Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczenia silnika trójfazowego przed uszkodze¬ niem w przypadku braku symetrii napiec fazowych. Praca silnika w takiej sytuacji grozi usz¬ kodzeniem na skutek przegrzania sie uzwojen.Znane zabezpieczenia termiczne nie se dostatecznie skuteczne ze wzgledu na dlugi czas zadzialania. Inne znane np. z polskich opisów patentowych nr 74 541, 76 679 i zglosze¬ nia P 27757 uklady zabezpieczen reaguje na brak symetrii przed stycznikiem wykonawczym, wlaczajacym silnik. Jezeli uszkodzeniu ulegnie jeden ze styków stycznika, to uklady te nie zareaguje i silnik ulegnie zniszczeniu* Jest to szczególnie niebezpieczne w ukladach nape¬ dowych, gdzie silnik wielokrotnie jest uruchamiany i zatrzymywany bez nadzoru np. w urzadze¬ niu hydroforowym, chlodniczym, dzwigu osobowym itp. Inna wada jest duzy rozrzut progu zadzia¬ lania, to jest wielkosci niesymetrii napiec fazowych, przy której nastapi wylaczenie silni¬ ka z pracy. Spowodowane Jest to tym, ze próg okreslony Jest zadzialaniem elementów wyko¬ nawczych: stycznika, kontaktronu lub transportera. W przypadku stycznika i kontaktronu do¬ datkowo wystepuje niejednoznacznosc progu wlaczenia i wylaczenia ukladu zabezpieczajacego, spowodowana zjawiskiem histerezy. Niedokladnosc i niejednoznacznosc progu zadzialania jest istotna wada, poniewaz w uzwojeniu fazowym silnika, przy braku zasilania, podczas pracy indukuje sie napiecie o prawidlowym kacie fazowym i obnizonej amplitudzie. Z tego powodu sygnal niesymetrii podczas pracy silnika przy braku napiecia fazowego w sieci nie ma duzej wartosci.W rzeczywistej sieci na ogól nie ma idealnej symetrii. Dlatego dla skutecznej i poprawnej pracy, uklad zabezpieczenia powinien jednoznacznie i dokladnie reagowac na okre- 145 7052 145 705 slony próg wielkosci wypadkowego wektora wynikajecego z niesymetrii napiec fazowych. Inny znany ze zgloszenia P 172395 uklad reaguje na niesymetrie napiecia trójfazowego na zacis¬ kach silnika, ale nie nadaje sie do sterowania prace silnika bez nadzoru, poniewaz kazde chwilowe nawet wyleczenie napiecia sieci spowoduje calkowite unieruchomienie urzedzenia.Inne wade tego ukladu jest to, ze do sterowania prace silnika w ukladach bez dozoru koniecz¬ ne jest zastosowanie dodatkowego stycznika trójfazowego poleczonego szeregowo za styczni¬ kiem stanowiecym integralne czesc ukladu zabezpieczenia wg wyzej wymienionego opisu. Wyni¬ ka to sted, ze styk zaleczajecy uklad wedlug wyzej wymienionego opisu moze byc zaleczany tylko recznie, poniewaz próba zaleczenia przy braku symetrii napiec fazowych spowoduje pow¬ tarzajace sie z czestotliwoscie okreslone czasem zadzialania stycznika i przekaznika zale¬ czenia i wyleczenia. Uklad ten, podobnie jak poprzednie, ma duzy rozrzut progu zadzialania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyzszych niedogodnosci i opracowanie ukladu zabezpieczenia reagujecego powtarzalnie na okreslony dokladnie poziom niesymetrii napiecia trójfazowego na zaciskach silnika i przystosowany do pracy w ukladach napedowych sterowa¬ nych automatycznie, bez dozoru. Cel ten osiegnieto dzieki temu, ze trzy rezystory