Znane dotychczas palce kontaktowe posiadaja pod wzgledem budowy oraz mon¬ tazu pewne wady, które sa powodem po¬ wstawania zaburzen podczas pracy ma¬ szyn lub przyrzadów, wyposazonych w ta¬ kie palce kontaktowe. Wady polegaja glównie na tern, ze zakladanie palców kon¬ taktowych w maszyny lub przyrzady elek¬ tryczne wymaga doswiadczonych i wyspe¬ cjalizowanych robotników, gdyz dokladne dopasowanie powierzchni kontaktowych palca kontaktowego i ruchomej czesci kon¬ taktowej przyrzadów elektrycznych jest robota zmudna, a wskutek tego kosztowna.Znane palce kontaktowe wymagaja bar¬ dzo silnych sprezyn, przyciskajacych palce kontaktowe do powierzchni kontaktowej czesci ruchomej. Nacisk, wywierany przez te sprezyny, przewyzsza -znacznie nacisk, jaki bylby potrzebny, aby zabezpieczyc li tylko styk palca kontaktowego z ruchoma czescia kontaktowa przyrzadu elektrycz¬ nego oraz aby przezwyciezyc opory, wy¬ stepujace podczas poruszania ruchomej czesci kontaktowej. Nacisk sprezyn w do¬ tychczas uzywanych palcach kontaktowych musi byc bardzo silny, aby przezwyciezyc niedopasowanie palca kontaktowego do ru¬ chomej czesci kontaktowej, z która palec ma wspólpracowac.£ Nawet wówczas, gdy powierzchnia k^takjo^wa palca kontaktowego jest do¬ pasowana * do ^powierzchni kontaktowej czesci ruchomej przyrzadu elektrycznego przez robotnika — specjaliste, przyleganie nie jest nigdy dokladne, poniewaz cisnie¬ nie, wywierane przez sprezyne na palec kontaktowy, ma tendencje utrzymywania paka kontaktowego w tej samej pla¬ szczyznie, w której znajduje sie sprezyna.Calosc wszystkich znanych przyrzadów przeciwdziala dokladnemu przyleganiu po¬ wierzchni kontaktowych oraz uniemozli¬ wia zachowanie przez czas dluzszy pier¬ wotnego ksztaltu kontaktowej powierzchni ruchomej tezesci przyrzadu elektrycznego, z która palec kontaktowy wspólpracuje.Poruszanie ruchomej czesci kontakto¬ wej, np. jakiegos przyrzadu elektryczne¬ go, wymaga bardzo znacznej sily wskutek duzego nacisku sprezyny, dzialajacej na palec kontaktowy, oraz wskutek zlego przy¬ legania powierzchni kontaktowych, zwla¬ szcza ze styk taki powoduje podczas pra¬ cy przyrzadu nagryzanie wymienionej ru¬ chomej czesci kontaktowej.Zgodnie z tern, co wyzej powiedziano, wadliwe styki powoduja zaburzenia w pracy maszyn, których dzialanie zalezy od przyrzadów elektrycznych, zaopatrzonych w palce kontaktowe. Wreszcie nalezy je¬ szcze wymienic bardzo znaczne koszta u- trzymania celem zachowania przez dosta¬ tecznie dlugi czas w ruchu palców kontak¬ towych oraz wspólpracujacych z niemi ru¬ chomych czesci kontaktowych.Celem wynalazku niniejszego jest usu¬ niecie wad, wyzej wymienionych, oraz za¬ pewnienie palcom kontaktowym, poza zmniejszeniem kosztów wyrobu i montazu, dobrego* i niezawodnego dzialania przez o- siagniecie latwego zakladania palca kon¬ taktowego wraz z jego trzymadlem w kaz¬ dy przyrzad elektryczny oraz moznosc wykonywania tej pracy przez pierwszego lepszego montera, jak równiez przez usu¬ niecie koniecznosci dopasowywania po¬ wierzchni kontaktowych palców i czesci ruchomej wymienionego przyrzadu elek¬ trycznego.Nacisk sprezyny dociskajacej w pola¬ czeniu z przyrzadami, które ponizej beda 'opisane, odpowiada "wylaczbie naciskowi, koniecznie potrzebnemu do zabezpieczenia ttoftyku powierzchni kontaktowych palca i czesci ruchomej przyrzadu elektrycznego.Sprezyna ta nie potrzebuje przezwyciezac zadnych innych oporów. Slaby nacisk tej sprezyny umozliwia w kombinacji z wyzej