Przedmiotem wynalazku jest uklad do badania magnetowodów pakietów stojanów silników indukcyjnych. Znane jest z polskiego opisu patentowego nr 105 294 stosowanie sondy po¬ miarowej jako elementu sluzacego do badania wlasnosci magnetycznych magnetowodów stoja¬ nów silników elektrycznych, na przyklad strumienia magnetycznego. Sonda pomiarowa sta¬ nowi czesc rdzenia stojana.silnika i jest zlozona z jednego lub dwóch rdzeni pomiaro¬ wych, których podstawowym elementem jest co najmniej jedna blacha pomiarowa o zewnetrz¬ nej srednicy mniejszej niz zewnetrzna srednica blach stojana i wyzszych zlobkach z rów¬ nomiernie nawinietym uzwojeniem pomiarowym na obwodzie jarzma lub jego czesci, odpowia¬ dajacej jednej parze biegunów. Sonda podwójna zlozona jest z dwóch rdzeni pomiarowych z nawinietymi na kazdym z nich uzwojeniami pomiarowymi, polaczonymi przeciwsobnie i wy¬ prowadzonymi do skrzynki zaciskowej silnika oraz z dodatkowego uzwojenia ekranujacego nawinietego na calym obwodzie jarzma obu rdzeni pomiarowych.Znane jest równiez z polskich opisów patentowych nr 87 525, 112 752, 66 19?, stoso¬ wanie przy badaniu wlasnosci magnetycznych magnetowodów uzwojen kompensacyjnych tak po¬ laczonych z uzwojeniem pomiarowym, aby wyeliminowac wplyw parametrów wlasnych rdzeni, uzwojen i innych czesci magnetowodu na mierzone charakterystyki. Przykladowo polaczenie uzwojen moze byc przeciwsobne, w celu uzyskania róznicy strumieni magnetycznych.W rozwiazaniu znanym z polskiego opisu patentowego nr 121 268 zastosowane sa cztery polaczone szeregowo cewki magnesujace nawiniete na rdzeniu o ksztalcie litery K i two¬ rzace dwa obwody magnetyczne o jednej wspólnej galezi objetej uzwojeniem pomiarowym tak, ze przeplywajacy przez to uzwojenie prad wytwarza dwa przeciwnie skierowane strumienie magnetyczna. Z polskiego opisu patentowego nr 66 409 znany jest uklad do pomiaru wlas¬ nosci magnetycznych blach i tasm elektrotechnicznych, posiadajacy na wejsciu generator2 148 331 z miernikiem czestotliwosci, do którego dolaczony jest aparat Epsteina z obwodem pierwot¬ nym i wtórnym* W obwodzie pierwotnym wlaczony jest transformator, watcmier?. i woltomierz.W obwodzie wtórnym wlaczone sa kolejno regulowany dzielnik oporowy, wzmacniacz, pomiarowy, dragi precyzyjny dzielnik oporowy i woltomierz. Woltomierz w obwodzie pierwotnym wlaczo¬ ny jest poprzez wzmacniacz mocy i dzielnik oporowy do uzwojenia wtórnego transformatora.Watomierz podlaczony jest cewka pradowa do uzwojenia wtórnego przekladnika pradowego wla¬ czonego w obwód pierwotny, a cewka napieciowa do wyjscia wzmacniacza znajdujacego sie w obwodzie wtórnym aparatu Bpsteina. Dzielniki oporowe nastawiane sa zaleznie od ciezaru i gestosci badanego materialu.Istota ukladu wedlug wynalazku polega na wyposazeniu znanego ukladu zawierajacego dwubiegunowa sonde pomiarowa oraz zestaw mierników, stanowiacy typowe wyposazenie apara¬ tu fipsteina 25 cm, w druga identyczna dwuuzwojeniowa sonde kompensacyjna, której uzwojenie pierwotne jest polaczone szeregowo z uzwojeniem pierwotnym sondy pomiarowej, a uzwojenie wtórne sondy kompensacyjnej polaczone jest