PL153593B1

PL153593B1 - Sposób wytwarzania n-podstawionych pochodnych kwasu aminooctowego

Info

Publication number: PL153593B1
Application number: PL27394788A
Authority: PL
Inventors: Miroslaw Soroka
Original assignee: Politechnika Wroclawska
Priority date: 1988-07-28
Filing date: 1988-07-28
Publication date: 1991-10-31
Also published as: PL273947A1

Description

OPIS PATENTOWY

153 593

Patent dodatkowy do patentu nr-Zgłoszono: 88 07 28 /P. 273947/

Pierwszeństwo Int. Cl.⁵ C07C 227/14 C07C 229/12 C07C 229/14 C07C 229/16 C07C 229/18 C07F 9/38

URZĄD

PATENTOWY

RP

Zgłoszenie ogłoszono: 90 02 05

CLYTEllll lEliLU

Opis patentowy opublikowano: 1991 10 31

Twórca wynalazku: Mirosław Soroka

Uprawniony z patentu: Politechnika 'Wrocławska, Wrocław /Polska/

SPOSÓB WYTWARZANIA N-PODSTAWIONYCH POCHODNYCH KWASU AMINOOCTOWEGO

Przedmiotem wynalazku jeat sposób wytwarzania N-podstawionyoh pochodnych kwasu aninooctowego przedstawionych wzorem ogólnym 1, w którym R oznacza grupy alkilowe, lub podstawione grupy alkilowe, a zwłaszcza R oznacza podstawione grupy alkilowe przedstawione wzorem ogólnym 2, w którym R1 i R2 oznaczają takie same lub różne grupy alkilowe, cykloalkilowe, arylowe, atomy wodoru, lub R1 i R2 mogą stanowić razem łańcuch polimetyle nowy o dwóch do siedmiu członach, zawierający ewentualnie zamiast grupy metylenowej równoważną grupę z tlenem, azotem lub siarką, natomiast X oznacza grupę fosfonową lub karboksylową.

Związki te odznaczają się silnym działaniem biologicznym i mogą być stosowane jako składniki aktywne pestycydów lub preparatów farmakologicznych. Na przykład N-/1-karboksyetylo/glicynao nazwie zwyczajowej Strombina, w stężeniu 0,01 yug/litr indukuje u małych ryb zachowanie typowe dla poszukiwania pokarmu, pochodne innych aminokwasów i peptydów są inhibitorami AC3 /enzymu konwertującego angiotensynę/ kontrolującego ciśnienie krwi, natomiast N-/fosfonometyło/glicyna pod nazwą Glyphosate stanowi składnik aktywny bardzo znanego herbicydu Roundup firmy Monsanto.

Dotychczas znanych jest wiele sposobów wytwarzania N-podstawionych pochodnych kwasu aminooctowego, zwłaszcza N-/fosfonometylo/glicyny. Jeden z ważniejszych sposobów wytwarzania tych związków polega na karboksymetylowaniu amin, które może być zasadniczo wykonane według jednego z trzech sposobów. Pierwszy z nich polega na reakcji amin z kwasem halogenooctowym, zwłaszcza z kwasem chlorooctowym, drugi polega na reakcji glioksalu z odpowiednim składnikiem aminowym, natomiast trzeci je3t oparty na dwustopniowej syntezie, w której w pierwszym etapie wykonuje się syntezę aminonitrylu w reakcji aminy z cyjanowodorem i metanalem, a uzyskany w ten sposób nitryl kwasu N-organoaminooctowego poddaje się hydrolizie w drugim etapie.

Metody karboksymetylowania kwasów aminofosfonowych znane są na przykład z opisów patentowych St. Zjedn. Ameryki nr 4 221 583, 4 3θ9 142, 4 429 124, 4 444 693, 4 425 233,

153 593

094 928, a ponadto z hiszpańskiego opisu patentowego nr 504 479 1 polskiego opisu patentowego nr 120 759· Na przykład, znany z opisu patentowego St· Zjedn· Ameryki nr 4 369 142, sposób wytwarzania N-/f o sf o nome tyło/glicyny polega na karbokaymetylowaniu kwasu aminometanofosfonowego przy pomocy wodnego roztworu glloksalu i dwutlenku siarki w podwyższonej temperaturze· Wadą tego sposobu wytwarzania jest stosunkowo nisica wydajność ogólna, która zawiera się w granicach 45»5-62,8%, co oznacza konieczność zagospodarowywania znacznyoh ilości niezidentyfikowanych produktów ubocznych, co jest niekorzystne z ekologicznego punktu widzenia·

Zasadniczą wadą tych sposobów karboksymatyłowania kwasów aminofosfonowych jest mała selektywność reakcji, co oznacza, że obok pożądanego produktu monokarboksymetyłowania powstaje znaczna ilość produktów biskarboksymetyłowania oraz pozostaje nieprzereagowany subatrat lub produkty jego rozkładu. Wprawdzie z polskiego opisu patentowego nr 120 759, a także z monografii J. Oleksyszyn, Amidoalkilowanie związków trójwartościowego fosforu, Wrocław 1986; wynika, że karboksymetylowanie kwasu aminometanofosfonowego kwasem chlorooctowym wobec wodorotlenku sodowego zachodzi z wydajnością ogólną 70-80%, to jednak badania nie potwierdzają tych rezultatów· Badanie mieszanlhy poreakcyjnej uzyskanej zgodnie z polskim opisem patentowym nr 120 759, przy pomooy protonowego rezonansu magnetycznego 60 MHz wykazuje, że zawiera ona zaledwie 45% molowych N-/fosfonometylo/glicyny, która daje sygnały przy 265, 238 i 224 Hz, a ponadto 33% molowych kwasu N-/fosfonome tyło/iminodioct owe go, który daje sygnały przy 285, 257 i 249 Hz; 16% molowych nieprzereagowanago kwasu aminomet ano f o sfo nowego , który daje sygnały przy 229 i 215 Hz, oraz 6% molowych kwasu glikolowego, który jest produktem hydrolizy kwasu chlorooctowego i daje sygnał przy 271 Hz· Zasadniczą wadą tego sposobu wytwarzania jest zatem niska selektywność reakcji· Ponadto, produkt końcowy wydzielony według tego sposobu wytwarzania N-/fosfonometylo/glicyny zawiera ponad 30% wagowych chlorku sodowego. Dodatkową wadą tego sposobu wytwarzania jest więc zła jakość produktu·

Jeszcze inny sposób wytwarzania N-/fosfonometylo/glicyny, znany z opisu patentowego St· Zjedn. Ameryki nr 4 221 583, polega na pośrednim karboksylowaniu kwasu aminometanorosfonowego, które składa się z cyjanometylowania kwasu aminometanofosfonowego formaliną i cyjankiem sodowym, a następnie hydrolizie kwaśnej lub alkalicznej uzyskanego w ten sposób N-/fosfonometylo/glicynonitrylu. Wadą tego sposobu wytwarzania jest stosunkowo niska wydajność procesu wynosząca dla hydrolizy kwaśnej 47,7%, zaś dla hydrolizy alkalicznej 44%· Jest to związane przede wszystkim z niską selektywnością reakcji cyjanoalkilowania, co polega na tym, że powstały produkt monocyjanoalkilowanla ulega zamiast sub stratu konkurencyjnej reakcji z formaliną i cyjankiem sodowym, co powoduje powstanie dużej ilości produktu biscyjanoalkilowania. Dodatkową niedogodnością tego sposobu wytwarzania jest konieczność stosowania kolumny jonowymiennej do wydzielenia właściwego produktu ze złożonej mieszaniny poreakcyjnej, co praktycznie wyklucza ten sposób wytwarzania z zastosowania na skalę przemysłową, ze względu na konieczność odparowywania olbrzymich ilości eluatów z kolumny.

