Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obróbki materialów, zwlaszcza materialów roslin¬ nyoh. Znane urzadzenie prasujace (EP 108 763) wykonane jest jako dwustopniowa prasa slimakowa* Zlozone jest ono z kilku elementów obudowy, które równoczesnie okreslaja stopnie kolejnej ob¬ róbki materialu roslinnego, az po stronie wyjsciowej wychodzi faza stala jako substancja su¬ cha, przewaznie w postaci grudek. Powstajaca faze ciekla odpompowuje sie lub odsysa po prze¬ prowadzeniu w faze lotna, W ten sposób, za pomoca takiej prasy uzyskuje sie rozdzielenie obu wymienionych faz. Przez zestawienie prasy slimakowej z kolejno nastepujacych po sobie stopni mozna wprawdzie dopasowac odpowiednie czesci slimaka do zmiany prasowanego materialu, ale do¬ pasowanie takie nie jest optymalne, poniewaz z jednej strony predkosc obrotowa dla wszystkich stopni obróbki jest taka sama, a z drugiej strony praktycznie nie ma mozliwosci kontroli i zwiazanego z nia wplywu na prasowany material ze wzgledu na to, ze stopnie obróbki nastepuja bezposrednio kolejno po sobie* Urzadzenie to nie pozwala na osiagniecie optymalnie oszczednej obróbki materialu, podczas gdy podstawowym celem obróbki materialu roslinnego jest zminimali¬ zowania strat substancji odzywczych zawartych w tym materiale* Z tego wzgledu wykluczone sa sposoby oieplne lub ohemiozne. Natomiast przy obróbce mechanicznej (np. przy zastosowaniu pras slimakowyoh) otworzenie sie komórek materialu roslinnego nastepuje przez prasowanie w polaczeniu ze zgniataniem, skrobaniem lub rozcieraniem, przez co uzyskuje sie rozdzielenie na: faze ciekla zlozona z soku komórkowego i faze stala zlozona zasadniczo z wlókien ros¬ linnych.Poprzez dalsza obróbke fazy cieklej udaje sie odzyskac zawarte w niej proteiny, które mo¬ ga znalezc zastosowanie na wiele sposobów zarówno w zywieniu ludzi, jak równiez w zywieniu zwierzat. Z fazy stalej usuwa sie zawarte jeszcze resztki wilgoci i równoczesnie przeprowadza fie konserwowanie. Poniewaz tak otrzymany wyrób ma jeszcze duza zawartosc protein, nadaje sie on najlepiej do wykorzystania jako nosnik bialka w zywieniu zwierzat.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia o konstrukcji pozwalajacej na obrabianie ma¬ terialu rosnego pochodzenia, przy Jednoozesnym osiagnieciu optymalnych parametrów jakoscio- 145 3282 145 328 wyoh otrzymanych produktów. Cel ten zostal wedlug wynalazku osiagniety w ten sposób, ze pra¬ sy slimakowe stanowia podwójne prasy slimakowe z oddzielnym napedem do poszczególnej prasy, w któryoh za wyjatkiem ostatniej prasy slimakowej , wyjscie materialu prasowanego jest pola¬ czone z.wejsciem materialu prasowanego nastepnej prasy slimakowej, poprzez kanal laczacy.Kanal laczacy jest wykonany jako kanal katowy z dwoma usytuowanymi pod katem ramionami ruro¬ wymi, przy czym w ramieniu rurowym, po stronie wyjsciowej, zamontowane jest regulowane urza¬ dzenie spietrzajace, a w ramieniu rurowym po stronie wejsciowej, jest zamontowane urzadzenie przenosnikowe o regulowanej liczbie obrotów, korzystnie przenosnik slimakowy. Prasy slimako¬ we stanowia prasy dwuwalkowe, których wydrazone walki slimakowe sa na obu koncach ulozysko¬ wane w obudowie, przy czym na walkach tych osadzone sa nieruchomo slimaki zestawione z seg¬ mentów slimakowyoh.Na walkach slimakowych i w segmentach slimakowych znajduja sie kanaly i otwory zasilane od zewnatrz. Obudowa slimaków ma plaszcz, którego koniec, po stronie wyjsciowej, jest gladko¬ scienny lub stanowi plaszcz sitowy, przy czym plaszcz sitowy tworzy