szeregowo-przeciwsobnie z uzwojeniem wtórnym sondy pomiarowej. Sonda pomiarowa umieszczona jest wewnatrz pakietu stojana obrotowo, a sonda kompensacyjna umieszczona jest na zewnatrz pakietu stojana nieruchomo. Pomiedzy sonda pomiarowa a zebami pakietu stojana znajduje sie szczelina o wymiarach identycznych jak w silniku, którego pakiet stojana jest badany. Szerokosc biegunów sondy pomiarowej obejmuje calkowita liczbe zebów czesci pakietu stojana. Hdzenie sond o wiekszej szero¬ kosci sa zlozone z izolowanych blach izotropowych o mozliwie najmniejszej anizotropii indukcji rzedu A Bpe ^ 0,1 T. Ulzenie sond majace szerokosc 1.... 2 zebów sa zlozo¬ na z izolowanych blach anizotropowych. Wysokosc obu 3ond nie przekracza wysokosci bada¬ nego pakietu stojana.Uklad wedlug wynalazku umozliwia wyznaczenie podstawowych parametrów magnetowodów takich jak: charakterystyki magnesowania statyczne i dynamiczne, charakterystyki strat- nosci, anizotropie indukcji i stratnosci, podczas kontroli miedzyoperacyjnej pakietów stojanów silników indukcyjnych.Pozwala równiez na segregacje magnetowodów wedlug zróznicowanej skali ocen.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat ideowy polaczen sond na tle przekroju poprzecznego stojana silnika, a fig. 2 wycinek rdzenia stojana silnika z usytuowaniem sondy pomiarowej w stosunku do zebów pakietu sto¬ jana. Uklad do badania magnetowodów pakietów stojanów silników indukcyjnych posiada dwie identyczne sondy, sonde pomiarowa Sp i sonde kompensacyjna S,« BJzenie sond Sp i Sk zlozone sa z izolowanych blach izotropowych lub anizotropowych. Obie sondy Sp i Sk posia¬ daja po dwa uzwojenia pierwotne Upl, Ukl i po dwa, uzwojenia wtórne Up2, Uk2, polaczone w ukladzie róznicowym, to jest uzwojenia pierwotne szeregowo, a uzwojenia wtórne szere- gowo-przeciwsobnie. Takie polaczenie pozwala na wyeliminowanie wplywu parametrów sond na mierzone charakterystyki magnetowodów.Sonda pomiarowa Sp jest umieszczona wewnatrz pakietu stojana S tak, ze miedzy nia a zebami Z pakietu stojana S utworzona jest szczelina cT . Sonda Sp moze sie obracac, podob¬ nie jak wirnik pracujacego silnika elektrycznego. Wielkosc szczeliny cT jest taka sama jak w danym silniku, którego pakiet stojana jest badany. Sonda kompensacyjna Sk znajduje sie na zewnatrz pakietu stojana S, w powietrzu i jest nieruchoma.Ksztalt i wymiary geometryczne sond Sp i Sk dostosowane sa do ksztaltu i wymiarów pakie¬ tu stojana silnika. Szerokosc biegunów sondy pomiarowej Sp obejmuje calkowita liczbe ze¬ bów Z czesci pakietu stojana S. W przypadku, gdy rdzenie sond Sp i Sk maja wieksza szero¬ kosc, zlozone sa one z izolowanych blach izotropowych o jak najmniejszej anizotropii in¬ dukcji rzedu A Bpc ^. 