góry dajacej sie okreslic odleglosci, a na¬ wet calej dlugosci drogi pocisku.Wynalazek niniejszy polega na tern, ze wlasciwy pocisk sklada sie z woreczka z gietkiego i elastycznego materjalu, np. kauczuku, napelnionego srutem i posiada ksztalt cylindra zakionczonego pólkulisto, stozkowo lub elipsoidalnie. Woreczek .po¬ siada na swym przednim koncu otwór, a tylnym koncem laczy sie z narzadem ha¬ mujacym. Woreczek pocisku napelnia sie drobniejszym lub grubszym srutem my¬ sliwskim i w ten sposób otrzymana calosc zaklada sie do zwyklej luski nabojowej, zawierajacej proch.Przy wystrzale pod dzialaniem sily bez¬ wladnosci ladunek srutu podczas krótkiego okresu czasu wywiera nacisk na dno wo¬ reczka. Podczas dragi przez lufe ocieraja sie o twardy metal jedynie listwy wystaja¬ ce wzdluz zewnetrznej scianki woreczka kauczukowego, wskutek czego ziarenka srutu nie maja moznosci odksztalcenia sie i otrzymuja te sama szybkosc, co i wore¬ czek. Po opuszczeniu ltrfy narzad hamuja¬ cy otwiera sie i powoduje zmniejszenie szybkosci pocisku. Hamowanie to dziala jednak tylko na lekki woreczek, podczas gdy ciezsze ziarenka srutu doznaja przy¬ spieszenia w kierunku wyjsciowego otworu woreczka. Przytem zachodzi godne uwagi zjawisko. Poniewaz calkowita ilosc ziare¬ nek srutu zachowuje wieksza szybkosc, niz woreczek, przeto ziarenka srutu, znajdu¬ jace sie na brzegu, przeszkadzaja wyjsciu innych ziarenek, a same doznaja równiez z ich strony przeszkody wskutek cisnienia dzialajacego w kierunku srodka otworu.Dopiero po pewnym czasie moze nastapic przejscie przez otwór. W tym momencie ziarenka srutu przekraczaja otwór wyjscio¬ wy z wieksza szybkoscia niz szybkosc wo¬ reczka pocisku, który w dalszym ciagu do¬ znaje hamowania. Wylot ziarnek srutu od¬ bywa sie mniej lub wiecej szybko zaleznie od krzywizny glówki woreczka pocisku, od srednicy otworu wyjsciowego i wielkosci ziarenek srutu. Im bardziej kat krzywizny glówki woreczka zbliza sie do prostego, tern oczywiscie powolniej bedzie sie odby¬ walo wychodzenie nazewnatrz srutu, nato¬ miast bedzie ono tembardziej ulatwione, im bardziej ostrolukowy bedzie ksztalt glów¬ ki woreczka. Na szybkosc wylotowa wply¬ wa dalej grubosc i sztywnosc scian, sredni¬ ca otworu woreczka, wielkosc ziarenek srutu i wiecej lub mniej silne hamowanie.Wynika z tego, ze w pociskach pozostawia¬ jacych po sobie slad, które, jak wspomnia¬ no, sluza wylacznie do wstrzeliwania sie, ziarenka srutu powinny opuszczac powlo¬ ke dopiero w odleglosci od strzelca o ile moznosci jaknajwiekszej. W tym .przypad¬ ku uzywa sie pocisku, którego przedni ko¬ niec posiada ksztalt slabo tylko zaznaczo¬ nej pólkuli, a scianki bed^ grube i sztyw¬ ne, i który posiada stosunkowo niewielki otwór wyjsciowy. Ladunek sklada sie w tym przypadku ze srutu bardzo drobnego.W tych warunkach osiaga sie ten wynik, ze ladunek srutu dopiero po 50 m wycho¬ dzi z woreczka pocisku, dzieki czemu strze-v lec ma moznosc sledzenia drogi pocisku.Szybkosc pocisku oblicza sie tak, aby od¬ powiadala sredniej szybkosci lotu ladunku srutowego strzelby mysliwskiej.W przeciwienstwie do tego kat krzy¬ wizny glówki pocisku w nabojach mysliw¬ skich bedzie bardziej zwarty, a glówka po¬ cisku bardziej ostrolukowa; grubosc i sztywnosc scianek bedzie o tyle mniejsza, a otwór wyjsciowy o tyle wiekszy, im grub¬ szy jest srut i im szybciej ma opuszczac woreczek. Naogól biorac, wylot srutu z wo¬ reczka u tego