Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do metalizacji wewnetrznej powierzchni baniek szklanych do ozdób choinkowych parami aluminium.Znanejest z opisu patentowego polskiego nr 49 613 i czechoslowackiego nr 132 402 urzadzenie do metalizacji wewnetrznej powierzchni baniek szklanych parami aluminium. Urzadzenie takie zbudowanejest z podstawy, na która nasadzony jest klosz tworzac z podstawa komore prózniowa.Komora prózniowa polaczona jest z ukladem prózniowym w postaci pompy prózniowej i zaworów oraz przewodów laczacych komore prózniowa z pompa prózniowa.W podstawie usytuowane jest gniazdo, z którego wyprowadzone sa ku górze szyny lub elektrody polaczone w górnej czesci spirala grzejna.Na spirale grzejna naklada sie kawalek metalu, drutu aluminiowego i w gniazdo wklada sie banke szklana tak, ze spirala grzejna z topionym metalem znajduje sie srodku banki.Z kolei calosc zamyka sie kloszem i spod klosza wypompowuje sie powietrze, wytwarzajac pod kloszem próznie.Nastepnie do elektrod doprowadza sie prad elektryczny, który rozgrzewa spirale do takiej temperatury, ze drut aluminiowy ulega stopieniu, a w wyniku wytworzonej prózni, pary aluminium zostaja narzucone na wewnetrzna powierzchnie banki szklanej.Znanejest równiez z opisu patentowego polskiego nr 128 356 urzadzenie zbudowane równiez z podstawy i klosza stanowiacego z podstawa komore prózniowa równiez polaczona z ukladem prózniowym w postaci pompy, przewodów i zaworów. Wewnatrz komory prózniowej, czyli pod kloszem usytuowana jest cewka indukcyjna stanowiaca gniazdo dla banki szklanej.Wewnatrz cewki suwliwie usytuowany jest pret aluminiowy, jednym koncem umocowany w podajniku umozliwiajacym jego przesuwanie w miare stapiania.W tym urzadzeniu równiez po ulozeniu banki w gniazdo, zamknieciu kloszem i po wytworze¬ niu prózni pod kloszem, stapia sie pret metalowy pradami wysokiej czestotliwosci, jakie wytwarza sie przez cewke i dzieki temu stopiony metal zostaje narzucony na powierzchnie banki. Oczywistym jest, ze ilosc gniazd jest dowolna i zalezy od wielkosci klosza, pod którym one sie znajduja.2 145 652 Wada pierwszego z wymienionych urzadzen jest: skomplikowana i dlugotrwala operacja przygotowania stanowiska do metalizowania kolejnej banki po zakonczeniu jednego cyklu oraz niemozliwa w praktyce metalizacja baniek szklanych z dluga, cienka szyjka, co w znacznym stopniu ogranicza stosowanie wymienionego urzadzenia.Szybkie zuzywanie sie elementu grzejnego powoduje czeste awarie urzadzenia, a stosunkowo dlugi czas potrzebny na metalizacje i trudnosci z precyzyjnym usytuowaniem topionego metalu w centrum geometrycznym banki, to kolejna wada.Kazdorazowe oczyszczanie spirali grzejnej z kawalków nie stopionego metalu, jak równiez z zanieczyszczen, powstajacych w procesie topienia, przedluza caly cykl i zmniejsza wydajnosc, a wiec jest to nastepna bardzo istotna wada.Wada drugiego z wymienionych urzadzen jest fakt, ze urzadzenie musi posiadac duza ilosc stanowisk z cewkami indukcyjnymi, których usytuowanie wewnatrz klosza jak i zasilanie okazuje sie utrudnione.Przy wiekszej ilosci gniazd, utworzonych ze wspomnianych cewek, zachodzi koniecznosc stosowania generatorów wytwarzajacych prady o wysokiej czestotliwosci, co jest klopotliwe i kosztowne jak równiez szkodliwe dla obslugi urzadzenia.Ponadto trwalosc cewek indukcyjnych zasilanych pradami wysokiej czestotliwosci, a wyko¬ nanych z typowych materialów jest niewielka, co powoduje czeste awarie urzadzenia i zwiazane tym przestoje.Ze wzgledu na wymienione wady, przedstawione urzadzenia nie znalazly zastosowania w produkcji seryjnej i wielkoseryjnej.Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest konstrukcja urzadzenia, w którym podstawe sta nowi stól, umieszczony na korpusie i wyposazony w glowice z elektrodami.Elektrody moga byc stale lub suwliwe, a moze byc miedzy nimi umieszczony suwliwy pret wykonany z topionego metalu lubjedna z elektrod moze byc wykonana jako suwliwa i wykonana z topionego metalu.Korpus urzadzenia jest podzielony na dwie komory, z którychjedna wraz z nalozonym na nia kloszem tworzy komore prózniowa, polaczona z ukladem prózniowym, zas w drugiej komorze umieszczono mechanizm napedowy elektrody lub elektrod albo preta, przy czym komory sa hermetycznie oddzielone od siebie.Klosz jest sprzezony z silownikiem hydraulicznym lub innego rodzaju silownikiem i jest kloszem ruchomym w pionie i obrotowym w poziomie.Urzadzenie posiada przetwornik do zasilania elektrod pradem o natezeniu wymaganym dla stopienia metalu naparowywanego oraz skrzynke sterownicza, sterujaca poszczególnymi nape¬ dami elektrod lub preta, klosza, pompy prózniowej ukladu prózniowego i przetwornikiem.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest przede wszystkim mozliwosc metalizacji wewnetrz¬ nej powierzchni baniek szklanych na skale przemyslowa, przy jednoczesnym uzyskaniu na szkle trwalej i równomiernej warstwy metalu, bez potrzeby uzywania do tego celu drogich zwiazków azotanu srebra, a wiec jest to urzadzenie pozwalajace na ogromna oszczednosc dotychczas stose wanych deficytowych surowców.Kolejna nie mniej wazna zaleta jest ogromne skrócenie do minimum czasu potrzebnego na wykonanie operacji metalizacji baniek, co znacznie zwieksza wydajnosc pracy przy tego typu procesie, przy jednoczesnej mozliwosci metalizacji baniek tlenkami glinu, co pozwala na wyelimi¬ nowanie operacji lakierowania baniek, bowiem dzieki temu urzadzeniu uzyskuje sie wewnetrzna metaliczna barwiona powierzchnie, co dotychczas bylo nie do osiagniecia.Urzadzenie wedlug wynalazku wykonane i przedstawione jest na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat calego urzadzenia, widok z boku, fig. 2-schemat urzadzenia w widoku z góry, fig. 3-glowice urzadzenia w wersji z elektrodami stalymi i ruchomym pretem metalowym, fig. 4-uklad rolek mechanizmu napedowego elektrod lub preta, w widoku aksjonometrycznym, fig. 5-glowice urzadzenia w wersji z jedna elektroda stala, a druga ruchoma w postaci preta metalo¬ wego, fig. 6 - uklad dwóch elektrod stalych i suwliwego preta aluminiowego w widoku z góry, fig, 7-ten sam uklad lecz z czterema elektrodami stalymi i suwliwym pretem metalowym, fig. 8-glowice urzadzenia w wersji z dwiema elektrodami suwliwymi wykonanymi z metalu naparowywanego, fig. 9-konstrukcje zacisku elektrody, fig. 10-uklad rolek mechanizmu napedowego w widoku z góry.145 652 3 Urzadzenie wedlug wynalazku zbudowanejest z korpusu 1, na którym umieszczonyjest stól 2, a wyposazony w glowice 5 z elektrodami 6. Elektrody 6 moga byc suwliwe lub stale ijezeli nie sa to elektrody suwliwe, to urzadzenie posiada oprócz elektrod stalych 6 równiez suwliwy pret 7, takjak na fig. 5,6,7. Na stole 2 opartyjest klosz 3, a w korpusie 1 usytuowanyjest mechanizm napedowy 9 do napedu elektrod 6, polaczony przez przekladnie 12 z silnikiem napedzajacym 16.W korpusie 1 umieszczony jest równiez przetwornik 17 do zasilania elektrod 6 pradem o wymaganym natezeniu, zespól Zi, korzystnie hydrauliczny, do napedu klosza 3 i zespól Z2 prózniowy.Urzadzenie ponadto wyposazone jest w skrzynke sterownicza Si sterujaca silnikiem 16, przetwornikiem 17, zespolem Z1 hydraulicznym oraz zespolem Z2 prózniowym, do wytworzenia prózni w urzadzeniu.Korpus 1 urzadzenia ma ksztalt skrzynkowy i dzielony jest wewnatrz plyta 4, których dzieli korpus na dwie komory Ki i K2, oddzielone od siebie hermetycznie. Komora Ki wraz z kloszem 3 tworzy komore prózniowa urzadzenia.Stól 2 wsparty na korpusie 1 wyposazony jest w okreslona ilosc gniazd, w których usytuowane sa glowice 5 z elektrodami 6, badz to suwliwymi, badz to stalymi i wówczas w glowicach 5 usytuowany jest suwliwie pret metalowy 7.Na stole 2 umocowane sa przy kazdej glowicy 5 wsporniki 29, w których osadza sie banki szklane 8. W miejsce