PL155474B1 - Stolik krzyżowy - Google Patents

Abstract

Stolik krzyżowy składający się z trzech łączonych w pary ruchomych elementów w formie płytek przesuwają­ cych się po bieżniach z kulkami tocznymi w kierunkach wzajemnie prostopadłych, znamienny tym, że pary (1,2; 2,3) elementów wyposażone są w mechanizmy przesuwu (M l, M2) realizujące przesuw zgrubny i precyzyjny tych par w kierunkach wzajemnie prostopadłych, a każdy z mechanizmów składa się ze śruby zewnętrznej (SZ) w kształcie tulei zakończonej z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (PI), a z drugiej różniącymi się skokami gwintami wewnętrznym i zewnętrznym, gdzie gwint zewnętrzny wkręcony jest w nakrętkę (N) połączoną trwale z jednym z elementów zewnętrznych (1) stolika w parze oraz składa się ze śruby wewnętrznej (SW) wkręconej w gwint wewnętrzny mającej kształt walca również zakończonego z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (P2), a z drugiej osadzonego w łożysku ślizgowym (Ł6) połączonym trwale z elementem środkowym (2) stolika w tej parze, przy czym śruba wewnętrzna (SW) swoją powierzchnią czołową oparta jest za pośrednictwem kulki (K) o ściankę boczną elementu środkowego (2) stolika prostopadłą do realizowanego kierunku posuwu.

Description

RZECZPOSPOLITA

POLSKA

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej © OPIS PATENTOWY© PL © 155474 © BI

Numer zgłoszenia: 269864 (§) Data znoszenia: 31.1²·1⁹⁸7 © IⁿtCl⁵:

G01B 5/00 —^¾¾¾¾¹⁹²

Stolik krzyżowy

Uprawniony z patentu:

Politechnika Warszawska, Warszawa, PL

Zgłoszenie ogłoszono:

10.07.1989 BUP 14/89

O udzieleniu patentu ogłoszono 31.12.1991 WUP 12/91

Twórcy wynalazku:

Andrzej Tadeusiak, Warszawa, PL Jacek Mierzejewski, Warszawa, PL

PL 155474 BI

57) Stolik krzyżowy składający się z trzech łączonych w pary ruchomych elementów w formie płytek przesuwających się po bieżniach z kulkami tocznymi w kierunkach wzajemnie prostopadłych, znamienny tym, że pary (1,2; 2,3) elementów wyposażone są w mechanizmy przesuwu (Ml, M2) realizujące przesuw zgrubny i precyzyjny tych par w kierunkach wzajemnie prostopadłych, a każdy z mechanizmów składa się ze śruby zewnętrznej (SZ) w kształcie tulei zakończonej z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (PI), a z drugiej różniącymi się skokami gwintami wewnętrznym i zewnętrznym, gdzie gwint zewnętrzny wkręcony jest w nakrętkę (N) połączoną trwale z jednym z elementów zewnętrznych (1) stolika w parze oraz składa się ze śruby wewnętrznej (SW) wkręconej w gwint wewnętrzny mającej kształt walca również zakończonego z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (P2), a z drugiej osadzonego w łożysku ślizgowym (Ł6) połączonym trwale z elementem środkowym (2) stolika w tej parze, przy czym śruba wewnętrzna (SW) swoją powierzchnią czołową oparta jest za pośrednictwem kulki (K) o ściankę boczną elementu środkowego (2) stolika prostopadłą do realizowanego kierunku posuwu.