0,1 T. Natomiast w przypadku rdzeni sond Sp i Sk majacych szero¬ kosc 1 ••••2 zebów Z, sa one zlozone z izolowanych blach anizotropowych.Wysokosc sond Sp i Sk nie przekracza wysokosci badanego pakietu stojana S« W zaleznosci od rodzaju wyznaczanej charakterystyki, statyczna czy dynamiczna, uklad zasilany jest z baterii akumulatorów, lub stabilizowanym napieciem z sieci 220 V, 50 Hz.Sonde pomiarowa Sp w czasie pomiaru umieszcza sie wewnatrz badanego pakietu stojana S, a sonde kompensacyjna umieszcza sie na zewnatrz pakietu stojana S w powietrzu. Wytwo-148 331 3 rzony strumien" magnetyczny przechodzi przez badane zeby Z pakietu stojana S równolegle do ich osi, a jarzmo J pakietu stojana S jest magnesowane kolowo. Ta metoda róznicowa powo¬ duje, ze przy wyznaczaniu charakterystyk magnetycznych mozna uwzglednic w procesie magne¬ sowania zeby wykrojów pakietu stojana w przeciwienstwie do metody próbki pierscieniowej.Pomiary wykonuje sie przy dowolnie wybranej indukcji w zebie Z, lub w jarzmie J cd 0,1 do 2,0 T. Wyznaczanie charakterystyk magnetycznych wykonuje sie w sposób podobny jak w aparacie Spsteina 25 cm, wykorzystujac jego mierniki do pomiaru napiec, pradów i mocy, na których odczytuje sie odpowiednio wartosci indukcji magnetycznej, natezenia pola mag¬ netycznego, wartosci stratnosci magnetycznej, przy odpowiednim pradzie w obwodzie pier¬ wotnym. W zaleznosci od tego, czy przeprowadza sie pomiar stratnosci, czy tez wyznacza sie charakterystyke magnesowania - wlacza sie lub wylacza odpowiednie mierniki. Przez obracanie sondy pomiarowej Sp wewnatrz pakietu stojana S, lub tez przez obrót pakietu stojana S wokól sondy pomiarowej Sp, wyznacza sie wartosci anizotropii indukcji lub stratnosci w funkcji kata obrotu. W ukladzie istnieje mozliwosc zastosowania systemów komputerowych do automatyzacji pomiarów i opracowywania badanych charakterystyk zew¬ netrznych.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do badania magnetowodów pakietów stojanów silników indukcyjnych, zawiera¬ jacy dwubiegunowa sonde pomiarowa oraz zestaw mierników do pomiaru napiec, pradów i mocy, stanowiacy typowe wyposazenie aparatu Epsteina 25 cm, znamienny tym, ze posiada druga identyczna dwuuzwojeniowa sonde kompensacyjna /Sk/, której uzwojenie pierwotne /Ukl/ jest polaczone szeregowo z uzwojeniem pierwotnym /Upl/ sondy pomiarowej /Sp/, a uzwojenie wtórne /Uk2/ sondy kompensacyjnej /Sk/ polaczone jest szeregowo-prze- Ciwsobnie z uzwojeniem wtórnym sondy pomiarowej /Sp/, przy czym sonda pomiarowa /Sp/ umieszczona jest wewnatrz pakietu stojana /S/ obrotowo, a sonda kompensacyjna /Sk/ umiesz¬ czona jest na zewnatrz pakietu stojana nieruchomo, ponadto miedzy sonda pomiarowa /Sp/ a zebami /Z/ pakietu stojana /S/ znajduje sie szczelina / cT / o wymiarach identycz¬ nych jak w silniku, którego pakiet 3tojana jest badany, przy czym szerokosc biegunów sondy pomiarowej /Sp/ obejmuje calkowita liczbe zebów /Z/ czesci pakietu stojana /S/. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rdzenie sond /Sp/ i /Sk/ wajace wieksza szerokosc sa zlozone z izolowanych blach izotropowych o najmniejszej anizotropii indukcji rzedu A B25 < 0,1 T. 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rdzenie sond /Sp/ i /Sk/, majace szerokosc 1 •••• 2 zebów /Z/ sa zlozone z izolowanych blach anizotropowych. 4. Uklad wedlug zastrz. lr znamienny tym, ze wysokosc sond /Sp/ i /Sk/ jest nie mniejsza od wysokosci badanego pakietu stojana /5/.148 331 zosilanie o- fig. 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL