Wynalazek dotyczy urzadzenia elek¬ trycznego sterowanego z odleglosci celem wlaczania i wylaczania elektrycznych ob¬ wodów pradu,, sluzacych np. do oswietla¬ nia ulic, urzadzen ogrzewczych, poza tern w celu sterowania przekaznikami dio zmia¬ ny taryfy w wielotaryfowych licznikach, i w powyzszym celu w znany sposób stosu¬ je uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace i wspólny przelacznik rozrzad- czy. Od urzadzen znanych tego rodzaju przedmiot wynalazku odróznia sie tern, iz z zegara centralnego lub podlabnego na- rzadu poprzez siec i sterowniczy obwód pradu sa wlaczane przyrzady kontaktowe w miejscach odbioru zapomoca impulsów pradu, pobieranych z sieci wspólnie i w od¬ powiednim czasie dlatego, iz uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace sa zao¬ patrzone w dajace sie wlaczac tarcze cza¬ su i sterowniczy obwód pradu na tstacji, jest wlaczany zapomoca przelacznika roz¬ rzadczego o napedzie silnikowym naprze- mian na czynnosc wlaczania i ryglowania, a to w tym celu, aby z dowolnie odleglego miejsca zapomoca tarcz czasu wedlug ido^ wolnych programów wlaczania wykorzy¬ stac prad sieci do laczenia przyrzadów kontaktowych. Podczas gdy w dotychcza¬ sowych ukladach polaczen nastawianych na czas i sterowanych z odleglosci prze¬ waznie pracowalo sie pradem pobieranymz baterji, w niniejszym przypadku stosuje sie prad sieci pochodzenia dowolnego do sterowania z odleglosci przekaznikami, na- stawianemi na czas. Dzfieki temu, iz stero¬ wane z odleglosci przekazniki wlaczajace sa zaopatrzone w tarcze czasu, moga przyrza¬ dy kontaktowe co do czasu byc wlaczane zgodnie z zegarem stacyjnym albo tez w czasie dowolnym odpowiednio do racjo¬ nalnego wykorzystania stosowanego pradu roboczego i odpowiednio do wymagan kon¬ sumentów. Dotychczas bylo to niemozliwe.Ma diuze znaczenie usuniecie zlozonych i drogach zegarów wlaczajacych w miejscach odbioru przy zachowaniu moznosci prze¬ stawiania w nich czasu wlaczania tak, iz mimo usuniecia zegarów polaczenia w miej¬ scach odbioru nastepuja w! czasie pozada¬ nym i np. w razie nastapienia przerw w sie¬ ci znów moga byc doprowadzane do syn- ohuTonizmu.Na rysunku w zarysie przedstawiono tytulem przykladu kilka wykonan przed¬ miotu wynalazku. Fig. 1 uwidocznia urza¬ dzenie z mechanizmem sterujacym i pozo- stalemi czesciami centrali, fig. 1" — odci¬ nek kontaktowy 41; fig. 2 — przynalezny przedstawionemu na fig. 1 urzadzeniu u- ruchomiany z odleglosci przekaznik wla¬ czajacy, stosowany np. w dwóch miej¬ scach odbioru (których liczba, naturalnie, moze byc dowolna); fig, 3 i 4 — odmiany urzadzen stacyjnych z przyrzadem samo¬ czynnym do wlaczen dodatkowych prze¬ kazników wlaczajacych urachomianych z odleglosci i uksiztaltowanych jako tarcza czasu.Na fig. 1 literami A, A1 sa oznaczone dwa przewody zasilajace siec, które pro¬ wadza dlo miejsc odbioru. Litera B ozna¬ czono przewód pomocniczy, który wraz z przewodem sieci stanowi sterowniczy ob¬ wód pradu. Litera C oznaczono zegar z kontaktami, który dozoruje lacznik sterow¬ niczy D, napedzany silnikiem.Fig. 2 uwidocznia dwa uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace J i J1, które z jednej strony sa przylaczone do przewodu pomocniczego B, z drugiej zas strony do przewodu zasilajacego A wzgled¬ nie A1.Zegar z kontaktami C (fig. 1) posiada tarcze czasu 30, obracana niewskazanym mechanizmem zegarowym albo silnikiem, która to tarcza w ciagli 24 godzin dokony¬ wa calkowitego obrotu dokola osi 31 i po^ siada podzialke czasuzgodiz!l!nami od 1—24.Na kolach dzialania zewnetrznym i we¬ wnetrznym tarcza czasu 30 jest zaopatrzo¬ na w wystajace trzpienie wlaczajace 32 wzglednie 32', które, obracajac