Stolik krzyżowy

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patento we

   Stolik krzyżowy składający się z trzech łączonych w pary ruchomych elementów w formie płytek przesuwających się po bieżniach z kulkami tocznymi w kierunkach wzajemnie prostopadłych, znamienny tym, że pary (1,2; 2,3) elementów wyposażone są w mechanizmy przesuwu (Ml, M2) realizujące przesuw zgrubny i precyzyjny tych par w kierunkach wzajemnie prostopadłych, a każdy z mechanizmów składa się ze śruby zewnętrznej (SZ) w kształcie tulei zakończonej z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (Pl), a z drugiej różniącymi się skokami gwintami wewnętrznym i zewnętrznym, gdzie gwint zewnętrzny wkręcony jest w nakrętkę (N) połączoną trwale z jednym z elementów zewnętrznych (1) stolika w parze oraz składa się ze śruby wewnętrznej (SW) wkręconej w gwint wewnętrzny mającej kształt walca również zakończonego z jednej strony pokrętłem regulacyjnym (P2), a z drugiej osadzonego w łożysku ślizgowym (Ł6) połączonym trwale z elementem środkowym (2) stolika w tej parze, przy czym śruba wewnętrzna (SW) swoją powierzchnią czołową oparta jest za pośrednictwem kulki (K) o ściankę boczną elementu środkowego (2) stolika prostopadłą do realizowanego kierunku posuwu.

   Przedmiotem wynalazku jest stolik krzyżowy, zwłaszcza do pomiarów i badania światłowodów.

   Znane są konstrukcje stolików o precyzyjnych przesuwach liniowych uzyskiwanych przez użycie prowadnic ślizgowych o przekroju poprzecznym w kształcie jaskółczego ogona lub prowadnic o przekroju w kształcie litery V, po których to prowadnicach toczą się kulki. Przesuw krzyżowy uzyskuje się przez połączenie ze sobą dwóch stolików przesuwanych liniowo.

   Znany jest również z polskiego opisu patentowego 137 460 stolik krzyżowy, który składa się z trzech płytek stykających się ze sobą powierzchniami i dających się wzajemnie przesuwać w kierunkach do siebie prostopadłych. Płytki te są ze sobą łączone w dwie pary za pomocą płaskich elementów sprężystych. Do połączenia płytek w pary służą co najmniej dwa takie elementy sprężyste mocowane do boków prostopadłych względem siebie. W skład tych par wchodzi zawsze płytka środkowa i jedna z płytek zewnętrznych. Jednak rozwiązania te nie zapewniają takiej dokładności pozycjonowania jaka jest wymagana podczas pomiarów gdzie konieczne jest bardzo precyzyjne ustawienie światłowodu prostopadle względem lasera, czy diody LED, czy też innego światłowodu.

   Zgodnie z wynalazkiem pary ruchomych trzech elementów stolika wyposażone są w mechanizmy przesuwu realizujące przesuw zgrubny i precyzyjny tych par w kierunkach wzajemnie prostopadłych, a każdy z mechanizmów składa się ze śruby zewnętrznej w kształcie tulei zakończonej z jednej strony pokrętłem regulacyjnym a z drugiej, różniącymi się skokami gwintami wewnętrznym i zewnętrznym, gdzie gwint zewnętrzny wkręcony jest w nakrętkę połączoną trwale z jednym z elementów zewnętrznych stolika w parze oraz składa się ze śruby wewnętrznej wkręconej w gwint wewnętrzny mającej kształt walca również zakończonego z jednej strony pokrętłem regulacyjnym, a z drugiej osadzonego w łożysku ślizgowym połączonym trwale z elementem środkowym stolika w tej parze, przy czym śruba wewnętrzna swoją powierzchnią czołową oparta jest za pośrednictwem kulki o ściankę boczną elementu środkowego stolika prostopadłą do realizowanego kierunku przesuwu.

   Rozwiązanie według wynalazku pozwala na ustawienie światłowodu lub też innego obiektu względem prostopadłych osi w sposób zgrubny i/lub precyzyjny. Ustawienie zgrubne realizowane jest w zakresie ±5 mm i wykonywane jest za pomocą pokrętła śruby o skoku gwintu 0,5 mm. W

   155 474 całym zakresie przesuwu zgrubnego można również wykonać przesuw precyzyjny z dokładnością odczytu większą od 0,5 μτη. Ustawienie precyzyjne dokonywane jest w zakresie ±200pm oraz w całym zakresie i dowolnym punkcie przesuwu zgrubnego. Pokrętło przesuwu zgrubnego jest usytuowane współosiowo z pokrętłem przesuwu precyzyjnego i oba zaopatrzone są w skale dla odczytu położenia.

   Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykładzie wykonania na rysunku, który przedstawia stolik w ujęciu schematycznym.

   Stolik krzyżowy składa się z trzech płaskich płytek 1, 2, 3 stykających się powierzchniami i współpracujących ze sobą parami, gdzie w skład obu par wchodzi płytka środkowa 2 oraz jedna z płytek zewnętrznych 1 albo 3. Każda para 1, 2 i 2, 3 związana jest trwale z odpowiadającym jej mechanizmem przesuwu Ml, M2 realizującym w kierunkach wzajemnie prostopadłych przesuw zgrubny i precyzyjny.

   Uwidoczniony na rysunku mechanizm przesuwu Ml składa się z dwóch wkręconych jedna w drugą śrub - zewnętrznej SZ i wewnętrznej SW. Śruba zewnętrzna SZ ma kształt tulei zakończonej z jednej strony pokrętłem regulacyjnym Pl, a z drugiej gwintem zewnętrznym i wewnętrznym.

   Gwint zewnętrzny śruby zewnętrznej SZT wkręcony jest w nakrętkę N połączoną trwale z płytką zewnętrzną 1 stolika. Połączenie to jest blokowane zaciskowo za pomocą nie pokazanej na rysunku dodatkowej śruby ściągającej rozciętą część nakrętki.

   W gwint wewnętrzny śruby zewnętrznej SZ wkręcona jest śruba wewnętrzna SW. Ma ona kształt walca również zakończonego z jednej strony pokrętłem regulacyjnym P2 współśrodkowego z pokrętłem PI, a z drugiej ułożyskowanego w tulejowym łożysku ślizgowym ŁS przy czym śruba wewnętrzna SW swoją powierzchnią czołową opiera się za pośrednictwem kulki K o ściankę boczną, prostopadłą do realizowanego przesuwu, płytki środkowej 2 stolika. Łożysko ślizgowe jest blokowane zaciskowo za pomocą nie pokazanej na rysunku dodatkowej śruby ściągającej rozciętą tuleją tego łożyska. Łożysko ślizgowe ŁS jest połączone trwale z płytą środkową 2 stolika.

   Przesuw zwrotny realizowany jest za pomocą sprężyny S rozpiętej pomiędzy płytką 1 i 2 stolika. Mechanizm M2 ma identyczną konstrukcję jak mechanizm Ml.

   Działanie mechanizmów przesuwu jest następujące. Przesuw zgrubny wykonuje się przez pokręcenie pokrętłem P2 śruby wewnętrznej SW przy zablokowanym połączeniu śrubowym między gwintem zewnętrznym śruby zewnętrznej SZ a jej nakrętką N. Przesuw precyzyjny wykonuje się przez pokręcenie pokrętłem Pl śruby zewnętrznej SZ przy zablokowanym łożysku ślizgowym ŁS i odblokowanym połączeniu śrubowym pomiędzy gwintem zewnętrznym śruby zewnętrznej SZ a jej nakrętką N. Wówczas ruch precyzyjny wynika z wkręcania się obu śrub zewnętrznej SZ i wewnętrznej SW, różniących się skokami gwintów. Śruba wewnętrzna SW ma skok gwintu wynoszący 0,5 mm, a śruba zewnętrzna SZ ma skok gwintu zewnętrznego wynoszący 0,55 mm. Ruch posuwowy wynikający z różnicy skoków obu gwintów wynosi 0,05 mm na jeden obrót pokrętła P2. Jest to ruch posuwowy wolny umożliwiający precyzyjne ustawienie stolika. Ruch posuwowy szybki - zgrubny wynosi w tym przypadku 0,5 mm na jeden obrót pokrętła Pl umożliwiając ustawienie stolika w zakresie od 0 do 10 mm.