jednymi zaciskami przyleczone se do przewodów poleczonych z zaciskami silnika, za stycznikiem ste¬ rujecym jego prace. Pozostale zaciski trzech rezystorów poleczone ze sobe doleczone se do szeregowo poleczonej diody prostowniczej i diody Zenera, które wraz z kondensatorem wleczo¬ nym miedzy wolnym zaciskiem diody Zenera, a jedne z szyn zasilajecych stanowi dyskrymina- tor amplitudy. Wspólny punkt diody Zenera i kondensatora, stanowiecy wyjscie dyskryminato- ra amplitudy, doleczony jest do bazy jednego z dwóch tranzystorów komplementarnych, stano- wiecych uklad dwustanowy. Emitery tych dwóch tranzystorów poleczone se do dwóch róznych szyn zasllajecych, a kolektor jednego z nich stanowi wyjscie, poleczone z ukladem wykonaw¬ czym, który miedzy kolektorem tranzystora wyjsciowego, a jednym z przewodów fazowych, przed stycznikiem zaleczajecym silnik, ma wleczone szeregowo cewke przekaznika i diode prostow¬ nicze. Przy czym punkt wspólny diody prostowniczej i cewki przekaznika poleczony jest przez rezystor z jedne z szyn zasllajecych ukladu dwustanowego.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia uklad blokowo ideowy, a fig. 2 - przyklad wykonania w ukladzie ideowym.W ukladzie zabezpieczenia, wedlug wynalazku, napiecie faz zasllajecych doprowadzone jest przez stycznik S do silnika M. Do przewodów zasilajecych silnik przyleczone se trzy rezys¬ tory Rl, R2, R3. Na wspólnym zacisku tych rezystorów tworzy sie geometryczna suma napiec fazowych. Wielkosc wypadkowego wektora napiecia zalezna jest od wielkosci niesymetrii posz¬ czególnych napiec fazowych. Napiecie ze wspólnego punktu rezystorów doprowadzone Jest do dyskryminatora amplitudy D, którego próg zadzialania odpowiada okreslonej wielkosci ampli¬ tudy, wektora napiecia wypadkowego wytworzonego przez rezystory Rl, R2, R3. Oyskryminator amplitudy eliminuje male sygnaly wynikajece z dopuszczalnej niesymetrii napiec fazowych, wystepujecej na ogól w sieci zasilajecej. Pojawienie sie na wejsciu dyskryminatora D sygna¬ lu o amplitudzie wiekszej od jego progu zadzialania, powoduje wytworzenie sygnalu na jego wyjsciu i przeleczenie ukladu dwustanowego P, który z kolei oddzlalywuje na uklad wykonaw¬ czy Pk. Uklad wykonawczy Pk oddzlalywuje na obwód sterujecy stycznika S, zasllajec jego cewke.Przeleczenie ukladu dwustanowego P powoduje zablokowanie pracy stycznika S, a tym samym odciecia zasilania silnika M. Dzieki zasilaniu ukladu dwustanowego napieciem fazo¬ wym z punktu polozonego przed stycznikiem S stan blokady Jest podtrzymywany i nie nastepie ponowne zaleczenia, które moglyby doprowadzic do uszkodzenia silnika lub stycznika. Po chwilowym zaniku napiecia spowodowanym np. naprawe sieci, uklad ustawia sie powtórnie w stanie odblokowanym. Jezeli podczas pierwszego zaleczenia powtórnie wystep! niedopuszczal¬ na nie8ymetria, to nastepuje ponowna blokada. Dla sterowania prace silnika, przez czujnik cisnienia w urzedzeniu napedowym hydroforu lub temperatury w urzedzeniu chlodniczym, nale¬ zy zestyk czujnika wleczyc szeregowo z obwodem sterowania stycznika S. Dzialanie poszcze¬ gólnych bloków, których budowe wewnetrzne przedstawiono na