Również cyjanometylowanie innych amin pierwszorzędowych odznacza się niską lub średnią selektywnością, co jest związane przede wszystkim z tworzeniem się 1,3,5-trialkiloheksahydrotriazyn jako półproduktów w tych reakcjach. Zagadnienie to jest szerzej omówione w monografii M. Soroka Wybrane problemy chemii kwasów aminofosfo nowych,

Wrocław 1987. Na przykład w sposobie wytwarzania Strombiny, polegającym na reakcji alaniny z kwasem chlorooctowym wobec wodorotlenku sodowego obserwuje się znaczne ilości produktów biskarboksynetylowenia, co powoduje, że mieszanina poreacyjna ma złożony skład, a wydzielenie czystej Strombiny jest niezwykle trudne i wymaga stosowania chromatografii jonowymiennej.

Istota wynalazku polega na tym, że aminę o wzorze ogólnym 3, w którym R posiada podane poprzednio znaczenia, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi kwasu glioksalowego, a reakcję prowadzi się w wodzie lub innym polarnym rozpuszczalniku, korzystnie w ciekłym kwasie organicznym, zwłaszcza w kwasie mrówkowym lub octowym, w tempera153 593 turze poniżej 373°K, aż do prze reagowania substratów i zaniku wydzielania się dwutlenku węgla, a powstałą w tym etapie N-fonąylo-N-podstawioną pochodną glicyny, poddaje się hydrolizie dowolnym roztworem kwasu mineralnego, zwłaszcza kwasu solnego, po czym w znany sposób wydziela się z mieszaniny poreakcyjnej krystaliczny produkt·

Zasadniczą korzyścią wynikającą ze stosowania wynalazku jest możliwość otrzymania N-podstawlonych pochodnych kwasu sminoootowego zwłaszcza N-/fosfo nome tylo/glicyny, przy zastosowaniu bardzo prostych procesów i operacji jednostkowych» Dodatkowa istotna zaleta sposobu wytwarzania według wynalazku polega na wysokiej czystości uzyskiwanych produktów końcowych, które nieoczekiwanie nie zawierają produktów biskarboksyme tyłowa nia. M-podstawione pochodne kwasu amlnooctowago uzyskuje się praktycznie z ilościową wydajnością, co umożliwia ich bezpośrednie stosowanie bez konieczności wykonywania dodatkowych operacji oczyszczania technicznych preparatów·*

Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykładach wykonania.

Przykład I. Kwas aminom©tylofosfonowy - 1,11 g, 0,010 mola; kwas glioksalowy jednowodny - 1,85 g, 0,020 mola, oraz wodę - 10 ml, ogrzewa się w temperaturze 340-345°K aż do zaniku wydzielania się dwutlenku węgla, co trwa około czterech godzin. Następnie do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 12 M kwas solny - 20 ml i hydrolizuje przez ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną do wrzenia przez 30 minut. Hydrolizat odparowywuje się do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem z łaźni o temperaturze 373°K, a pozostałośó traktuje się metanolem - 20 ml, i w razie potrzeby koryguje się pH mieszaniny przez dodanie dowolnej zasady organicznej, amoniaku lub metylookslranu, tak aby usunąć resztę chlorowodoru. 7/ydzielony osad sączy się i przemywa metanolem - 4 x 5 ml i suszy w suszarce próżniowej do stełej masy. Otrzymuje się N-/fosfonometylo/glicynę - 1,57 g, 93% wydajności w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /<f, ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,33 d /2H, J = 13/, 4,10 s /2H/, 4,97 s />4H, HOD/.