pierscieniowy kanal od którego odchodzi co najmniej jedno odprowadzenie. Natomiast, na koncu plaszcza obudowy, po stronie wyjsciowej, w obszarze wierzonolkowym, znajduje sie otwór z przewodem. Kanal laczacy wyjscie materialu prasowanego z wejsciem materialu do nastepnej prasy slimakowej, posiada usytuowane pod katem prostym ramiona rurowe, zas osie wzdluzne pras slimakowych tworza kat 45°• Dzieki takiej konstrukcji urzadzenia prasowany material poddaje sie oddzielnym i niezaleznym stopniom obróbki w prasach slimakowych polaozonyoh komorami laczacymi. Warunki pracy w poszczególny oh stopniach pras mozna regulowac niezaleznie od siebie. Korzystnie w ko¬ morach laczacych mozna jednoczesnie przeprowadzac pomiary i kontrole prasowanego materialu wychodzacego z danego stopnia pras, przy ozym prasowany material w razie koniecznosci moze byc równiez dodatkowo obrabiany.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig* 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia do uzyskiwania fazy cieklej i stalej przez obróbke materialu roslinnego, fig. 2 - schematycznie wielostopniowy zespól pras urzadzenia z fig. 1, a fig. 3 przedstawia schematycznie prase slimakowa jako czesc zespolu wielostopniowego z fig. 2 z pokazaniem odlaczonych kanalów laczacych, przy wejsciu prasowanego materialu i przy wyjsciu prasowanego materialu.Wedlug figury 1, material roslinny 1, korzystnie swiezo zebrany, wprowadza sie w wielo¬ stopniowy zespól 2, który wedlug fig. 1 ma cztery stopnie pras 3, 4, 5» 6. Wielostopniowy zespól 2 moze jednak zaleznie od obrabianego materialu roslinnego zlozony byc z dwóch, trzech lub nawet wiecej niz czterech stopni pras. Stosuje sie tyle stopni, ile potrzeba dla prawid¬ lowego rozdzielenia materialu roslinnego 1 na faze ciekla i faze stala. Obróbka polega za¬ sadniczo na operacji prasowania, która moze byc polaczona ze zgniataniem, skrobaniem lub roz¬ cieraniem materialu. Poprzez taka operacje nastepuje rozdzielenie na sok komórkowy i faze stala zawierajaca wlókna. Ta operacja rozdzielania nastepuje glównie w pierwszym i drugim stopniu pras 3, 4, totez przy obu tych stopniach przedstawiono odplyw soku komórkowego 7.W obu nastepnych stopniaoh 5, 6 nie ma odprowadzania soku komórkowego, poniewaz w stopniach tych, na skutek oiepla powstajacego podczas obróbki, resztki wilgoci zostaja odparowane i sa odsysane ze stopni pras 5, 6 w postaci pary 8, poprzez odpowiednie przewody. Z ostatniego stopnia prasy 6 wychodzi prasowany material jako substancja sucha 9. Chodzi przy tym o kon¬ serwowany produkt staly, który ma jeszcze wysoka zawartosc protein i w zwiazku z tym nadaje sie do karmienia zwierzat. Ten produkt staly moze byc do dyspozycji w róznej postaci, na przyklad jako grudki.Na figurze 1 przy stopniach pras 4, 5, liniami przerywanymi przedstawiono doprowadzanie róznego rodzaju ozynników 10, na przyklad doprowadzanie powietrza, pary wodnej, ciepla ogrzewania lub oieozy. Zastosowanie niezaleznych stopni umozliwia przeprowadzanie takich do¬ datkowych obróbek materialu prasowanego pomiedzy stopniami. Mozliwosci przedstawione na fig. 1 mozna równiez zmieniac. Mozna zastosowac dalsze stopnie z odprowadzeniem soku komór¬ kowego, ale równiez odprowadzanie pary mozna rozciagnac na dalsze stopnie, podobnie jak do¬ prowadzanie czynników 10* Dzieki takiemu wielostopniowemu zespolowi pras, mozna uzyskac bar¬ dzo dobre dopasowanie dla optymalnej obróbki konkretnego materialu roslinnego 1*145 328 X Na figurze 1 nie przedstawiono obróbki wstepnej materialu roslinnego 