rysunku fig. 2 Jest nastepuje-145 705 3 ce. Po zalaczeniu napiecia zasilania Uz, pobranego z jednej z "faz* przed stycznikiem tran¬ zystory Tl, T2, T3 pozostaje zatkane. Tranzystor T4 zostaje wysterowany przez rezystor R7.Tym samym wysterowany pozostaje przekaznik P, majacy cewke zalaczone w obwód kolektora tranzystora T4. Zestyki przekaznika P sluze do zasilania obwodu sterujecego stycznika S, przedstawionego na schemacie blokowym - fig* 1* W tej sytuacji mozliwa jest praca silnika M. Gdy w wezle sumacyjnym rezystorów Rl, R2, R3 amplituda napiecia przekroczy wartosc progowe napiecia diody Zenera, to zaczyna sie ladowac kondensator Cl i wysterowany zostaje tranzystor Tl. Wleczenie tranzystora Tl po* woduje wysterowanie tranzystora T2. Dzieki sprzezeniu przez rezystor R5 nastepuje przela¬ czenie w stan nasycenia obu tranzystorów i podtrzymanie tego stanu az do wyleczenia na¬ piecia zasilajacego. Nasycony tranzystor T2 wysterowuje do nasycenia tranzystor T3f który zwiera napiecie sterujace na bazie tranzystora T4, zatykajec go. Powoduje to wyleczenie przekaznika Pf a w konsekwencji zatrzymanie pracy silnika* Dioda D3 odcina ujemne polówki napiecia zasilajacego uklad wykonawczy, a rezystor R8 wraz z kondensatorem C2 wytwarza napiecie dla szyn zasilajacych uklad dwustanowy P.Zastrzezenie patentowe Uklad zabezpieczenia silnika trójfazowego majecy stycznik, dyskryminator amplitudy, uklad wykonawczy, trzy rezystory wlaczone miedzy przewodami zasilajacymi zabezpieczany silnik, a wejscie dyskryminatora amplitudy, przekaznik sterujacy prace stycznika, zna¬ mienny tym, ze dyskryminator amplitudy /D/ zbudowany jest z szeregowo poleczonej diody prostowniczej /Dl/, diody Zenera /D2/ i kondensatora /Cl/ poleczonego jednym zacis¬ kiem do wolnego zacisku diody Zenera /D2/v a drugim do jednej z szyn zasilajacych uklad dwustanowy /P/t przy czym wspólny punkt diody Zenera /D2/ i kondensatora /Cl/ stanowi wyjs¬ cie dyskryminatora amplitudy, które dolaczone jest do bazy pierwszego tranzystora /Tl/ sta¬ nowiacej wejscie ukladu dwustanowego /P/« zbudowanego z dwóch tranzystorów komplementar¬ nych /Tl i T2/ majecych emitery poleczone do dwóch róznych szyn zasilajecych, przy czym ba¬ za pierwszego tranzystora /Tl/ dolaczona jest do kolektora drugiego tranzystora /T2/ przez rezystor /R5/, a baza drugiego tranzystora /T2/ dolaczona jest przez rezystor /R4/ do ko¬ lektora pierwszego tranzystora /Tl/ jednoczesnie do kolektora drugiego tranzystora /T2/ stanowiacego wyjscie ukladu dwustanowego dolaczony jest rezystor /R6/, którego drugi za¬ cisk laczy sie z baza trzeciego tranzystora /T3/ stanowiacego wejscie ukladu wykonawczego /Pk/ przy czym kolektor czwartego tranzystora /T4/ stanowiacy wyjscie ukladu wykonawcze¬ go /Pk/ polaczony jest przez cewke przekaznika /?/ i szeregowo polaczona z nia diode prostownicza /D3/ do jednego z fazowych napiec zasilajacych przed stycznikiem, przy czym punkt wspólny diody prostowniczej /D3/ i cewki przekaznika /p/ polaczony jest przez re¬ zystor /R8/ do szyny zasilajacej uklad dwustanowy.145 705 fi,, i R o- r o- fis-* Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220 zl PL