Przykład II. Kwas aminometylof os f onowy - 1,11 g, 0,010 mola; kwas glioksalowy jednowodny - 1,05 g, 0,020 mola, oraz 12 M kwas solny - 10 ml, ogrzewa się w temperaturze 34O-345°K aż do zaniku wydzielania się dwutlenku węgla, co trwa około cztereoh godzin. Następnie mieszaninę poreakcyjną hydrolizuje się bezpośrednio przez ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną do wrzenia w czasie 30 minut. Hydrolizat odparowywuje się do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem z łaźni o temperaturze 373°K, a pozostały osad traktuje się metanolem - 20 ml, i w razie potrzeby koryguje się pH mieszaniny przez dodanie dowolnej zasady organicznej, amoniaku lub metylookslranu, celem związania resztkowego chlorowodoru. Wydzielony osad sączy się i przemywa metanolem -4x5 ml, po czym suszy w suszarce próżniowej do stałej masy. Otrzymuje się N-/fosfonometylo/glicynę - 1,59 g,

94% wydajności w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /cf, ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,30 d /2H, J=13/» 4,08 s /2K/, 4,97 s />4H, HOD/.

Przykład III. Kwas aminometylof os f o nowy - 1,11 g, 0,010 mola; kwas glioksalowy jednowodny - 1,85 g, 0,020 mola, oraz kwas mrówkowy - 50 ml, ogrzewa się w temperaturze 33O-345°K aż do zaniku wydzielania się dwutlenku węgla, co trwa około dwóch godzin. Następnie oddestylowuje się kwas mrówkowy pod lekko zmniejszonym ciśnieniem z łaźni o temperaturze poniżej 373°K, a uzyskaną w ten sposób oleistą pozostałość, hydrolizuje się 12 M kwasem solnym przez ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną do wrzenia w czasie 30 minut. Hydrolizat odparowywuje się do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem z łaźni o temperaturze 373°K, a pozostały osad traktuje się metanolem - 20 ml, i w razie potrzeby koryguje się pH mieszaniny przez dodanie dowolnej zasady organicznej, amoniaku lub metylookslranu, celem związania resztkowego chlorowodoru. Wydzielony osad sączy się i przemywa metanolem -4x5 ml, po czym suszy w suszarce próżniowej do stałej masy. Otrzymuje się N-/fosfonometylo/glicynę - 1,65 g, 98% wydajności w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /S , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,36 d /2H, J=13,5/, 4,12 s /2H/, 5,17 s Λ4Η, HOD/.

153 593

P r z y k ł a d IV. Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu mrówkowego stosuje się taką samą llośó kwasu ootowego, otrzymuje się w wyniku analogicznej procedury N-/fosfonometylo/gllcynę - 1,60 g, 95% wydajności w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR·

H NMR / cT, ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,26 d /2H, J=13/, 4,03 s /2H/, 4,75 s /> 4H, HOD/.

Przykład V· Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylofosfonowego stosuje się kwas 1-aminoetylofosfonowy - 1,25 g, 0,010 mola, otrzymuje się w wyniku analogicznej procedury N-/1-fosfonoetylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha i wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza· Otrzymuje się N-/1-fosfonoetylo/glicynę - 1,70 g, 93% wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /<7, ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,59 d,d /3H, J=6,5; 14,5/, 3,57 m /1H, J nieoznaczone/, 4,20 s /2H/, 5,33 a />4H, HOD/.

Przykład VI. Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylofosfonowego stosuje się kwas 1-aminopropylofosfonowy - 1,39 g, 0,010 mola, otrzymuje się w wyniku analogicznej procedury N-/1-fosfonopropylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha 1 wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza· Otrzymuje się N-/1-fosfonopropylo/glioynę - 1,73 g, 88% wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR· Ή NMR /£ , ppm; J,

Hz; tlenek deuteru/: 1,18 t /3H, J=6,5/, 1,95 m /2H, J nieoznaczone/, 3,42 d,d,d /1H, J nieoznaczone/, 4,18 s /2H/, 5,17 s /> 4H, HOD/.

Przykład VII· Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylofosfonowego stosuje eię kwas 1-amlno-1-matyloatylofosfonowy - 1,39 g, 0,010 mola, otrzymuje się w wyniku analogicznej procedury N-/1-fosfono-1-metyloetylo/ glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha i wytrącenia acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza· Otrzymuje się N-/1-fosfono-1-matyloetylo/glicynę - 1,67 g, 85% wydajnośoi, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzoroem oraz.widmo H NMR· H NMR /ζ , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,47 d /6H, J=13,5/, 4,07 s /2H/, 5,03 s /> 4H, HOD/.