sie, zacze¬ piaja o palce 35 i 35* przelacznika koly¬ skowego 34 i obracaja go w znany sposób wokolo osi 33 naprzemian w lewo i w pra¬ wo. Przytem zostaje napieta sprezyna ko¬ lyski 37, która przeszedlszy poza martwy pumkt, posuwa przelacznik kolyskowy 34 w kazdorazowe polozenie krancowe, przy- czem palec kontaktowy 38 jest zabierany przez sworznie ziabierajace 36, 36' kolyski 34 i z przerwami posuwany w polozenia wlaczajace 7 i II. Palec (kontaktowy 38 przesuwa sie nad mostkiem kontaktowym 38' i rozdzielonemi czesciami kontaktowe- mi 38", 38"' wytwarzajac z niem styki.W laczniku sterowniczym D, napedza¬ nym silnikiem, znajduja sie przestawiane o 90° jeden wzgledem drugiego mostki la¬ czace 39 i 40, które sa zamocowane na wal¬ ku obrotowym 42. Plaszczyzny kontaktowe 39', 39" oraz 40', 40" naleza do mostków laczacych 39 i 40. Na walku 42 oprócz tego jest osadzony izolowany odcinek kontakto¬ wy 41, który naprzemian styka sie z palca¬ mi kontaktowetmi 41*, 41" i 41'" i 41"". W miejscu, oanaczonem liczba 43, jest przed¬ stawione sprzeglo isprezynowe, dzialajace dopiero po okreslonem napieciu przed- wstepnem sprezyny, które laczy wal silni¬ ka 44 wzglednie narzady jego przekladni, nieprzedstawione na rysunku, iz walkiem 42 mostków laczacych. Walek 44 jest na- — 2 -pedzany silnikiem 45, którego cewki ma¬ gnesowe sa oznaczone liczbami 45', 45".W miejscu, ozinaczonem liczba 46, jest przedstawiony oprócz tego lacznik reczny z dwoma mostkami laczacemi, sprzegniete- mi jeden z drugim, zapomoca których z kontaktami 46' i 46" moze byc uskutecznio¬ ny naprzemian styk i których zadaniem jest przejecie fomkcyj laczenia napedzane¬ go silnikiem lacznika glównego D, (gdyby w nim powstac mialy zaklócenia kub omylki.Po uruchomieniu przelacznika recznego 46, sprezyna 47 sprowadza go kazdorazowo z powrotem w polozenie u*widoaznione na ry¬ sunku.Przewód pomocniczy B zwyklego prze¬ lacznika 48 moze 'byc przelozony recznie zapomoca kontaktów 48', 48" albo do ob¬ wodu pradiu mostków laczacych, napedza¬ nych silnikiem! albo do obwodu pradu mostków laczacych, uinKshomianycL recz¬ nie.Do obwodu pradu sterowniczego jest dolaczony przelacznik kontaktowy 49, któ¬ ry daje sie przelaczac recznie, lecz zwykle znajduje sie w polozenia srodkowem czyli zerowem. Powyzsizy przelacznik jest prze¬ znaczony do zastapienia czasowo zeigara rozdlzieiliczeigo C, .gdtyby ten, ostatni nie byl czynny, albo moze teiz sluzyc do wykony¬ wania polaczen dodatkowych albo wyrów¬ nawczych zapomoca napedizane(gjo silnikiem przelacznika gjównego D. Kontakty 49', 49" i 49'" przelacznika 49 sa rwlaczone rów¬ nolegle do kontaktów zeigara kontaktowego C. W kazdym razie* zamiast przelacznika kontaktowegjo 49 imoiznaby tez zastosowac sterowanie mechaniczne do mechanizmu lacznika gfównegja D.Pomocnicze laczniki kontaktowe 50, 50' oraz ujraichomlianie recznie przekazniki 51, 51' kontrolujace czas* w przewo¬ dach zasilajacych A wzglednie A' sluza do kontroli staniu wlaczen, istniejacych w sie¬ cii moga byc stosowane tez do wlaczen wy¬ równawczych i dodatkowych przekazni¬ ków w poszczególnych przewodach zasila¬ jacych.Przekaznik wlaczajacy T (fig. 2) uru¬ chomiany z odleglosci sklada sie z obraca¬ nej dokola Osi 53 tairczy czasu 52, która na swym obwodzie posiada np. cztery nasta- wialne wystepy z wystajacemi trzpieniami wlaczajacemi 54. Tarcza czasu 52 moze byc zapomoca wzbudzanego okresami elek¬ tromagnesu obracana ruchem przerywa¬ nym w ten sposób, ze cewka 55 elektroma- gnesfu, gdy jest wzbudzona impulsem pra¬ du, przyciaga rdzen zelazny 56 i po prze¬ rwaniu impullsiu pradu znów go puszcza, przyczem kolo zapadkowe 57 naskutek dzialania sprezyny 