wsporników 29 moze byc wprowadzona plyta z otworami, których ilosc odpowiadac bedzie ilosci glowic 5.Kazda glowica wyposazona jest w elektrody 6, stale lub suwliwe, a w korpusie glowicy 5 usytuowane sa zaciski 28 elektrod 6, poprzez które doprowadzany jest prad staly lub przemienny z przetwornika 17 poprzez przewody 18.Kazdy zacisk 28 zbudowany jest ze szczotek weglowych 30 i 33, przy czym szczotka weglowa 30 jest szczotka ruchoma, dociskana do elektrody 6 poprzez element sprezysty 31, regulowany wkretem 32, wkrecony w korpus glowicy 5. Szczotka weglowa 33 jest szczotka stala, usytuowana na elastycznej podkladce 34, w korpusie glowicy 5.Elektrody 6 lub pret metalowy 7, w zaleznosci od wariantu (fig. 3, 4, 5, 6, 7) sa napedzane poprzez mechanizm napedowy 9, który jest mechanizmem rolkowym, skladajacym sie z ukladu dwóch rolek 9' i walka 10, który poprzez sprzeglo elastyczne 11 laczy rolki 9' z przekladnia 12.Walek 10 jest ulozyskowany w plycie 4 poprzez szczelne lozysko 14 i w podstawie korpusu 1.Rolki 9' sa dociskane do siebie elementem 35 sprezystym. Rolki 9' maja na obwodzie wyko¬ nane dwa kanaly lub jeden kanal /fig. 4/ do prowadzenia elektrod 6 lub preta 7.Przekladnia 12 jest mechaniczna przeekladnia lancuchowa z kolami lancuchowymi 12' i lancuchem 13.Przekladnia 12 poprzez sprzeglo 15 klowe napedzanajest silnikiem 16 hydraulicznym, wahad¬ lowym lub elektrycznym krokowym.W korpusie 1 usytuowanyjest równiez przewód rurowy 20, który laczyprzestrzen pod kloszem 3 i przestrzen komory Ki z pompa prózniowa 19.Pompa prózniowa 19jest sterowana z bloku BP prózniowego, zawierajacego typowe elementy ukladu prózniowego, a calosc stanowi zespól prózniowy Z2.Klosz 3 jest kloszem obrotowym umocowanym na tloczysku 23 silownika hydraulicznego 22.Silownik hydrauliczny 22 jest mocowany do sciany korpusu 1 lub do stolu 2, ajego usytuowa¬ nie jest dowolne.Silownik 22 przewodami 24 laczy sie z blokiem BH hydraulicznym, zawierajacym typowe elementy hydrauliki silowej.Blok BH laczy sie z pompa hydrauliczna 25, dwustronnego dzialania i poprzez pompe 25 ze zbiornikiem 26, a calosc stanowi zespól Z1 hydrauliczny.W miejsce silownika 22 moze byc wprowadzony inny rodzaj silownika na przyklad pneumaty¬ czny lub mechaniczny i wówczas zamiast elementów hydrauliki wprowadzone sa elementy pneu¬ matyki lub mechaniczne mechanizmy napedowe, których nie ukazano na rysunkach.Klosz 3 dociskany jest do stolu 2 poprzez element uszczelniajacy 27 mocowany na stole 2 lub na kolnierzu klosza 3.4 145 652 Skrzynia sterownicza Si jest umieszczona na dowolnej plycie korpusu 1, a poprzez przewody 21 polaczona jest z silnikiem 16, przetwornikiem 17, zespolem Zi i zespolem Z2 i jednoczesnie steruje poszczególnymi zespolami.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest nastepujace. Ze skrzynki sterowniczej Si wlacza sie zespól hydrauliczny Zi, wówczas klosz 3 zostaje uniesiony do góry poprzez silownik hydrauli¬ czny 22. Po uniesieniu klosza 3 w górne polozenie i obróceniu go odsloniete zostaja glowice 5, wówczas na glowice 5 naklada sie banki szklane 8 tak, aby glówka oparly sie one na wsporniku 29.Z kolei obraca sie klosz 3 w pierwotne polozenie i opuszcza sie go przez ponowne wlaczenie zespolu Zi, do oparcia na stole 2. Nastepnie wlacza sie zasilanie elektrod 6 poprzez wlaczenie przetwornika 17.Z kolei wlacza sie zespól prózniowy Z2, który powoduje wypompowanie powietrza poprzez przewód 20 z przestrzeni pod kloszem 3 i z komory Ki, tym samym wytwarza sie odpowiednia próznia w bankach szklanych 8.Nastepnie wylacza sie zespól Z2 i wlacza sie silnik 16, który napedza przekladnie 12, a ta z kolei napedza rolki 9' mechanizmu napedowego 9. Obracajace sie rolki 9f powoduja przesuniecie elektrod 6 lub preta 7 w polozenie, w którym nastepuje powstanie luku elektrycznego pomiedzy elektrodami 6 lub pomiedzy elektrodami 6 i pretem 7.W wyniku powstania luku elektrycznego nastepuje stopienie koncówek elektrod 6 lub preta 7, a w wyniku prózni wytworzonej w bance szklanej 8 nastepuje odparowanie stopionego metalu i jego równomierne osadzenie sie na wewnetrznej powierzchni banki szklanej 8.Nastepnie wylacza sie zasilanie elektrod 6 i wlacza zespól Zi, co powoduje uniesienie klosza 3 do góry, a wówczas wymienia sie banki szklane 8 i proces powtarza sie.Urzadzenie wedlug wynalazku znajduje zastosowanie w zakladach produkujacych ozdoby choinkowe, a takze inne wyroby, w których wymaganajest wewnetrzna metaliczna powierzchnia np. lampy itp.