Przykład VIII. Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylofosfonowego stosuje się kwas 1-amino-2-metylopropylofosfonowy - 1,53 g, 0,010 mola, otrzymuje się w analogicznej procedurze N-/1-fosfono-2-metylopropylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowani* do sucha i wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym tan związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza. Otrzymuje się N-/1-fosfono-2-metylopropylo/glicynę - 1,94 g, 92% wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównania ze wzoroem oraz widmo H NMR· H NMR /S , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,17 d,d /6H, J=6_t5; 2,7/, 2,33 m /1H, J nieoznaczone/, 3,40 d,d /1H, J=6; 14/, 4,22 s /2H/, 4,95 a /> 4H, HOD/·

Przykład IX· Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylof osf onowego stosuje się kwas 1-amino-l-metylopropylof osf onowy - 1,53 g, 0,010 mola, otrzymuje się w analogicznej procedurze N-/1-f osf ono-1-metylopropylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha i wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza. Otrzymuje się N-/1-fosfono-1-metylopropylo/glicynę - 1,88 g, 89% wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR.

H NMR /cT , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,04 t /3H, J=6,5/, 1,49 d /3H, J=13/, 1,88 m /2H, J nieoznaczone/, 4,10 s /2H/, 4,87 s /> 4H, HOD/.

153 593

Przykład X. Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, źe zamiast kwasu amlnometylof osfonowego stosuje się kwas 1-amino-3-metylobutylof osf onowy - 1,67 g, 0,010 mola, otrzymuje się w analogicznej procedurze N-/1-fosfono-3-metylobutylo/glicynę, którą wydziela alę z hydrolizatu przez odparowanie do sucha i wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza· Otrzymuje się N-/l-foafono-3-metylobutylo/glicynę - 2,05 g, 91$ wydajności, w postaci białego proszku, którego Identyczność potwierdza porównanie ze wzoroem oraz widmo H NMR·

H NMR /<F , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,23 d,d /6H, J»6,7; 7/, 2,05 m /2H+1H, J nieoznaczone/, 3,46 d,t /1H, J=6,5; 13,5/, 4,24 s /2H/, 5,06 s />4H, HOD/.

Przykład XI· Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu amlnometylof osfonowego stosuje się kwas 1-amino-1-fenylometylofosfonowy - 1,87 g, 0,010 mola, otrzymuje się w analogicznej procedurze’ N-/1-fosfono-1-fenylometylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha i wytrącenie acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek stosunkowo dobrze się rozpuszcza· Otrzymuje aię N-/1-foafono-1-fenylometylo/glicynę - 2,30 g, 94$ wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR·

H NMR /5 , ppm; J, Hz; tlenek deuteru + kwas deuterosiarkowy/: 3,97 a /2H/, 4,75 d /1H, J=15/, 5,65 a /> 4H, HOD/, 7,57 s /5H/.

Przykład XII. Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu amlnometylof osfonowego stosuje się kwas 1-amino-2-fenylo-1-metyloetylof osf onowy - 2,01 g, 0,010 mola, otrzymuje się w wyniku analogioznej procedury N-/1-fosfοηο-2-fenylo-1-metyloetylo/glicynę, którą wydziela się z hydrolizatu przez odparowanie do sucha 1 wytrącenia acetonem w miejsce metanolu, w którym ten związek jest stosunkowo dobrze rozpuszczalny. Otrzymuje aię N-/1-fosfono-2-fenylo-1-metyloetylo/glicynę - 2,28 g, 88$ wydajności, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR· H NMR /δ , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,44 d /3H, J=13/,

3,23 d /2H, J-8/, 4,10 s /2H/, 4,92 a />4H, HOD/, 7,37 a /5H/.