rodzaju nabojów bedzie sie rozpoczynal na odleglosci okolo 1(—20 m od lufy i tym sposobem zapewni wiekszy o 10 — 20 m uzyteczny zasieg broni.Wynika z tego, ze przez dostosowane do okolicznosci wymierzanie ladunku pro¬ chu, sily hamujacej, ksztaltu glówki wo¬ reczka, jego otworu wyjsciowego i wielko¬ sci srutu mozna dowolnie wytwarzac nabo¬ je db wszelkich potrzeb, to znaczy, zalez¬ nie od zyczenia, takie naboje, których po¬ ciski podczas calego swego ruchu maja sluzyc jedynie do oznaczania toru, lub ta¬ kie, które na pewnej okreslonej odleglosci strzalu dzialaja zabójczo, lub wreszcie ta¬ kie, które na znacznej dlugosci drogi uwi¬ doczniaja tor pocisku, a nastepnie przez » szybki wylot ladunku srutu izabijaja.Na rysunku dla przykladu przedsta¬ wiono kilka form wykonania niniejszego wynalazku, — 3 w-•pig. 1 przedstawia widok boczny, a fig. 2 ¦— pionowy przekrój podluzny wzdluz osi srodkowej woreczka wlasciwego poci¬ sku zawierajacego ladunek bardzo mialkie¬ go srutu, który ma powoli i stopniowo z wo reozka wylatywac, fig. 3 przedstawia odpo¬ wiadajacy fig- 2 przekrój przez pocisk my¬ sliwski z ladunkiem srutu; fig. 4 — widok boczny rozwiniecia narzadu hamujacego, który sklada sie z wiazki wlókien i stosun¬ kowo elastycznej plytki oporowej i pola¬ czony jest zajpomoca tasmy z woreczkiem pocisku; fig. 5 -— sposób skladania wiazki wlókien przy wprowadizaniu jej do luski nabojowej; fig. 6 — przekrój podluzny przez wypelniona luske po wprowadzeniu do niej pocisku; fig. 7 — cienka warstwe wlóknistego lub podatnego materjalu, trzy¬ mana zapomoca sprezynujacej plytki pod denkiem pocisku; fig, 8 — rzut poziomy sprezynujacej plytki; fig. 9 — sposób umie¬ szczenia tego rodzaju pocisku w lusce na¬ bojowej; fig. 10 — widok boczny od¬ miennej formy wykonania, w której na¬ rzad hamujacy, czyniacy pocisk widzial¬ nym, sklada sie z malego spadochronu, przymocowanego zapomoca tasiem do den¬ ka pocisku; fig. 11 — iprzekrój podluzny in¬ nej formy wykonania, w której narzad ha¬ mujacy, sluzacy równiez do uczynienia po¬ cisku widocznym, skladia sie z wiazki wló¬ kien z szeroka podkladka gumowa, która, przymocowana jest dó dna powloki poci¬ sku zapomoca nitu.Jak wynika z fig. 1, 2 i 3 powloka po¬ cisku sklada sie z cylindrycznego worecz¬ ka /, który na swym obwodzie posiada kil¬ ka podluznych wystepów 2, listew i t. d.f które sluza za prowadnice pocisku w glad¬ kiej lufie i wcitekaja sie w otwór czoku bez zbyt silnego oporu. Denko jest dosc grube i dobrze jest wzmocnic je zapomoca sztywnej plytki 3, która posiada podobnie jak denko waski otwór 6, w którym umoco¬ wany jest narzad hamujacy. Woreczek po¬ siada pólkolista lub ostrolukowa glówke 4, której przednia czesc zaopatrzona jest w srodkowy otwór 5. W woreczku znajduje sie ladunek srutu 7, którego ciezar i wiel¬ kosc ziaren moga byc obliczone wedlug ce¬ lu uzytkowego pocisku.Na ifig. 1 i 2 przedstawiony jest pocisk o widzialnym torze lotu. Jego glówka jest bardziej pólokragla, posiada grubsze scia¬ ny i stosunkowo mniejszy otworek 5, nato¬ miast srut w ladunku jest bardziej mialki, niz w pocisku przedstawionym na fig. 3, przeznaczonym do zabijania.Narzad hamujacy sklada sie zasadni¬ czo z podatnej i elastycznej plytki i wiaz^ ki, która moze skladac sie, np. z welny, jedwabiu, wlosów, tkaniny, kauczuku lub nawet z elastycznych i podzielonych na czesci nitek metalowych lub plytek, wsku¬ tek czego po opuszczeniu przez