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do metalizacji wewnetrznej powierzchni baniek szklanych zbudowane z pod¬ stawy, klosza i zespolu prózniowego, znamienne tym, ze podstawe urzadzenia stanowi stól (2) umieszczony na korpusie (1) i wyposazony w glowice (5) z elektrodami (6) korzystnie suwliwymi, zas w korpusie (1) umieszczony jest mechanizm (9) do napedu elektrod (6), polaczony poprzez przekladnie (12), korzystnie mechaniczna, z silnikiem (16), przetwornik(17) do zasilania elektrod (6) i zespól (Zi) korzystnie hydrauliczny do napedu klosza (3), a ponadto urzadzenie wyposazone jest w skrzynke sterownicza (Si) polaczona przewodami (21) z zespolem hydraulicznym (Zi)y przetwornikiem (17), silnikiem (16) i zespolem prózniowym (Z2). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze korpus (1) jest podzielony plyta (4) na komory(Ki) i (K2), przy czym komora(Ki)jest hermetycznie oddzielona od komory (K2) i tworzy z kloszem (3) komore prózniowa urzadzenia. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zespól hydrauliczny (Zi) stanowi silownik (22), korzystnie hydrauliczny, polaczony tloczyskiem (23) z kloszem (3), mocowanym do stolu (2) oraz blok hydrauliczny (BH) wyposazony w typowe elementy hydrauliki silowej, polaczony z pompa hydrauliczna (25) i zbiornikiem oleju (26). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zespól napedowy (9) stanowia rolki napedzajace (9'), z których co najmniej jedna jest polaczona walkiem (10) poprzez sprzeglo (11), korzystnie elastyczne zprzekladnia (12), najczesciej lancuchowa, zasprzekladnia (12)wyposazona jest w lancuch (13) napedzajacy kola lancuchowe (12*), które osadzone sa na walkach (10), przy czym przekladnia (12) polaczona jest poprzez sprzeglo (15), korzystnie klowe, z silnikiem (16). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektrody (6) umieszczone wglowicach (5) wykonane sa z metalu naparowywanego. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektrody (6) sa umieszczone w glowicach (5) na stale, a pomiedzy elektrodami (6) suwliwie usytuowany jest pret (7) wykonany z metalu naparowywanego.145652 5 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze co najmniej jedna z elektrod (6) jest usytuowana w glowicy (5) suwliwie, a druga na stale, przy czymjedna z tych elektrod wykonanajest z metalu naparowywanego. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 5 albo 6 albo 7, znamienne tym, ze do elektrod (6) przylegaja zaciski (28) polaczone z przetwornikiem (17). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze kazdy zacisk (28), ma element dociskowy (30) i (33), przy czym element dociskowy (30) jest dociskany do elektrody (6) poprzez element sprezysty (31) regulowany wkretem (32), zas element dociskowy (33) wsparty jest na podkladce sprezystej (34), a wymienione elementy usytuowane sa w korpusie glowicy (5). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze pompa prózniowa (19) jest polaczona z przestrzenia pod kloszem (3) i komora (Ki) poprzez przewód (20). 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze rolki obrotowe (9*) sa do siebie wzajemnie dociskane poprzez elementy sprezyste (35).145652 A 1/ t rn t145652 Fig/..Rg.3.Fig.6. Fig. 7 Rg.5.145652 -6 IjwJHl ¦HE W CO oV 11 " ? J Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.* Cena 400 zl PL