Przykła d XIII· Postępuje się jak w przykładzie III, z tą różnicą, że zamiast kwasu amlnometylof osf onowego stosuje się kwas 3-amlno-3-f osf onopropa nowy - 1,69 g,

0,010 mola, otrzymuje aię w wyniku analogicznej procedury N-/1-fosfono-2-karboksyetylo/ glicynę - 2,07 g, 91$ wydajnośoi, w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza widmo H NMR. H NMR /δ , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,12 d,d /2H, J=6,5;

12,5/, 4,10 m /1H, J nieoznaczone/, 4,28 β /2H/, 5,43 s /> 5H, HOD/.

Przykład XIV· Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu amlnometylof osfonowego stosuje się 1,1-dimetyloetyloaminę - 0,73 g, 1,05 ml,

0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy chlorowodorek N-/1,1-dimetyloetylo/glicyny, który ekstrahuje się kilkakrotnie przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie osad chlorowodorku sąozy aię, przemywa eterem i suszy w suszarce próżniowej, a następnie rozpuszcza w acetonie i wytrąca aminokwas przez dodanie stechlometrycznej ilości me tyłooksIranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem i suszy w suszarce próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,07 g, 82$ wydajności, N-/1,1-dimetyloetylo/glicynę w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /5 , ppm; J, Hz; tlenek deuteru, DCI/: 1,40 s /9H/, 3,95 s /2H/, 4,85 s /> 2H, HOD/.

Przykład XV. Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu amlnometylof osf onowego stosuje się 2-metylopropyloaminę - 0,73 g, 1,00 ml, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy chlorowodorek N-/2-metylopropylo/glicyny, który ekstrahuje się kilkakrotnie przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie ośad chlorowodorku sączy się, przemywa eterem i suszy w suszarce próżniowej, po czym rozpuszcza się w acetonie i wytrąca aminokwas przez dodanie stechlometrycznej ilości me tyłooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem i suszy w suszarce próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,02 g, 78$ wydajności, N-/2-metylopropylo/glicyny w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza

153 593 porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR.-H NMR /cf , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 0,96 d

Przykład XVI. Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnioą, że zamiast kwasu aminometylofosfonowego stosuje się propyloaminę 0,59 g, 0,82 ml, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy oleisty chlorowodorek N-propyloglicyny, który ekstrahuje elę kilkakrotnie przez energlozne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie osad chlorowodorku sączy się, przemywa eterem 1 suszy w suszarce próżniowej, po czym rozpuszcza się w acetonie 1 wytrąca aminokwas przez dodanie stechiometryczne j ilości metylooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem i suszy w suczarce próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,04 g, 89% wydajności, N-propyloglicyny w postaci białego proszku, Którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /J , ppm; J, Hz;tlenek deuteru/: 0,92 t

Przykład XVII. Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylof osf o nowego stosuje się alaninę 0,89 g, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy chlorowodorek N-/1-karboksyetylo/glicyny, który ekstrahuje się przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie osad chlorowodorku sączy się, przemywa eterem, po czym rozpuszcza w acetonie i wytrąca aminokwas przez dodanie stechiometryczne j ilości me tylooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem i suszy w suszarce próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,23 g, 91% wydajności, N-/1-karboksyetylo/glicyny w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /δ , ppm; J,

Hz; tlenek deuteru/: 1,61 d /3H, J=7,5/, 3,95 s /2H/ 4,03 /1H, J=7,5/, 5,63 s /> 3H, HOD/.

Przykła d XVIII. Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylof osf onowego stosuje się kwas asparginowy - 1,33 g, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy oleisty chlorowodorek N-/1,2-dikarboksyatylo/glicyny, który ekstrahuje się kilkakrotnie przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie osad chlorowodorku sączy się, przeniywa eterem, po czym rozpuszcza w etanolu, a następnie wytrąoa osad aminokwasu przez dodanie stechiometryczne j ilości metylooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem i suszy w suszaroe próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,80 g, 94% wydaj ności,N-/1,2-dikarboksyetylo/glicyny w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /§ , ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 3,18 d /2H, J=6/, 4,03 a /2H/, 4,25 t /1H, J=6/, 4,80 s /> 4H, HOD/.