wymienionemi przyrzadami zetkniecie sie palca kontaktowego na calej swej po- wierzchni kontaktowej z wymieniona ru¬ choma czescia kontaktowa przyrzadu e- lektrycznego, przyczem raz ustalone dobre polozenie stykowe pozostaje trwale. Z te¬ go wynika, ze cala powierzchnia kontak¬ towa palca kontaktowego dostosowywa sie bez przerwy do wspóldzialajacej z nia po¬ wierzchni kontaktowej ruchomej czesci przyrzadu elektrycznego.Dokladne nastawienie odpowiedniego polozenia palca kontaktowego wzgledem czesci ruchomej przyrzadu elektrycznego moze wykohac pierwszy lepszy monter.Palec przylega samoczynnie cala swa po¬ wierzchnia kontaktowa do wymienionej ru¬ chomej czesci kontaktowej i zachowuje ten doskonaly styk "nawet wówczas, kiedy po¬ wierzchnia kontaktowa nie jest scisle rów¬ nolegla do wspomnianej czesci ruchomej.Innemi slowy, palec kontaktowy nastawia sie sam równolegle do wymienionej ru¬ chomej czesci kontaktowej i pozostaje sa¬ moczynnie w tern polozeniu.Poruszanie czesci ruchomej przyrzadu elektrycznego, zaopatrzonego w palce kon¬ taktowe wedlug wynalazku, jest bardzo latwe, czyli ze robotnik, poruszajacy wy¬ mieniona ruchoma czesc kontaktowa, ma do przezwyciezenia jedynie najmniejszy opór, którego uniknac nie mozna.Zgodnie z zaletami wyzej wymienione- — 2 —trii niezawodnie dobry styk umozliwia bez zaburzen prace maszyn, zaleznych od przy¬ rzadów elektrycznych, zaopatrzonych w palce kontaktowe wedlug wynalazku.Wreszcie wynika z tego duze zmniejsze¬ nie kosztów utrzymania* Wynalazek istanowia trzy oddzielne przyrzady, które przedstawiono tytulem przykladu na rysunku.Fig. 1 przedstawia palec kontaktowy w polozeniu roboczem w widoku bocznym wraz z zespolem trzech przyrzadów, stano¬ wiacych wynalazek. Przyrzady te przed¬ stawiono w przekrojach razem z czesciami wspólpracuj acemi.Fig. 2| przedstawia palec kontaktowy wraz z zespolem trzech przyrzadów w wi¬ doku zgóry, fig. 3 przedstawia schema¬ tycznie przekrój wzdluz linji A — A na fig. 1, a mianowicie przyklad konstrukcyj¬ nego wykonania przyrzadu przedniego wedlug wynalazku. Fig. 4 jest przekrojem schematycznym wzdluz linji B — fi na fig. 1 i przedstawia tytulem przykladu wykonanie konstrukcyjne przyrzadu tyl¬ nego wedlug wynalazku. Fig. 5 jest prze¬ krojem schematycznym wzdluz linji C — C na fig. 1 i przedstawia tytulem przykladu budowe przyrzadu srodkowego wedlug wynalazku.Na fig. 1, 3, 4 i 5 cyfra / oznaczono trzymadlo, dzwigajace palec kontaktowy 10 — 7. Uchwyt 2 -sluzy do umocowania trzymadla 1 na izolowanej szynie 4 zapo- moca srub 3. Gietkie kable 5, zaopatrzone na koncach w laczniki; przewodza prad z trzymadla 1 do palca kontaktowego 10.Kable te sa wykonane z bardzo cienkich drutów i sa w ten sposób umieszczone, ze nie stawiaja zadnych mechanicznych opo¬ rów przy ruchach palca kontaktowego podczas pracy przyrzadu. Sworzen sruby 6 sluzy do zamocowania kabli 5, a równocze¬ snie do zamocowania przewodu, dopro¬ wadzajacego prad do trzymadla 1. Prze¬ wód ten nie zostal osobno wyrysowany.Czesc kontaktowa 7 jest przymocowana zapomoca sruby 8 do palca kontaktowego 10. Na fig. 1 przedstawiono ja w poloze¬ niu roboczem wzgledem ruchomej czesci kontaktowej 9.Na palcu 10 umocowany jest zapomoca nakretki 12 czop o glowicy kulistej lub sferoidalnej 11, wchodzacy w rowek 13 trzymadla 1 i stanowiacy wedlug wyna¬ lazku szczegól konstrukcyjny przyrzadu przedniego. Szczegól ten przedstawiono dokladnie na fig. 3 w polozeniu roboczem, to jest podczas styku z ruchoma