Przedmiotem wynalazku jest zawór przelaczajacy stosowany w ukladach zasilanych dwoma pompami hydraulicznymi, zwlaszcza w ukladach napedowo-sterujacych maszyn budowlanych.Ekonomiczna praca urzadzen z napedem hydraulicznym wymaga w niektórych warunkach techniczno-eksploatacyjnych zróznicowania szybkosci ruchu w pewnym zakresie przemieszczen elementu roboczego. Wymóg zwiekszonej szybkosci ruchu, najczesciej jalowego, dobiegu, jest szczególnie widoczny w eksploatacji maszyn budowlanych. W tym celu stosowane jest dwupom- powe zasilanie ukladu, najczesciej zjedna pompa o duzym wydatku i niskim cisnieniu oraz z pompa druga o malym wydatku i wysokim cisnieniu, odpowiadajacym nominalnemu obciazeniu urzadze¬ nia. Pompa o duzym wydatku wlaczana jest dla fazy ruchu szybkiego.W dotychczasowych rozwiazaniach laczenie wydatku pomp uzyskiwano przy pomocy recznie sterowanych zaworów rozdzielczych lub przy pomocy zaworów sterowanych elektromagnetycznie wspólpracujacych z cisnieniowymi przekaznikami cisnienia. Reczne sterowanie przez operatora zaworów rozdzielczych nadaje zasilaniu charakter niekontrolowany, natomiast w rozwiazaniach z zaworami elektromagnetycznymi sterowanymi sygnalem z przekaznika cisnienia wystepuje nieko¬ rzystne zjawisko czestego wlaczenia i wylaczenia jednej z pomp, powodujac pulsacje wydatku.Znane sa równiez zawory przelewowe, w których kanaly cisnienia i zlewu oddzielone sa tloczkiem przelewowym dociskanym do gniazda sprezyna. W jednym z takich rozwiazan, przed¬ stawionym polskim opisem patentowym nr P-257 592, przestrzen komory tloczka polaczonajest z kanalem cisnienia przez wykonany w tloczku otworek dlawiacy. Komora tloczka dodatkowo zamknieta jest zaworem grzybkowym, odcinajacym polaczenie jej przez kanalek przelotowy z kanalem zlewu. Zawór grzybkowy sterowany jest poprzez sprezyne od róznicwego tloczka obcia¬ zanego z drugiej strony sprezyna zewnetrzna, natomiast cisnienie sterujace doprowadzane jest na róznicowa powierzchnie tloczka.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji zaworu umozliwiajacego wyeliminowanie wad dotychczasowych dwustrumieniowych ukladów zasilania.2 148 864 Zawór przelaczajacy wedlug wynalazku ma korpus z zabudowanym znanym zaworem przele¬ wowym, którego kanaly cisnienia i zlewu oddzielone sa od siebie tloczkiem przelewowym, dociska¬ nym do gniazda sprezyna. Do kanalu cisnienia przylaczane jest odgalezienie z linii tlocznej jednej z dwóch pomp zasilajacych. Komora za tloczkiem przelewowym polaczona jest z kanalem zlewu przez zespól sterujacy, który stanowia dwa, równolegle wlaczone suwakowe zawory.Jeden z nich sterowany jest silownikiem elektromagnetycznym, drugi zawór, normalnie zamkniety sterowany jest hydraulicznie tloczkiem cylinderka zasilanego przez przylacze cisnienia ukladu. W przylaczu tym zamocowana jest dysza dlawiaca.Przedstawione rozwiazanie zaworu umozliwia wybiorczo, przez przesterowanie zaworu elek¬ tromagnetycznego, praca ukladu przy jedno lub dwustrumieniowym zasilaniu, a ponadto, niezale¬ znie od operatora, wylaczanie z ukladu zasilania jednej z pomp w przypadku przeciazenia silnika napedowego pompy. Jednoczesnie mozliwe jest uzyskanie charakterystyki zasilania zblizonej do stalej mocy.Przykladowe rozwiazanie zaworu wedlug wynalazku przedstawione jest na rysunku, którego fig.l pokazuje przekrój wzdluzny zaworu z wrysowanym fragmentem schematu wlaczenia go w uklad hydrauliczny, a fig.2 charakterystyke pracy ukladu z wbudowanym zaworem przela¬ czajacym.W korpusie 1 zaworu przelaczajacego, zamontowany jest wklad nabojowy 2 zawierajacy zawór przelewowy I oraz suwakowy zawór II sterowany hydraulicznie. Zawór przelewowy I posiada dociskany sprezyna 4 tloczek przelewowy 3, oddzielajacy kanaly cisnienia B i zlewu C. W denku tloczka przelewowego 3 wykonany jest otworek dlawiacy 15, którym przestrzen kanalu cisnienia B polaczona jest z komora tloczka A. Z drugiej strony wkladu nabojowego 2 wkreconajest glowica 5 z zabudowanym w niej suwakowym zaworem II. Zawór ten posiada obciazony sprezyna 7 suwak 6, sztywno polaczony z tloczkiem 16, o nieco wiekszej od suwaka 6 srednicy. Tloczek 16 pracuje w komorze cisnienia ukladu E,polaczonej przez dysze dlawiaca 14 z przylaczem 17. Miedzy glowica 5 a wkladem nabojowym 2 znajduje sie komora zbiorcza D, polaczona kanalkiem przelo¬ towym e z kanalem zlewu C. W korpusie 1 zabudowany jest ponadto suwakowy zawór III, normalnie otwarty, sterowany elektromagnetycznie. Jego suwak 9, obciazony jednostronnie spre¬ zyna 10, przemieszczany jest silownikiem