Przykład XIX. Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylof osf onowego stosuje się kwas glutaminowy - 1,47 g, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu surowy oleisty chlorowodorek. N-/1,3-dikarboksypropylo/glicyny, który ekstrahuje się kilkakrotnie przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 mi, a następnie osad chlorowodorku sączy się, przemywa eterem, po czym rozpuszcza w etanolu i wytrąca aminokwas przez dodanie stechiometrycznej ilości metylooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przenywa obficie acetonem 1 suszy w suszarce próżniowej. Otrzymuje się w wyniku 1,74 g, 85% wydajności, N-/1,3-dikarboksypropylo/ glicyny w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /<j~, ppm; J, Hz; tlenek deuteru/: 1,74 m /2H, J nieoznaczone/ 3,62 t /2H, J=7/, 3,82 s /2H/, 4,05 t /1H, J=7/, 5,12 s /> 4H, HOD/.

Przykład XX. Postępuje się jak w przykładzie I, z tą różnicą, że zamiast kwasu aminometylof osfonowego stosuje się glicynę - 0,75 g, 0,010 mola, uzyskuje się w wyniku odparowania hydrolizatu chlorowodorek kwaau iminodiootowego, który ekstrahuje się kilkakrotnie przez energiczne wytrząsanie z eterem etylowym - po 10 ml, a następnie osad chlorowodorku sączy się, przemywa eterem, po czym rozpuszcza w acetonie i wytrąca

153 593 aminokwas przez dodanie ste chłonie t rycz nej ilości metylooksiranu. Osad aminokwasu sączy się, przemywa obficie acetonem 1 suszy w suczarce próżniowej· Otrzymuje się w wyniku 1,05 g, 79$ wydajności, kwasu iminodioctowego w postaci białego proszku, którego identyczność potwierdza porównanie ze wzorcem oraz widmo H NMR. H NMR /J~ , ppm; <J,

Hz; tlenek deuteru/: 4,35 s /4H/, 5,12 s/> 3H, HCD/.

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Sposób wytwarzania N-podstawionych pochodnych kwasu aminooctowego przedstawionych wzorem ogólnym 1, w którym R oznacza grupy alkilowe, lub podstawione grupy alkilowe, a zwłaszcza R oznacza podstawione grupy alkilowe przedstawione wzorem ogólnym 2, w którym R1 i R2 oznaczają takie same lub różne grupy alkilowe, cykloalkilowe, arylcwe, atomy wodoru, lub R1 i R2 mogą stanowić razem łańcuch polimetylenowy o dwóch do siedmiu członach, zawierający ewentualnie zamiast grupy metylenowej równoważną grupę z tle nem, azotem lub siarką, natomiast X oznacza grupę fosfonową lub karboksylową, znamienny tym, że aminę o wzorze ogólnym 3, w którym R posiada podane poprzednio znaczenia, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi kwasu glioksalowego, a reakcję prowadzi się w wodzie lub innym polarnym rozpuszczalniku, korzystnie w ciekłym kwasie organicznym, zwłaszcza w kwasie mrówkowym lub octowym, w temperaturze poniżej 373°K, aż do przereagowania substratów i zaniku wydzielania się dwutlenku węgla, a powstałą w tym etapie N-fcrmylo-N-podstawioną pochodną glicyny, poddaje się hydrolizie dowolnym roztworem Kwasu mineralnego, zwłaszcza kwasu solnego, po czym w znany sposób wydziela się z mieszaniny poreakcyjnej krystaliczny produkt.

r-nh-ch₂-gooh

WZÓR1.

R-C-R*

I

X

WZÓR 2.

r-nh₂