czescia kontaktowa 9, przedstawiona schematycz¬ nie na fig. 1. W polozeniu tern ruchoma czesc kontaktowa nie jest równolegla do czesci kontaktowej 7 palca 10. Celem przyrzadu przedniego jest uniemozliwie¬ nie odchylenia palca 10 — 7 z kierunku roboczego. Poza tern sluzy on do ustawie¬ nia palca kontaktowego w stanie spoczyn¬ ku na trzymadle 1, a mianowicie zapomo¬ ca glowicy sferoidalnej czopa 11, dotyka¬ jacej dna rowka 13 w trzymadle 1. Wsku¬ tek tego wymieniona glowica sferoidalna -podpiera przednia czesc palca. Z tego co [poprzednio powiedziano wynika, ze przed¬ ni przyrzad, wykonany w postaci czopa o glowicy kulistej lub sferoidalnej, osadzo¬ nej w odpowiednim rowku 13 w trzymadle 1, moze sie przesuwac z prawej strony ku lewej lub odwrotnie wzgledem scianek tego rowka, przyczem palec kontaktowy 10 — 7 nie napotyka podczas swych ruchów robo¬ czych na zadne szkodliwe mechaniczne opory.Nalezy jeszcze wspomniec o tern, ze wymieniony przedni przyrzad wedlug wy¬ nalazku mozna uksztaltowac w sposób roz¬ maity. Mozna wiec np. czop o glowicy sferoidalnej 11 uksztaltowac walcowo, lecz wówczas rowek 13 trzymadla 1 musi po¬ siadac scianki wypukle. Czop o glowicy sferoidalnej 11 mozna równiez umocowac w trzymadle 1, a odpowiedni rowek wyko¬ nac w palcu 10. Wkoncu mozna równiez — 3 -walcowy czop 11 umocowac na trzymadle 1, przyczem oczywiscie palec 10 musi po¬ siadac rowek o wypuklych sciankach* Przyrzad tylny jest wykonany w po¬ staci czopa o glowicy kulistej 14 (lub sfe- roidalnej), umocowanego na palcu 10 za- pomoca nakretki 15. Czop ten wspólpracu* je 2 odpowiedmiem wydrazeniem 16 trzy madla L Na fig, 1 przedstawiono te czesc przyrzadu w przekroju, a mianowicie w polozeniu roboczem, to jest podczas styku z ruchoma czescia kontaktowa, uwidocz¬ niona na rysunku schematycznie, i to w po¬ lozeniu nierównoleglem do czesci kontak¬ towej 7 palca 10. Wymieniony przyrzad 14, 15, 16 sluzy do podpierania koncowej tylnej czesci palca 10, 7 wobec.trzymadla 1 zapomoca czopa o glowicy sieroidalnej 14, umieszczonego w zaglebieniu 16 trzy¬ madla 1. Z tego wynika, ze w Opisanym tyl¬ bym przyrzadzie, wykonanym w postaci czopa o glowicy kulistej lub fiferoidalnej, osadzanej w odpowiedniem zaglebieniu, gldiwica sfenoidalna czopa 14, obracajaca sie w zaglebieniu 16 trzymadla /, pozwala palcowi kontaktowemu 10, 7 wykonywac swobodnie podczas ruchu roboczego ruchy kuliste, nie wywolujac zadnych szkodli¬ wych mechanicznych oporów. Srodkiem ruchu jest zawsze srodek glowicy sieroi¬ dalnej 14. Nalezy zaznaczyc, ze wymie¬ niony przyrzad tylny mozna zgodnie z wy¬ nalazkiem wykonac w sposób najroz¬ maitszy. Czop o glowicy sferoidalnej 14 mozna np. przymocowac do trzymadla 1, a przynalezne zaglebienie wykonac w pal¬ cu 10. Inna mozliwa forma wykonania po¬ lega na tern, ze czop o glowicy sieroidalnej tworzy poprostu przedluzenie palca kon¬ taktowego lub jest wykonany z jednego kawalka razem z palcem kontaktowym.•Wówczas wydrazenie moze znajdowac sie w trzymadle 1 w miejscu przeciwleglem do przedluzenia palca kontaktowego. Czop o glowicy sferoidalnej mozna równiez przytwierdzic do trzymadla lub wykonac z tymze jako calosc. Wówczas przynalezne zaglebienie moze znajdowac sie w tylnem przedluzeniu palca kontaktowego.Nakretka 15, przytwierdzajaca czop o glowicy sferoidalnej 14 do palca 10, slu¬ zy równoczesnie do umocowania lacznika kabla 5, który w ten sposób sluzy do prze¬ wodzenia pradu z tlrzymadla 1 do palca 10.Sworzen srubowy 11 jeist umocowany jednym koncem w trzymadle 1 i umozli¬ wia wywieranie nacisku na sprezyne 20, cisinaca se swej strony na palec kontakto¬ wy 10. Na sworzniu 17 znajduje sie na¬ kretka 21 o ksztalcie specjalnym, umozli¬ wiajaca' miarkowanie nacisku sprezyny 20 oraz jej zdejmowanie. Na sworzniu 17 znajduje sie oprócz tego miedzy sprezyna 20 a palcem 10 podkladka 18 o powierzch¬ ni górnej wypuklej oraz podkladka 19 o powierzchni dolnej wkleslej, stanowiace przyrzad srodkowy, umieszczony miedzy przyrzadem przednim a tylnym.Podkladki 18 i 19 przedstawiono wy¬ razniej w przekroju na fig. 5, a mianowi¬ cie w polozeniu roboczem, w którem palec kontaktowy 10 nie jest równolegly do trzymadla 1, poniewaz styk 7 (£ig. 1) o- piera sie o przedstawiona schematycznie ruchoma czesc kontaktowa, która nie jest równolegla do wymienionego trzymadla 1.Wypukla powierzchnia podkladki 18 jest odwrócona od palca 10 i umozliwia podczas dzialania przyrzadu wszelkie ruchy tego palca. Celem umozliwienia ruchów palca kontaktowego 10 wzgledem sworznia 17 jest wykonany zarówno w palcu 10 jak i w podkladce 18 otwór o srednicy znacznie wiekszej, anizeli srednica sworznia 17.Podkladka 19 o powierzchni dolnej wkle¬ slej moze sie swobodnie przesuwac na sworzniu 17, przyczem palec 10 porusza sie równoczesnie wgóre lub wdól. Z kon¬ strukcji tej wynika, ze wypukla po¬ wierzchnia podkladki 18 slizga sie swo¬ bodnie na wkleslej powierzchni podklad¬ ki 19 (fig. 1) w taki sposób, ze palec kon- — 4 —taktowy 10 — 7 nie napotyka podczas swych ruchów roboczych na zadne szko¬ dliwe mechaniczne opory i ustawia sie sa¬ moczynnie cala powierzchnia styku 7 wzgledem ruchomej czesci kontaktowej 9.Dzieki dzialaniu sprezyny, naciskajacej palec lub go przyciagajacej, pozostaje on samoczynnie w tern polozeniu nawet wów¬ czas, gdy ruchoma czesc nie jest zupelnie równolegla wzgledem trzymadla 1. Na fig. 1 i 5 przedstawiono podkladke o po¬ wierzchni wypuklej 18 jako czesc oddziel¬ na; jest jednak: jasne, ze mioznaby pod^ kladke te wykonac jako calosc z palcem kontaktowym 10, jezeli taka konsttukcja okazalaby sie korzystniejsza. Nalezy je¬ szcze nadmienic, ze opisany przyrzad srodkowy mozna wykonac wedlug wyna¬ lazku w sposób rozmaity. Podkladke o po¬ wierzchni wkleslej 19 mozna np. umiescic od strony palca 10, a podkladke 18 od strony sprezyny 20. W tym przypadku na¬ lezy jednak umocowac czopy 11 i 14 (fig. 1, 3, 4) w trzymadle 1, a wiec w sposób od¬ wrotny niz przedstawiony na rysunku.Chcac zastosowac isprezyne przyciagajaca palce zamiast naciskajacej nan, mozna wy¬ konac sworzen 17 tak, aby suwal sie swo¬ bodnie w tulejce, umieszczonej na palcu kontaktowym 1, i umiescic podkladke wklesla 19 na jednym jego koncu ze¬ wnetrznym, a na drugim nakretke 21; róz- nica polega jedynie na tern, ze wówczas sprezyna dziala na palec, przyciagajac go, a nie naciskajac nan. W przypadku tym wlacza sie miedzy sprezyne a palec kon¬ taktowy poza podkladkami 19 i 18 równiez i sworzen 17.Na fig. 5 przedstawiono tytulem przy¬ kladu schematycznie opisany poprzednio przyrzad, wedlug którego mozna wyko¬ nac rozmaite typy palców kontaktowych.We wsizystkich tych wykonaniach zachodzi koniecznosc umieszczenia miedzy przyrza¬ dem, naciskajacym na palec kontaktowy lub przyciagajacym go, a samym palcem kontaktowym jednej podkladki z po¬ wierzchnia wklesla oraz drugiej podkladki z powierzchnia wypukla, które to po¬ wierzchnie umozliwiaja wzajemne ruchy obrotowe jak przeguby kuliste. PL