57' równiez obraca sie wspólnie o pewien kat obrotu w kierunku narysowanej strzalki. Kolo zapadkowe 57 zapomoca przekladni przenosi swój obrót na tarcze czasu 52. Obrót tarczy czasu za¬ pomoca .trzpieni wlaczajacych 54 zostaje przeniesiony na obrotowy walek kontakto¬ wy 58 z wystajacemi palcami w ten sposób, ze trzpienie wlaczajace 54, obracajac sie naokolo, zaczepiaja o palce walka kontak¬ towego 58 i obracaja go równiez ruchem przerywanym tak, ze walek kontaktowy 58 jest naprzemian ustawiany w polozenia wlaczajace i wylaczajace. Obwód np. pra¬ du ogrzewczego w sposób powyzszy idozna- je w ciagu 24 godzin np. dwukrotnego wla¬ czenia i wylaczenia.Urzadzenie posiadla równiez, urucho¬ miany z odleglosci, przekaznik wlaczajacy T, który jednak jest napedzany nie elek- tromaignesem a silnikiem. Silnik 59 jest wlaczony miedzy przewód pomocniczy B i przewód zasilajacy A1. Parzy wysylaniu impulsu pradu silnik obraca przystawke 60, dzieki czemu na stale z nia polaczone ramie 60' z polozenia, uwidocznionego li- njami ciaglemi, posuwa sie, w polozenie wskazane linjami kreskowanemi. Po prze* rwaniu impulsu pradu kolo zapadkowe 57 pod dzialaniem sprezyny 57' obraca sie w kierunku strzalki narysowanej i tarcza cza- — 3 -su 52 obraca sie naprzód o jeden posuw.Jednoczesnie zas przystawka silnika wraz z twornilkiem silnika jest sprowadzona przez obrót, w kierunku przeciwnym do kierunku uskutecznionego napedu, zpowro- tem w pierwotne polozenie. Tatncza czasu w powyzszym przykladzie steruje przekaz- niilkiem taryfowym licznika dtyvutaryfowego.Calosc urzadzenia dziala nastepujaco.W polozeniuj czesci, przedstawioneim na fig. 1 i 2, obwód pradu sterowniczego zapomo- ca mostku laczacego 40 poprzez E, 40', 40, 40", 48, B, B', wzglednie B" i przewód ze¬ rowy jest w sobie zamkniety, nie moze wiec on podlegac zaklóceniom i jest ponie¬ kad zaryglowany. Na stacji tarcza czasu 30 obraca sie odpowiednio do obrotu me- chaniizimu zegarowego z jednostajna szyb¬ koscia i nastepnie uderzajacym trzpieniem wlaczajacym 32', który uderza o palec lacz¬ nika kolyskowego 35', powoduje przesta¬ wienie palca kontaktowego 38 w lewo, w polozenie /. Dzieki temu obwód pradu sil¬ nika 45, poprzez a, 45, b, 41', 41, 41'*, c, 38", 38, 38', d, zostaje zamkniety, silnik 45 zapomoca sprzegla sprezynowego 43 obra¬ ca walek 42, który obraca ®Le o 90°, wsku¬ tek czego mostek laczacy 40 otwiera kon¬ takty 40', 40", a mostek 39 zamyka kontak¬ ty 39', 39". Z tego powodu obwód pradu kierowniczego ma teraz przebieg od prze¬ wodu dodatniego przez F, 394, 39, 39", 48, B, B' wzglednie B" do przewodu zerowego i wzbudza uruchomiane z odleglosci prze¬ kazniki wlaczajace J, J1 i po przerwaniu impulsu pradu ich tarcze czasu obracaja sie naprzód o jeden posuw.Przy obrocie walka 42 o 90° wycinek kontaktowy 41 z polozenia, przedstawione¬ go na fig. 1 a Iinjami ciaglemi, przesunal sie w polozenie wskazanie iltnjami kresko¬ wanemu. Obwód pradu silnika jest wiec bez zmiany zamkniety. Silnik 45 obraca sie wiec nadal i zapomoca napietego sprzegla sprezynowego 43 bezposrednio powoduje drugi czesciowy obrót walka 42 o 90°, dzie¬ ki czemu mostek laczacy 39 otwiera kon¬ takty 39' i 39", zas mostek 40 zamyka kon¬ takty 40' i 40". Wycinek kontaktowy 41 przerwal teraz obwód pradu silnika; ze¬ tknal sie on izas z kontaktami 41'", 41"", wskutek czego zostalo przygotowane za- mknilecie obwodu pradu silnika na nastep¬ na funkcje wlaczania.Otwarcie kontaktów 39' i 39" \przez mo^ stek laczacy 39 i zamkniecie kontaktów 40% i 40" przez mostek laczacy 40 pociaga za soba ponowne zaryglowanie uruchomia¬ nych z odleglosci przekazników wlaczaja¬ cych w ten sposób, iz obwód pradu sterow¬ niczego zamyka sie poprzez przewód zero¬ wy.Powyzszy stan pozostaje dopóty, dopó¬ ki po okreslonym czasie tnzplien wlaczaja¬ cy 32 tarczy czasu zegara rozdzielczego C nie oprze sie o palec 35 lacznika kolysko¬ wego 34 i palec kontaktowy 38 z polozenia / nie posunie sie w polozenie II. Znajduja¬ cy sie od poczatku w stanie gotowosci ob¬ wód pradu silnika 45 zamyka sie teraz po¬ przez a, 45, b, 41'", 41, 41"", e, 38'", 38, 38', d i silnik, jak uprzednio, dwoma bez¬ posrednio po isobie nastepujapeimi ruchami, kazdy po 90°, znów powoduje najpierw wzbudzenie uruchomianych z odleglosci przekazników wlaczajacych, a nastepnie ich zaryglowanie.Poniewaz zgodlnie z fig. 1 w tarczy cza¬ su 30 trzpienie wlaczajace 32 i 32' sa umie¬ szczone w odstepach jednej godziny, wiec co godzine odbywa sie wlaczenie, to zna¬ czy wysylanie impulsu pradb. Tarcze cza¬ su uruchomianych z odleglosci przekazni¬ ków wl4czajacych kazdorazowo obracaja sie o jedna godzine i wiec w ciagu 24 go^ dzin równiez, wykonuja calkowity obrót, tak samo, jak tarcza zegara rozdzielczego C stacji rozdzielczej. W uruchomianych z odleglosci przekaznikach wlaczajacych wy¬ stepy 54 moga dowolnie byc ustawione na rózny okreslony iczas pólaczania tak, iz o- kresowo wysylanemi impulsami pradu W e- — 4 —lektrycznej sieci rozdzielczej jednoczesnie moga byc wykonywane w okreslonym cza¬ sie [rozmaite operacje sterownicze, jak np. sterowanie przekaznikami zamiany taryfy w licznikach idwutaryfowych, wlaczenie i wylaczenie elektrycznego oswietlenia ulic, zamykanile obwodów pradu do ogrzewania w pewnych godzinach dnia i t. d.Zwykle zas bedzie pozadane nadawanie impulsów pradu nietyiko co godlzine, jak to przyjeto w powyzszym opisie, a bedzie sie stosowac celowo krótsze okresy czasu mniej wiecej od 5 do 10 minut.Jak juz wyzej opisano, jest jeszcze za¬ stosowany reczny lacznik mostkowy 46 (fig. 1), zapomoca którego^ po przestawie¬ niu przelacznika 48 z kontaktu 48' na kon- *¦ takt 48", nip. przez nacisniecie reka moga byc wysylane impulsy pradu do przekazni¬ ków wlaczajacych uruchomianych z odle¬ glosci W czasie spoczynku te ostatnie sa równiez zaryglowane wskutek zamkniecia w sobie obwodu pradte sterowniczego.Przelacznik kontaktowy 49 jest umie¬ szczony równiez w celu uskuteczniania wlaczen od reki i to do sterowania reczne¬ go lacznikiem glównym D, napedzanym sil¬ nikiem, glównie, aby po przerwach pradu w sieci umozliwic dodatkowe wlaczanie reczne w nalezytym czasie przekazników wlaczajacych uruchomianych z odleglosci.Rozumie sie samo przez sie, iz w niniej¬ szym przypadku elektrycznie dzialajace sterowanie reczne lacznikiem glównym D daje sie tez dokonac droga mechaniczna, np. zapomoca przydzielonego do mecha¬ nizmu sprezynowego mechanicznego, recz¬ nie uruchomianego, 'dodatkowego przyrza¬ du wlaczajacego w celu czasowego zasta¬ pienia zegara rozdzielczego dinpga zaryglo¬ wania i odryglowania napedowego me¬ chanizmu sprezynowego.Kazdy z przekazników kontrolujacych czas 51, 51' jest przylaczony do przewodu zasilajacego i wykonany podobnie, jak uru¬ chomiane z odleglosci przekazniki wlacza¬ jace, z ta zas róznica, iz sluza one jedynie do kontroli czasu. Jezeli wszystkie wlacze¬ nia w sieci (dokonywane sa bez przerw, to przekazniki kontrolujace czas wskazuja ten sam czas, który wskazuja uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace, oraz na¬ stawienia na czas trzpienie wlaczajacego zegara kontaktowego C, który spowodowal ostatni impuls sterowniczy. Sa one w po¬ dobny sposób przylaczone jak uruchomia¬ ne z odleglosci przekazniki wlaczajace; w stanie spoczynku sa one równiez zaryglo¬ wane w przewodzie zerowym., w stanie wlaczenia sa one dolaczone