pocisk lufy pozostaje rozwarta pomimo wiatru wywo¬ lywanego pociskiem (fig. 4, 5 i 6). Jezeli materjal ten sam przez sie nie jest dosta¬ tecznie elastyczny, to wiazke moze utrzy¬ mywac w stanie rozwartym narzad mecha^ niczny (fig. 7 i 8) lub tez moze byc zasto¬ sowany spadochron (fig. 10).Wiazka 8 (fig. 4) sklada sie z nitek ze skreconego jedwabiu lub welny, pomiedzy któremi moze sie znajdowac równiez pewna ilosc nitek stalowych. Spoczywa ona na elastycznej plytce pilsniowej 9, która przewaznie posiada srednice nie¬ co wieksza od szerokosci w swietle lu¬ ski 11 naboju wedlug fig. 6. Przez plytke 9 i wiazke 8 przeciagnieta jest ta¬ siemka 10, np. skrecony sznurek, laczacy ze soba te czesci, a poza tern przez otwór 6 polaczony z plytka oporowa 3. Celem wprowadzenia pocisku do luski nabojowej sklada sie poszczególne nitki (fig, 5) na pocisku i wklada sie plytke 9, która sie nieco falduje, do luski. Wskutek cisnienia pocisku przy wkladaniu stlaczaja sie mniej lub wiecej plytka 9 i wiazka 8 i rozprezaja — 4 -~sie przy opuszczaniu lufy przez pocisk podczas wystrzalu. Wiatr wywolywany* przez pocisk znacznie odgina wtyl nitki wiazki, co ujemnie oddzialywa na widzial¬ nosc pocisku i hamowanie. Gietka plytka 9 sluzy wlasnie do tego, aby niedopuscic do zbyt wielkiego odginania sie wtyl nitek wiazki. Z tego samego wzgledu dobrze jest domieszac do nitek welnianych pewna ilosc nitek stalowych. W formie wykonania przedstawionej na fig. 7 i 8 wiazka 8 moze sie skladac np. z jedwabiu lub wlosów, na¬ tomiast plytka 9, na której wiazka sie opie¬ ra, sklada sie z dlwóch warstw pilsni lub sukna, pomiedzy któremi w odpowiedni sposób umieszczona jest blaszka stalowa 11 w ksztalcie gwiazdki lub krzyzyka. Przy wprowadzaniu do luski pocisku odlgina sie ramiona krzyzyka 11 lekko w strone poci¬ sku, a wiazka 8 uklada sie w wytworzonej w ten sposób pustej przestrzeni (fig. 9).Przy wystrzale wyprostowuja sie ponow¬ nie ramiona plytki 9 i nie pozwalaja wiazce 8 przegiac sie pod dzialaniem wiatru za¬ nadto ku tylowi.W formie wykonania wedlug fig. 10 na miejscu wiazki umieszczona jest torebka 12 z tkaniny, kauczuku lub innego materja- lu, które laczy sie zapomoca kilku tasie¬ mek 10 z pociskiem i pod dzialaniem wia¬ tru rozwija sie na podobienstwo spadochro¬ nu.Oczywiscie moze istniec wiele odmian wykonania, a mimo to nie wykrocza one z ramy wynalazku; tak np. mozna uzyc do rporzadzenia poszczególnych czesci, które tu dla uproszczenia opisu zostaly nazwane wiazka lub plytka, dowolnych odpowied¬ nich materjalów. Moznaby np. wykonac plytke z tkaniny lub kauczuku o dostatecz¬ nej srednicy lub zastosowac narzad spre¬ zynujacy.Poszczególne czesci mozna zreszta u- czynic niepalnemi, ppmalowac, zabarwic, nadac im fo?iorescencje, polysk i w ten sposób zabezpieczyc widzialnosc narzadów hamujacych przy wszelkich warunkach at¬ mosferycznych.Reasumujac, nalezy powiedziec, ze wy¬ nalazek dotyczy pocisku srutowego dla strzelb mysliwskich, którego tor jest wi¬ doczny, sluzy do regulowania i powieksza¬ nia zasiegu i znamionuje sie woreczkiem, który hamuje rozwijajacy sie narzad. Po¬ cisk i narzad hamujacy obliczone sa w ten sposób, ze ladunek srutu wychodzi naze- wnatrz dtopiero po przebyciu obliczonej odleglosci, wobec czego mozna dowolnie wytwarzac pociski sluzace do obserwowania toru pocisku, albo tez pociski do zabijania i to pociski o wiekszem zasiegu i o mniej- szem rozrzucie srutu. PL