PL149031B2 - Method of obtaining l-/0-nitroarylo/-alkanocarboxylic esters - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania estrów kwasów a-/o-nitroarylo/alkano- karboksylowych o wzorze ogólnym 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, R2 oznacza grupe alkilowa, Z oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa, arylowa, alkoksylowa, cyjanowa lub trifluorometylowa i znajduje sie w pozycji meta lub para wzgledem grupy nitrowej, zas Y oznacza grupe -CH = CH-, -CH = N-, atom azotu, siarki, tlenu lug grupe arylowa.Estry kwasów cr-/o-nitroarylo/alkanokarboksylowychsa waznymi produktami posrednimi w przemysle organicznym, a w szczególnosci farmaceutycznym, srodkówochrony roslin, fotochemi¬ cznym i innym. Dotychczas znane sposoby wytwarzania estrów kwasów cr-/o-nitroarylo/alkano- karboksylowych polegaja na nitrowaniu odpowiedniego estru kwasu a-aryloalkanokarboksy- lowego, jednak sposób ten moze byc uzyty tylko w przypadku, gdy w wyjsciowym estrze pozycja para jest zablokowana, co dodatkowo utrudnia otrzymanie i tak malo dostepnego substratu.Inna znana metoda polega na nukleofilowym podstawieniu chloru lub innej grupy opuszcza¬ jacej, znajdujacej sie w pozycji orto pierscienia nitroaromatycznego w reakcji z odpowiednia pochodna estru kwasu malonowego i nastepnie hydrolizie i dekarboksylacja Teznane sposoby nie maja charakteru ogólnego i w wielu przypadkach zawodza, zwlaszcza jesli chodzi o wydajnosc uzyskiwanego produktu koncowego.Celem wynalazku bylo opracowanie prostej metody otrzymywania estrów kwasów cr-/o- nitroarylo/alkanokarboksylowych, która umozliwia uzyskiwanie tych zwiazków z dobra wydaj¬ noscia z dostepnych materialów wyjsciowych. Stwierdzono, ze cel ten uzyskuje sie i wytwarza sie estry o wzorze ogólnym 1, w którym R1, R2, Z i Y maja wyzej podane znaczenie, jesli na zwiazek nitrowy o wzorze 2, w którym Z i Y maja wyzej podane znaczenie, dziala sie estrem kwasu a-chloroalkanokarboksylowego o wzorze 3, w którym R1 i R2 maja wyzej podane znaczenie, przy czym reakcje prowadzi sie w obecnosci mocnej zasady w rozpuszczalniku aprotonowym. Proces syntezy wedlug wynalazku korzystnie zachodzi w obnizonej temperaturze, zwlaszcza okolo 0°C. W reakcji bezposredniego podstawienia wodoru w pozycji orto wzgledem grupy nitrowej otrzymuje sie pozadane produkty o budowie 1 z reguly z wydajnoscia od 60 do ponad 80%.2 149 031 Wedlug wynalazku do oziebionego roztworu zasady w rozpuszczalniku wprowadza sie roz¬ twór obu reagentów i calosc po krótkim okresie mieszania wylewa sie do rozcienczonego roztworu kwasu lub chlorku amonowego. Po ekstrakcji rozpuszczalnikiem, przemyciu woda, wysuszeniu i odparowaniu produkt wydziela sie w dowolny znany sposób, np. przez destylacje, krystalizacje lub chromatografie kolumnowa.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku substancje wyjsciowe, tj. nitrozwiazki aromatyczne i heteroaromatyczne, takie jak na przyklad halonitrobenzeny, 1-nitronaftalen, 2-nitrotiofen, 2- nitrofuran sa dostepne w handlu. Estry kwasów a-chloroalkanokarboksylowych, takie jak chlo- rooctan metylu, etylu oraz chloropropionian etylu, sa takze latwo dostepnymi zwiazkami, co w porównaniu ze znanymi dotychczas sposobami wytwarzania zwiazków tytulowych podkresla wartosc metody wedlug wynalazku.Nizej podany przyklad ilustruje sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. Synteza 5-chloro-2-nitrofenylooctanu etylu.Roztwór p-chloronitrobenzenu (0,79 g, 0,005 M) i chlorooctanu etylu (0,67 g, 0,0055 M) w dimetyloformamidzie (3 ml) wkrapla sie do roztworu tert-butanolanu potasu (1,35 g, 0,012 M) w suchym dimetyloformamidzie (20 ml), utrzymujac temperature okolo 0°C. Po 5 min. mieszanine reakcyjna miesza sie z ok. 200 ml 1% kwasu solnego i produkt ekstrahuje sie chlorkiem metylenu (2x30 ml). Po przemyciu woda, wysuszeniu i odpedzeniu rozpuszczalnika czysty produkt wydziela sie metoda chromatografii kolumnowej z wydajnoscia 72%.Tabela Przyklady Wydajnosc produktu Ir II III IV V VI VII Y -CH = -CH = -CH = -CH = -CH = -CH = = CH- = CH- = CH- = CH- = CH- = CH- Z 4-C1 4-F 4-C1 4-C1 4-F 3-CF3 R1 H H H Me Me H R2 t-Bu t-Bu Et Et Et t-Bu w% 78 77 72 45 33 60 Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania estrów kwasów a-/o-nitroarylo/alkanokarboksylowych o wzorze ogól¬ nym 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, R2 oznacza grupe alkilowa, Z oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa, arylowa, alkoksylowa, cyjanowa lub trifluorometylowa, Y oznacza grupe -CH = CH-, -CH = N, atom azotu, siarki, tlenu lub grupa arylowa, znamienny tym, ze na zwiazek nitrowy o wzorze 2, w którym Y i Z maja wyzej podane znaczenie, dziala sie a-chloroestrem o wzorze 3, w którym R i R maja wyzej podane znaczenie, przy czym reakcje prowadzi sie w obecnosci mocnej zasady w rozpuszczalniku aprotonowym.149031 NOo R1 w COOR2 wzór 1 NO.'^. Cl wzór 2 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania estrów kwasów a-/o-nitroarylo/alkanokarboksylowych o wzorze ogól¬ nym 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, R2 oznacza grupe alkilowa, Z oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa, arylowa, alkoksylowa, cyjanowa lub trifluorometylowa, Y oznacza grupe -CH = CH-, -CH = N, atom azotu, siarki, tlenu lub grupa arylowa, znamienny tym, ze na zwiazek nitrowy o wzorze 2, w którym Y i Z maja wyzej podane znaczenie, dziala sie a-chloroestrem o wzorze 3, w którym R i R maja wyzej podane znaczenie, przy czym reakcje prowadzi sie w obecnosci mocnej zasady w rozpuszczalniku aprotonowym.149031 NOo R1 w COOR2 wzór 1 NO. '^. Cl wzór 2 PL