do obwodu pradu od przewodu dodatniego poprzez F, B, G, wzglednie G' do przewodu zero¬ wego.Jezeli w jednym z przewodów zasila¬ jacych A albo A1 z jakiegokolwiek powo¬ du, np. celem naprawy sieci, przewód ze¬ rowy zostanie przerwany w y wzglednie y', to przylaczone do przerwanej czesci sileci przekazniki wlaczajace, uruchomiane z od¬ leglosci, jak równiez przekaznik kontrolu¬ jacy zostaja zatrzymane na stacji. Przy¬ puszczajac, ilz przewód zasilajacy A1 w x, y jest przerwany na wszystkich biegunach i teraz gotowy do ponownego uruchomienia, to przed powyzsizem ponownem urucho¬ mieniem nalezy przekazniki wlaczajace u- radhomiane z odleglosci przylaczyc "dodat¬ kowo dlo powyzszej czesci sieci wraz z przekaznikiem kontrolujacym 51', to zna¬ czy sprowadzic na jednakowy czas z cza¬ sem trzpienia wlaczajacego zegara kontak¬ towego C na stacji, który ispowodowal o- statnii impuls. Dokonywa sie tego przez wy¬ sylanie okresami impulsów pradu w odla¬ czona czesc sieci A1 zapomoca lacznika recznego. Obwód pradu sterowniczego prze¬ kazników, uruchomianych z odleglosci, przeplywa wtedy od przewodu dodatniego poprzez H', 50', G', przewód zerowy, B", 59, B, E zpowrotem do znaj/dujacego sie pod napieciem przewodu zerowego (prze¬ wodu pomocniczegb), a z druciej strony ob- — 5 —wód pradu steirowniczeigo przekaznika kom- trolujaceigo: od przewodu dodatniego po¬ przez H4, 50', 51', B, E rówtniez do przewo¬ du izeroweigo Gdy przekaznik kontrolujacy czas 51' .posunal sie ma ten sam czas, który odpo¬ wiada polozeniu trzpienia wlaczajacej zegara lrofcdzielczeigo C, który rozpoczal o- statnie nadawanie impulsu, uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace równiez posunely sie na nalezyta godzine, poczem bezposiredsnio nalezy wlaczyc nóz wylacz¬ nika i bezpieczniki w kolejnosci y', x*. Na¬ stepujace po sobie wlaczania odbywaja sie teraz znów samoczynnie z zejgara rozdziel¬ czego C.W pamocniczych przewodach izolowa¬ nych moze powyzsze polaczenie dodatkowe byc tez uskutecznione zapomoca przelaczni¬ ka recznego w rodzaju lacznika 46, który nalezy wbudowac w odnosny przewód po¬ mocniczy i który przy kazdem nadawaniu impulsu najpierw przerywa zamkniety w sobie obwód uruchomianych z odleglosci przekazników wlaczajacych, laczy prze¬ wód dodatni, celem nadawania impulsu, z przewodem pomocniczym i ostatecznie znów uskutecznia zaryglowanie. (Przebieg pradu: przewód dodatni, przewód pomoc¬ niczy, uruchomiany z odleglosci przekaznik wlaczajacy, przewód zerowy, z drugiej zas strony: przewód dodatni, przewód pomoc¬ niczy, przekaznik kontrolujacy czas, prze¬ wód zerowy).W powyzszym opisie przyjeto, iz w sie¬ ci rozsylowej w rozmaitych czasach nalezy dokonac kilka operacyj wlaczania, przy- czetm zegar rozdfcielozy C w regularnych o- kresach powoduje wysylanie impulsów pra- db, które w przekaznikach wlaczajacych, uruchomianych z odleglosci, powoduja do¬ datkowe okresowe wlaczanie tarczy czasu.Kazdy przekaznik wlaczajacy, uruchomia¬ ny z odleglosci, moze wiec zapomoca do¬ wolnie nastawianych w swej tarczy czasu narzadów wlaczajacych 54 (fig, 2) calkiem niezaleznie dokonac polaczen w odbior¬ czych obwodach pradu.Jezeli jest wymagane zcentralizowane sterowanie z odleglosci z minimum impul¬ sów pradu, np. do kierowania zgóry okre¬ slona najwyzsza liczba niezaleznych od siebie polaczen w odbiorczych obwodach pradu, to w tarczy czasu 30 zegara roz¬ dzielczego C w odjpowiiednich czasach wla¬ czania nalezy umiescic trzpienie wlaczaja¬ ce 32, 32' albo wystepy przestawianie. Wy¬ sylanie impulsów pradu moze sie przytem odbywac w calkiem dowolnych odstepach czasu. Kazdy imjfals pradu przesuwa wszystkie uruchomiane z odleglosci