elektromagnetycznym 8. Stanowiace zespól sterujacy, suwakowe zawory II i III odcinaja polaczenie miedzy komora tloczka A i komora zbiorcza D.Opisany zawór wlaczanyjest kanalem cisnienia B w odgalezienie z linii tlocznej jednej z pomp 11 hydraulicznych, kanalem zlewu C do zbiornika a przylaczem 17 do galezi roboczej ukladu.Pompy 11 i 12 wlaczane sa w uklad równolegle, przy czym pompa 11, przylaczana zaworem, wlaczana jest w uklad przez zawór zwrotny 13.W polozeniu przedstawionym na fig.l, odpowiadajacym wylaczonemu zasilaniu silownika elektromagnetycznego 8, suwakowy zawór III jest otwarty dla przeplywu z komory tloczka A do komory zbiorczej D, a suwakowy zawórII ma pozycje zamknieta. Po wlaczeniu napedu pomp 11 i 12 nastapi przeplyw cieczy roboczej do kanalu cisnienia B. Ze wzgledu na polaczenie komory A przez kanalki oznaczone literami a, b, c, d z komora zbiorcza D i przez kanalek przelotowy e z kanalem zlewu C — w komorze tloczka A panuje cisnienie nizsze od cisnienia w kanale B. Sila parcia powoduje przemieszczenie tloczka 3, otwarcie zaworu przelewowego I i skierowanie przep¬ lywu cieczy z pompy 11 do zbiornika. Takwiec przy wylaczonym silowniku elektromagnetycznym 8 otrzymujemy zawsze zasilanie ukladu tylko z pompy 12, wydatek pompy 11 kierowany jest na przelew.Po wlaczeniu zasilania silownika elektromagnetycznego 8 nastepuje przemieszczenie suwaka 9 i odciecie polaczenia komory tloczka A z komora zbiorcza D. Przeplyw cieczy przez otworek dlawiacy 15 powoduje wyrównanie cisnienia w komorze tloczka A z cisnieniem w kanale cisnienia B. Pod dzialaniem sprezyny 4 tloczek przelewowy 3 dociskany jest do gniazda ustalajac polozenie zamkniete zaworu przelewowego I. Wydatek pompy 11 poprzez zawór zwrotny 13 sumowanyjest z wydatkiem pompy 12 tworzac dwustrumieniowe zasilanie ukladu wymagane dla szybkiego ruchu silowników hydraulicznych. Wylaczenie zasilania silownika elektromagnetycznego 8 pozwla ponownie uzyskac jednopompowe zasilanie pompa 12.W warunkach opisanego powyzej dwustrumieniowego zasilania, przy zalaczonym silowniku elektromagnetycznym 8, moga wystapic przeciazenia szczególnie niekorzystne dla silnika pompy148864 3 11. Przelaczenie na zasilanie jednopompowe dokonuje sie w wyniku hydraulicznego przesterowa- nia suwakowego zaworu II w polozenie otwarcia. Na tloczek 16 dziala sila parcia z komory cisnienia ukladu Efajednoczesnie z przeciwnego kierunku.oddzialywuje sila sprezyny 7 oraz parcie na suwak 6 cisnienia panujacego w komorze tloczka A. Wystepujacy przy przeciazeniu wzrost cisnienia w komorze tloczka A oraz komorze cisnienia ukladu E powoduje, z uwagi na rózne powierzchnie parcia tloczka 16 i suwaka 6, przemieszczenie i otwarcie suwakowego zaworu II.Komora tloczka A zostaje przez kanalki f i g polaczona z komora zbiorcza Da tym samym przez kanalek przelewowy e z kanalem zlewu C. Zaistniala róznica cisnien powoduje opisanejuz powyzej otwarcie zaworu przelewowego I i skierowanie wydatku pompy 11 do zbiornika. Spadek cisnienia w komorze tloczka A powoduje zwiekszenie sily parcia dzialajacej na suwak 6, utrzymujacej go w polozeniu skrajnym otwarcia. W przypadku wahan cisnienia w linii zasilania lub obnizenia sie cisnienia w komorze cisnienia ukladu E nie wystapi zalaczenie pompy 11. Ponowne zalaczenie pompy 11 wymaga spadku cisnienia w komorze E do wartosci cisnienia bliskiego w komorze tloczka A, które mozna uzyskac po wylaczeniu i ponownym zalaczeniu ukladu.Zastrzezenia patentowe 1. Zawór przelaczajacy dwustrumieniowego zasilania ukladu hydraulicznego, posiadajacy korpus z zabudowanym zaworem przelewowym, którego kanaly cisnienia i zlewu oddzielone sa od siebie tloczkiem przelewowym dociskanym do gniazda sprezyna, a komora za tloczkiem polaczona jest z kanalem cisnienia przez wykonany w tloczku otworek dlawiacy oraz z kanalem zlewu polaczeniem przez zespól sterujacy i kanalek przelotowy, przy czym do kanalu cisnienia zaworu przylaczone jest odgalezienie z linii tlocznej jednej z dwóch pomp zasilajacych, znamienny tym, ze zespól sterujacy stanowia równolegle wlaczone miedzy komora tloczka (A) a kanalkiem przeloto¬ wym (e), dwa suwakowe zawory (II), (III), z których jeden (III) sterowany jest silownikiem elektromagnetycznym (8) a drugi, normalnie zamkniety, hydraulicznie tloczkiem (16) cylinderka zasilanego przez przylacze (17) cisnienia ukladu. 2. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przylaczu (17) cisnienia ukladu zamocowana jest dysza dlawiaca (14).148864 fig ^ tt, Pracownia Poligraficzna UP RP. Naklad 100-egz.Cena 1500 zl PL