Masy z kazeiny lub innych cial pro¬ teinowych albo materjaly, bogate w pro¬ teiny, utwardza sie zapomoca formalde¬ hydu albo zwiazków odszczepiajacych for¬ maldehyd, celem nadania im wlasnosci, podobnych do wlasnosci rogu. Grubsze plyty lub sztaby utwardzaja sie bardzo powoli. Próbowano juz dodawac do sklad¬ ników, 'sluzacych do wyrobu powyzszych mas, srodków powoli odszczepiajacych formaldehyd, celem osiagniecia utwardze¬ nia masy w 'tempie przyspieszonym. Jed¬ nakze dodatek srodków utwardzajacych, dodawanych dla przyspieszenia utwardze¬ nia odpowiednich mas i k&ztaltówek z nich wytwarzanych, nie okazal sie skuteczny.Z tego powodu wykonano prace i doswiad¬ czenia, dazace do przyspieszenia procesu utwardzania innym sposobem. Stwierdzo¬ no przytem, ze cel osiaga sie w sposób technicznie dogodny, dzialajac na masy albo piriziedlmioty z .masy niiietyliko srodikieim utwardzajacym, lecz oprócz tego elektro¬ litami. Mozna przytem postepowac w ten sposób, iz na mase lub ksztaltówki z niej wytworzone dziala sie elektrolitami, a na¬ stepnie srodkiem utwardzajacym.Mozna takze dzialac równoczesnie srodkiem utwardzajacym I elektrolitami na mase lub ksztaltówki z niej wytworzone.Elektrolity lub ich roztWory mozna równiez zmieszac z kazeina lufo innemicialami proteinowemi albo z materjalem wyjsciowym, bogatym w proteiny, a przy vryTOfe^^^;JTOtóa dodac odrazu do produktu wyjsciowego zarówno elektroli¬ ty, jak i srodki utwardzajace, odszczepia- jace formaldehyd.Jako elektrolity wchodza w rachube sole potasowców i sole amonowe; do¬ swiadczenia wykazaly, iz z soli roznych kwasów dzialaja naogól najlepiej chlorki potasowców i amonu, jako srodki przy¬ spieszajace utwardzanie mas lub ksztal- tótoek. Przyspieszenie utwardzenia mozna równiez ulatwic, dodajac do elektrolitów srodków, dzialajacych katalitycznie; jako katalizatory okazaly sie skuteczne male ilosci kwasów lub male ilosci alkaljów.Masy wytwarza sie z reguly z uzyciem wódy; mozna jednakze zastapic wode in- nemi plynami, naprzyklad acetonem, roz¬ cienczonym spirytusem i temu podobnemi w pewnej ograniczonej ilosci. Elektrolity dodaje sie w róznych ilosciach w zalezno¬ sci od wlasciwosci produktu wyjsciowe¬ go. Nowy sposób mozna przeprbwadzac pod cisnieniem zwyklem, 'zumiejszonem albo zwiekszonem. Naogól postepowanie pod cisnieniem zimniejszonem albo zwiek¬ szonem nie okazalo sie Szczególnie dogod- nem w porównaniu do postepowania pod cisnieniem zwyklem. Zastosowanie ciepla przyspiesza w pewnych przypadkach prze¬ siakniecie utwardzanych mas lub ksztal- tó^vek. PL PL