prze¬ kazniki wlaczajace naprzód o jednakowy kat obrotu. Odpowiednio do ustalonej zgó¬ ry na przeciag 24 godzin najwyzszej liczby impulsów obracajacych w przekaznikach odbiorczych na tarczy zapadkowej zegara C nalezy umiescic trzpienie wlaczajace wzgjledtniie wystepy przestawiane w jedna¬ kowej liczbie tak, ze zarówno tarcza za¬ padkowa zegara jak i tarcze zapadkowe u- zruchomianych z odleglosci przekazników wlaczajacych na przeciag 24 godzin wyko¬ nuja kazda jeden obrót calkowity. W za¬ kresie ustalonego na stacji projgraimu wla¬ czen zapomoca narzadów wlaczajacych, do¬ wolnie nastawianych w uruchomianych z odleiglosci przekaznikach wlaczajacych, moga równiez calkiem niezaleznie byc wy¬ konywane wlaczenia w obwodach odbior¬ czych pradu w ten sposób, ze tu np, poje¬ dyncze wlaczenia przekazników albo wiek¬ sza liczba takich wlaczen odnosnie do ste¬ rowanych obwodów odbiorczych pradu maja bieg jalowy wizgjlednie ich sterowanie nie jest czynna Jezeli odnosnie do wszystkich urucho¬ mianych z odleglosci przekazników wlacza¬ jacych chodzi tylko o przenoszenie z od¬ leglosci jednych i tych samych przebiegów wlaczen w calej sieci, np, ó wlaczenie i wylaczenie jednorazowe albo kilkakrotne oswietlenia ulic, to wystarczy w tarczy — 6 -czasu 30 zegara rozdzielczego C tyliko na odpowiednich czasach wlaczenia i wyla¬ czenia umiescic trzpienie wlaczajace 32, 32* albo wystepy przestawiane. Jako przekaz¬ nik moze wtedy sluzyc prosty elektroma- gnes,, który przy kazdym impulsie pradiu naprzemian napeidiza przelacznik kolysko¬ wy, którym obwód odbiorczy pradu jest wlaczany i wylaczany. Tego rodzaju prze¬ kazniki sa znane.Fig. 3 przedstawia urzadzenie stacyjne, sluzace do wysylania impulsów pradu, do uruchomianych z odleglosci przekazników wlaczajacych; urzadzenie to rózni sie od urzadzenia, przedstawionego na fig. 1 tern, iz zamiast (dodatkowego lacznika reczne¬ go 49 w mechanizmie zegarowym albo me¬ chanizmie silnika jest wbudowany dodat¬ kowy (samoczynny przyrzad wlaczajacy.Powyzszy dodatkowy przyrzad wlaczajacy po przerwach pradu w przewodach zasila¬ jacych kazdorazowo nadaje tak .dlugo, szybko nastepujace po sobie, impulsy pra¬ du do uruchomianych z odleglosci przekaz¬ ników wlaczajacych, przylaczonych ido po¬ wyzszej istacji przewodów izasilajacych, do¬ póki powyzsze przekazniki nie posunely sie znów na jednakowy czas zgodnie z ze¬ garem rozdzielczym stacji.Ze wzgledu na to, ze wszystkie przed¬ stawione na fig. 3 czesci, za wyjatkiem samoczynnego dodatkowiego przyrzadu wla¬ czajacego, sa te same, jakie uwidoczniono na fig. 1, i wykonywuja jednakowe funkcje, zaniechano objasnienia cziesci juz opisa¬ nych.W zarysie podlug fijg. 3 os 31', napedza¬ jaca tarcze czasu 30 zegara C, jest wydlu¬ zana ku przodowi, a na niej sa osadzone odizolowane dlwa pierscienie slizgowe 79, 79', które z lacznikiem pomocniczym 80, 80', 80" sa dblaczone do obwodu pradu po¬ mocniczego. Obrotowy nóz kontaktowy 80 powyzszego lacznika pomocniczego jest izo¬ lowany i zamocowany na walku 81, który jest osadzony obrotowo w lozyskach na ra¬ mieniu 82, które ze swej strony jest zamo¬ cowane na stale na wolnym koncu wydlu¬ zonej osi zegara 31' i wraz z nia sie obraca.Na drugim koncu wJalka 81 jest osadzona luzno tarcza 83, zaopatrzona w palec 83', która zapomoca przedstawionej w aarysie sprezyny sprzegla 84 laczy sie z zaimoco'- wana na walku 81 taincza 85, z która wspól¬ dziala rygiel zaskakujacy 86. Powyzsze u- rzadlzenie umozliwia wlaczanie z przerwa¬ mi noza kontaktoweigo 80. Zaopatrzona w palec tarcza 83 znajduje sie pod dziala¬ niem tairczy czasu 87, w którym to celu ta ostatnia jest zaopatrzona na obwodzie w kciuk przelaczajacy 