Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób obtaczania przedmiotów metalowych zapomoca szerokich nozy. Nowosc i istota niniejszego wynalazku polegaja na tern, ze znane szerokie noze laczy sie w grupy, przyczem poszczególne noze jednej grupy obrabiaja jednakowe dlugosci przedmiotu, czyli zbieraja jednakowe szerokosci wió¬ rów. Aby dzialanie sil na przedmiot obra¬ biany znosilo sie wzajemnie ustawia sie noze, nalezace do jednej grupy, w taki spo¬ sób, aby ich linje srodkowe lezaly zupelnie lub w przyblizeniu w jednej plaszczyznie.Dzieki temu mozna zbierac wióry o znacz¬ nie wiekszym przekroju poprzecznym przy tej samej szybkosci ciecia. Sposób niniejszy umozliwia obróbke dziesieciokrotnie szyb¬ sza, niz znanemi dotychczas sposobami, wskutek czego wydajnosc pracy jest wyjat¬ kowo duza. Oczywiscie moze pewna liczba grup szerokich nozy jednoczesnie obrabiac jeden przedmiot, co umozliwia obróbke na wiekszych dlugosciach. Wedlug niniejszego wynalazku szerokie noze wykonywaja tyl¬ ko ruch promieniowy. Ruch promieniowy w danym przypadku nie oznacza tylko zupel¬ nie prostolinijnego ruchu od obwodu do punktu srodkowego, lecz wszystkie ruchy wahadlowe narzedzia od zewnatrz ku srodkowi, nawet jesli nie sa zupelnie pro¬ stolinijne.Postep pod wzgledem technicznym po¬ lega na tern, ze nawet przy stosunkowo du¬ zej szerokosci zbieranych wiórów nie moga powstawac drgania, a noze tokarskie moga posuwac sie z ta sama szybkoscia, jakastosuje sie przy pierwotnem obtaczaniu walów. Drgania nie moga powstawac z te¬ go powodu, ze noze jakby obejmuja obta- czany przedmiot i nie dopuszczaja do prze¬ suniecia go pod wplywem jednostronnego nacisku, gdyz jednoczesnie zbieraja kilka wiórów o rozmaitych przekrojach tak, ze w jednej grupie nozy nacisk przy cieciu wzrasta, a w drugiej zmniejsza sie. Te pe- rjodyczne zmiany wystepuja oprócz tego wskutek zbierania wiórów o rozmaitych przekrojach poprzecznych.Wedlug niniejszego wynalazku mozna uzyskac duza szybkosc posuwu dzieki te¬ mu, ze kiljka nozy tnie równoczesnie w roz¬ maitych plaszczyznach i wskutek tego pra¬ ca odbywa sie bez bocznego tarcia i bez drgan.Znaczna oszczednosc czasu lub znaczny wzrost wydajnosci w danym czasie powsta¬ je stad, ze mozna zbierac wióry o przekro¬ jach znacznie wiekszych, niz to jest mozli¬ we przy najbardziej nawet ekonomicznej obróbce wedlug znanych sposobów. Obraz sprawnosci tokarki daje (Stosunek drogi po¬ suwu do obtaczanej dlugosci. Podczas gdy przy toczeniu zapomoca jednego noza, po¬ suwanego wzdluz przedmiotu obrabianego, najwieksza glebokosc ciecia w najbardziej sprzyjajacych warunkach jest równa sred¬ nicy przedmiotu nieobtoczonego, pomniej¬ szonej o srednice przedmiotu obtoczonego, podzielonej przez dwa, przyczem posuw noza musi odpowiadac dlugosci toczonej powierzchni, to w sposobie wedlug wyna¬ lazku szerokosc wióra moze byc rów¬ na wielokrotnosci srednicy wytwarzanego przedmiotu, a wiec w wielu przypadkach równa jest dlugosci toczonej powierzchni, podczas gdy posuw jest stale równy tylko srednicy surowego przedmiotu, pomniejszo¬ nej o srednice gotowego przedmiotu, dzie¬ lonej przez dwa. Podwyzszenie sprawnosci tokarki przy obróbce niniejszym sposobem mozna wyrazic nastepujaco: dlugosc obta¬ czanej powierzchni, dzielona przez polowe srednicy przedmiotu surowego, pomniejszo¬ na o polowe sredtnicy gotowego przedmiotu.Jesli chodzi np. o stoczenie wióra o grubo¬ sci 3 mm na dlugosci 30 mm, to dotychczas posuw wynosil 30 mm, natomiast przy no¬ wym sposobie tylko 3 mm tak, ze otrzymu¬ je sie 30:3 t. j. dziesieciokrotne powiek¬ szenie sprawnosci, czyli przy obróbce we¬ dlug nowego sposobu zuzywa sie tylko dzie¬ siata czesc czasu lub w tym samym czasie mozna obtoczyc przedmiot o dziesiecio¬ krotnej dlugosci. Nalezy tu przyjac, ze uzy¬ te noze maja laczna szerokosc 30 mm oraz ze szybkosc posuwu w obydwu przypad¬ kach jest taka sama.To podwyzszenie sprawnosci, uzyskane przy tej samej co poprzednio liczbie obro¬ tów obrabianego przedmiotu podczas ob¬ róbki, mozna znacznie zwiekszyc przez to, ze liczbe obrotów obrabianego przedmiotu podwyzsza isie w tym stosunku, w jakim podczas obróbki zmniejsza sie srednica obrabianego przedmiotu tak, ze utrzymuje sie zawsze najwieksza szybkosc ciecia.Inna wydatna zaleta sposobu wedlug wynalazku polega na tern, ze jednostkowe zuzycie sily jest o wiele mniejsze, niz do¬ tychczas, a mianowicie wskutek tego, ze na¬ cisk, spowodowany posuwem i cieciem nie obciaza wrzecion tokarki. Przy toczeniu za¬ pomoca nozy, przesuwanych w kierunku dlugosci, nacisk posuwu obciaza lozysko podluztne, a glówny nacisk ciecia — lozy¬ sko poprzeczne wrzecion tokarki.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie urzadzenia do wykonywania niniejsze¬ go sposobu, przyczem fig. 1 przedstawia w widoku tarcze tokarska z nozami tokarskie- mi i przedmiotem obrabianym; fig. 2 — rzut boczny wedlug fig. 1 w widoku; fig. 3 — obtaczanie cylindrycznego czopa; fig. 4, 4a i 4b — urzadzenie o dwóch grupach szero¬ kich nozy, przestawionych o 180°; fig. 5 i 5a — przyklad rozmieszczenia trzech sze¬ rokich nozy; fig, 6, 6a i 6b — odmiane wy¬ konania, przedstawionego na fig. 1, a fig' - 2 -7 — urzadzenie z pomocniczemi podpo¬ rami* Na tarczy tokarskiej a osadzone sa np. cztery noze b, c, d, e. Sworzen obrabiany / jest przesuniety przez tarcze tokarska a.Noze b, c, d, e przesuwaja sie prostopadle do osi obracajacego sie obrabianego sworz¬ nia /. Noze b i d sluza do nacinania row¬ ków g i posiadaja po dwa ostrza b* lub d\ Noze c i e sluza do obrabiania pozostalych czesci h obrabianego przedmiotu. Noze 6 i d rozpoczynaja i koncza prace wczesniej o jeden lufo dwa obroty obtaczanego przed¬ miotu niz noze c i e, sluzace do ciecia wtór¬ nego.Przy obróbce wystepuje w nozach bid na koncach ostrzy V stosunkowo maly na¬ cisk boczny, gdyz noze te moga byc zakon¬ czone ukosnie, a glebokosc zaciecia, wyno¬ szaca jedna lub póltora wielkosci posuwu na jeden obrót, pozostaje stala.Zbieranie wiórów wedlug fig, 3 umozli¬ wia, ze tylko lewe ostrze noza b kraje o- bydwoma katami, podczas gdy prawe ostrze noza b i ostrza noza d kraja tylko jedna krawedzia. Noze c i e pracuja zupelnie swobodnie, gdyz zbieraja tylko pasma h.Fig. 4^-1 przedstawiaja grupy szerokich nozy, pracujacych symetrycznie i koncen¬ trycznie. Powyzsza konstrukcja ma te zale¬ te, ze szerokie noze naciskaja obrabiany przedmiot z kilku stron i centruja go samo¬ czynnie miedzy soba. Wskutek tego przed¬ miot obrabiany jest narazony tylko na skrecanie, co pozwala obrabiac go stosun¬ kowo bardzo szenokiemi nozami.Fig. 4 wyjasnia obróbke na okreslonej dlugosci zapomoca dwóch grup szerokich nozy, przestawionych o 90°, przyczem kaz¬ de dwa przeciwlegle noze naleza do jednej grupy. W mysl powyzszego noze b i c na¬ leza do jednej grupy, a noze d i e — do drugiej. Noze b i c sa przestawione o 180° i leza w plaszczyznie A—A. Noze zas d i e leza w plaszczyznie B—B i sa takze prze¬ stawione o 180°, Plaszczyzna B—B jest przesunieta wzgledem plaszczyzny A—A o 90°, Fig. 5 wyjasnia obróbke na okreslonej dlugosci zapomoca grupy trzech szerokich nozy, przestawionych wzgledem siebie o 120°, Fig, 5a przedstawia, w jaki sposób szerokosci robocze poszczególnych niozy sa wzgledem siebie przestawione.Fig. 6 wyjasnia obróbke zapomoca gru¬ py czterech szerokich nozy, przestawio¬ nych wzgledem siebie o 90°.Fig. 7 wyjasnia obróbke na wiekszej dlugosci dwoma" tylko szerokiemi nozami, przestawionemi o 180° wzgledem siebie.N&z 1 posiada wiele ostrzy, a nóz 2 jest od¬ powiednio przystosowany do ciecia cala swa szerokoscia, czyli ma pelne ostrze. Aby przeszkodzic drganiom obrabianego przed¬ miotu zastosowano (iwie podpory f i g, np. o ksztalcie walców, przestawione wzgle- dem siebie o 180° i przesuwajace sie pro¬ mieniowo jednoczesnie z nozami. Wyko¬ nanie powyzsze posiada te zalete, ze do ob¬ róbki pewtnej dlugosci potrzebne sa tylko dwa noze.We wszystkich przedstawionych urza¬ dzeniach szerokie noze jednej grupy zbie¬ raja jednakowe dlugosci, wzglednie jedna¬ kowe przekroje wiórów. Dzieki temu wy¬ równywaja sie, np. na fig, 7, naicaski przesu¬ wu w kierunku promieniowym oraz glówny nacisk ciecia w kierunku pionowym. Prócz tego podzial obrabianej szerokosci przez zastosowanie noza o wielu ostrzach umozli¬ wia zamiane drgan, spowodowanych zmien¬ nym naciskiem tnacym, na staly nacisk.Korzystne okazalo sie zwlaszcza nada¬ wanie poszczególnym ostrzom noza roz¬ maitej szerokosci tak, ze poszczególne ostrza zbieraja wióry o rozmaitym prze¬ kroju poprzecznym. Wywoluje sie w ten sposób rozmaite drgania poszczególnych ostrzy w^Liutek nacisku ciecia, przez co na- cisk ogólny wszystkich ostrzy tern pewniej udzieli sie przedmiotowi obrabianemu jako sila stala. Równiez w tym przypadku ogól* — 3 —«y przekret paprzeczny wiórów, zzeranych przez nóz o wielu ostrzach, jest równy przekrojowi poprfeeezfeemu wiórów, które zfeielra przynalezny im nóe o ostrza* pel- nem? We wszystkich przedstawionych urza* dzenifaeh szerokie noze kazdej gr^y zbie¬ raja wióry o jednakowych dlugosciach, wzglednie o jedokkowych przekrójaeh po¬ przecznych; Szczególna zaleta tego rodza¬ ju wykonania polega na tero, «e jeden toóz kasdfej grupy posiadac moze ostrze pelne, jak np; ma Aj. 4 noze t i e na fig. 5 riozfc 6 Ina fig. 6 noze e. Noze o pelnych ostrzach zbieraja pddfezas surowej obróbki tylko przekrój rówiny zbieranemu przez ptey- naltóne noze 0 wielu ostrzach. Noze tepo ukoncizenlu surowej obróbki dzialaja pod¬ czas 2—3 obrotów przedmiotowi jako gla¬ dziki, i w ton •sjposób wytwarzaja gladka powierzchnie robocza, co dotychczas naozna byk) Uzyskac tylko przez ttziifbwa/me. PL