88, który zahacza o palec 83'. Tajncza czasu 87 jest napedzana tak samo, jak wyzej opisane uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace w ten sposób, ze uzwojenie 89 przedstawionego tu tytulem przykladu elektromagnesu jest wzbudlzane wysylanetmi impulsami pradu i dzieki temu rdzen zelazny 90 jest przycia¬ gany. Rdzen ten po ustaniu impulsu pradu opada zpowrotem i obraca o okreslony kat kolo zapadkowe 91 w kierunku narysowa¬ nej strzalki. Dzieki narzadom przekladni obrót kola zapajdkowegjo 91 jest przenoszo¬ ny na tarcze czasu 87, która wiec postepu* je w slad za jednostajnym obrotem tarczy czasu 30 zegara C i obrotem ramienia 82, wilec w 34 godzinach równiez wykonuje obrót calkowity.Powyzszy stan nie zmienia sie, dopóki siec z jakiejkolwiek przyczyny nie zosta¬ nie bez napiecia tak, ze wprawdzie zegar stacyjny C z jednostajna szybkoscia obra¬ ca isie nadal, uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace, bedace bez pradu, lacznie z przekaznikiem stacyjnym k u- tworzonym z tarczy czasiu 87 i jej mecha¬ nizmu wlaczajacego, nie wypadtna z taktu wzgledem zegara stacyjnego C. Wówiczas obracajac3 sie z osia 31' zegara ramie 82 wraz z lacznikiem pomocniczym 80, 80', 80" wyprzedzi po krótkim czasie unieru¬ chomiona teraz tarcze czasu 87 i palec 83* — 7 —wskutek uderzenia i kciuk przelaczajacy 88 jest obmacany, dzieki czemu dokonywa sie zamkniecia otwartego dotychczas noza kontaktoweigo 80. Nóz ten pozostaje teraz w polozeniu zamkniecia, podczas* gdy cra- mie 82 obraca sie nadal naokolo unierucho¬ mionej tarczy czasu 87.W chwili zas, gdy siec znów znajdlzie sie pod napieciem, zamyka sie tez obwód pradu a, 45, b, f, 79', 80', 80, 80", 79', g, 38', d tak, ze silnik 45 zostaje uruchomiony i dzieki uruchomieniu mostków laczacych 39, 40 w krótkich przerwach sa wysylane do sieci impulsy pradu, które uruchomiane z odleglosci przekazniki wlaczajace, jak równiez przekaznik stacyjny K przesuwaja dodatkowo dopóty, dopóki nie osiagnieto zmów biegu synchronicznego z biegiem ze¬ gara .stacyjnego C. Ma to miejsce dopiero wtenczas, gdy tarcza czasu 87 dogoni pa¬ lec 83' i zaopatrzona w ten palec tarcza 83 znów zostala obrócona tak, iz nóz kontak¬ towy 80 otwiera sie. Teraz wszystkie cze¬ sci sa znów w normalnym iruchu. Po doko- nanem wlaczeniu diodiatkowem przekazni¬ ków wlaczajacych silnik 45 musi ostatecz¬ nie jeszcze otworzyc kontakty zamkniete przez mostek laczacy 39, zas zamknac kon¬ takty przez mostek 40 w celu przygotowa¬ nia w ten sposób urzadzenia do wykonania nastepnego impulsu pradu.Tu równiez zamiast sterowania elek¬ trycznego dbdatkowym przyrzadem wla¬ czajacym moznaJby zastosowac sterowanie mechaniczne zapomoca dodatkowego me¬ chanizmu wlaczajacego mostki laczace.Dalszy dodatkowy przyrzad wlaczaja¬ cy, sluzacy do tego samego celu, uwidocz¬ niono na fijg 4.Tarcza czasu 30 zegara stacyjnego C, jest osadzona na walku 31 i wmaz z nim sie obmaca. W obracajacej sie dokola walka 31 tanczy wlaczajacej 101 sa umieszczone trzpienie wlaczajace 32, 32' w odstepach np. jedbej godziny w; podobny sposób, jak w tarczy czasu 30, przedstawionej na fig. 1 i 3. Tarcza wlaczajaca 101 jest napedzana sprezyna 102 zapomoca wlaczonych narza¬ dów napedzajacych 103 i w ruchu normal¬ nym uderza umocowanym na niej wystepem 104 o mieszczaca sie w tarczy czasu 30 na¬ kladke 104'. Obie tarcze 30 i 101 obracaja sie wiec z jednostajna szybkoscia, przyczem palec kontaktowy 38 lacznika kolyskowego jest naprzemian przesuwany przez trzpie¬ nie wlaczajace 32, 32' w polozenia / i //.Z lacznikiem kolyskowym palca kon¬ taktowego 38 jest polaczona na stale tarcza zapadkowa 105, zaopatrzona w dwa zeby zapadkowe 105', 105", z któnemi wspóldzia¬ laja widelki 107, obracajace sie dokola osi 106. Pod! dlzialaniem sprezyny 108 widelki 107 usiluja pozostac w siwych polozeniach krancowych. Pomiedzy ramionami widelek 107 miesci sie osadzony obrotowo na osi 109 mimosród 110, który z walka 42 most¬ ku laczacego jest napedzany za posredni¬ ctwem kól zebatych 111, walka pomocni¬ czego 112 i kól stozkowych 113. Mimosród 110 z walkiem 42 obraca sie z przerwami kazdorazowo o 90° i przesuwa widlelki 107 kazdorazowo w polozenie niehamujace ze¬ by 105', 105" tak, ze kolyska z palcem kon¬ taktowym 38 moze sie swobodnie naprze¬ mian posuwac w polozenie I i II.Skoro teraz stacja rozdzielcza z jakiej¬ kolwiek przyczyny zostanie bez pradu, to funkcje isilnaka 45 nie sa wykonane, mimo¬ sród 110 wiec zatrzymuje sie, np. w poloze¬ niu narysowaniem. Pociaga to za soba, ze przy nastepnem obróceniu kolyski z pal¬ cem kontaktowym 38 w! polozenie I widelki 107 pod dzialaniem sprezyny 108 na osi 106 obracaja sie w kierunku przeciwnym do kierunku wskazówki zegara tak, ze jej górny zab zapadkowy zaczepia o zab za¬ padkowy 105' i dzieki temu palec kontakto¬ wy 38 jest przytrzymany w polozeniu /.Przy nastepnem uderzeniu trzpienia wlaczajacego 32 tarczy wlaczajacej 101 ta ostatnia jest zatrzymana przez palec ko¬ lyski 35, podfczas gfdly tarcza czasu 30 z — 8 —szybkoscia jednostajna obraca sie nadal.Nastepuje teiriaz wzgledne coraz wiecej wzrastajace odchylenie tarczy czasu 30 wzgledem tarczy wlaczajacej 101, dopóki stacja [rozdzielcza mile znajdzie sie znów poid napieciem. Wtenczas siilnitk 45, którego obwód pradu poprzez a, 45, b, 41, c, 38", 38, 38', d jest zamkniety, zostaje uirucho- miany tak, ze dzieki uruchomieniu mostków laczacych 39, 40 impuls pradu jest wyslany do urachomianych z odleglosci przekazni- feów wlaczajacych, jednoczesnie zas tez mimosiród 110 zapomoca dwócli nastepuja¬ cych po sobie irachów obraca sie kazdora¬ zowo o 90°. Widlelki ryglujace 107 sa obra¬ cane niiimosiFodeim 110 dokola swej osi 106 w kierunku obrotu wskazówki zegara i jej górny wystep zapadkowy zostaje wysunie¬ ty z zeba zapadkowego 105' tarczy 105.Tarcza wlaczajaca 101 jest napedzana teraz sprezyna 102 w przyspieszonem wzgledem tarczy czasu 30 tempie, które mo¬ ze byc ograniczone nieuwidocznionym przy¬ rzadem hamujacym, przyczem palec lacz¬ nika kolyskowego 38 ruchami szybko na¬ stepuj aoemi jeden po drugim jest posuwa¬ ny naprzemian w polozenia / i //, zawsze jednak przejsciowo hamujac tarcze roz¬ dzielcza 101 podczas jej stopniowego obro¬ tu w czasie nadawania impulsów- Sa wiec nadawane do uruchomianych z odleglosci przekazników wlaczajacych szybko naste¬ pujace po sobie impulsy pradu i to dopóty, dopóki tarcza wlaczajaca 101 nie idogoni tarczy czasu 30 i jej wystep 104 nie bedzie przylegac db wystepu 104' tarczy czasu 30.Od tego czasu urzadzenie dziala znów nor¬ malnie w zaieznem od mechanizmu zegara tempie.Opisame przebiegi odbywac sie beda podobnie, jezeli z powodu braku napiecia w sieci lacznik kolyskowy z palcem kon¬ taktowym 38, zamiast w polozeniu /, ha¬ mowany bedzie widelkami 107 w poloze¬ niu //.Jezeli mostki laczace, .zamiast silnikiem elektrycznym, sa napedzane mechanizmem sprezynowym lub podobnemi narzadami, zarówno w czasie normalnego sterowania tarcza wlaczajaca 101, jak tez dodatkowe¬ go sterowania wlaczajacego, dokonywac mozna wylacznie droga mechaniczna, w którym to przypadku, naturalnie, pomija sie obwody pradu a, b, c, d i a, b, e, d.W narysowanych tytulem przykladu wykonaniach przekazniki wlaczajace sa u^ rucliomiane pradem roboczym; mozna je, jak to sie rozumie samo przez sie, urzadzic tak, ze bedA uruchomiane pradem ciaglym. PL