1 oraz dalszej ob¬ róbki soku komórkowego 7, poniewaz nie jest to Istotne dla przedmiotowego wynalazku* Obróbka ta obejmuje plukanie, suszenie, wybieranie cial obcych i rozdrabnianie materialu roslinne¬ go 1. Dalsza obróbka soku komórkowego 7 obejmuje pasteryzacje proteiny 1 oddzielanie jej od resztek oieozy. Wielostopniowy zespól pras 2 przedstawiony na fig. 2 zawiera oztery stopnia pras 3-6, stanowiaoyoh prasy slimakowe, na przyklad ze slimakami o zmiennym skoku, s ru¬ chem wspólbieznym lub przeciwbieznym slimaków* Zasadniczo rozdzielanie fazy cieklej 1 stalej mozna równiez przeprowadzac w innych urzadzeniach, ale wedlug dotychczasowych doswiadczen, prasa slimakowa jest szczególnie korzystna* Z tego powodu urzadzenie do obróbki materialu roslinnego opisano przy zastosowaniu pras slimakowych, jednakze nie ogranicza sie ono do tego* Wedlug figury 2 poszczególne stopnie pras 3 - 6 ze swymi prasami slimakowymi sa umiesz¬ czone w polozeniu pochylym, przy ozym material roslinny 1, ewentualnie po obróbce wstepnej, doprowadzany jest przewodem 12 do strony wejsciowej E prasy slimakowej pierwszego stopnia 3* Po stronie wyjsciowej A oddzielony material prasowany jest i poprzez kanal laczacy 15 dopro¬ wadzany do 8trony wejsciowej nastepnego stopnia 4* Kazdy ze stopni pras 3, 4, 5 3®st pola¬ czony poprzez taki kanal laczacy 15 ze strona wejsciowa E nastepnego stopnia* Jedynie po stronie wyjsciowej A stopnia 6 umieszczona jest plyta tloczna 16, która doprowadza wysuszony i zakonserwowany produkt staly do zadanej postaoi* Cztery stopnie pras 3 - 6 sa zamocowane w jednej ramie, która utworzona jest z dwóch przedstawionych schematycznie dzwigarów wzdluz¬ nych 17 wsparty oh na podporach 18. Prasa slimakowa kazdego stopnia napedzana jest poprzez na¬ ped hydrauliozny, z którego na fig. 2 przedstawiono silnik hydrauliczny.19« Wazne jest, ze kazdy silnik hydrauliczny 19 jest czescia niezaleznego napedu hydraulicznego, tak ze predkosc obrotowa kazdej prasy slimakowej jest oddzielnie regulowana* Zamiast napedów hydraulicznyoh mozna równiez stosowac regulowane napedy elektryczne lub mechaniczne* Na figurze 3 przedstawiono jeden ze stopni pras 3-6 stanowiacy prase slimakowa z cze¬ sciowo usunieta obudowa oraz z kanalami laczacymi 15 po stronie wejsciowej E i po stronie wyjsciowej A* Dla pierwszego stopnia prasy 3, kanal laczacy 15 po stronie wejsciowej jest jednak zastapiony przewodem 12 sluzacym do wprowadzania wstepnie obrobionego materialu ros¬ linnego, a dla ostatniego stopnia prasy 6, kanal laczacy 15 po stronie wyjsciowej, zastapio¬ ny jest plyta tloczna 16* Konstrukcja stopni pras 3-6 jest jednak podobna, jesli chodzi o wiekszosc czesci. Prasa slimakowa zlozona jest z dwóch slimaków 20, 21 i jednej obudowy* Kazdy slimak 20, 21 ma walek 24, na którym umieszczone sa szeregowo zamocowane segmenty sli¬ makowe 25* Zastosowanie oddzielnych segmentów slimakowych 25 umozliwia zestawianie slimaków o róznym skoku i wymiane poszczególnych segmentów bez koniecznosci wymiany calego slimaka* Walki 24 sa po obu stronach ulozyskowane w sciance obudowy 23, na przyklad za pomoca lozysk slizgowych lub tocznych 26.Obudowa 23 ™& dwa kolnierze koncowe 28, 27 z usytuowanym pomiedzy nimi cylindrycznym, wydrazonym plaszczem 29, przy czym kolnierz koncowy 27, po stronie wyjsciowej, zamkniety jest plyta tloczna 30 odporna na scieranie. Do kolnierza koncowego 28 po stronie wejsciowej dolaczona jest obudowa 31 lozysk i przekladni, w której umieszczone sa lozyska 26 i para kól zebatych 32, 33» Obudowa 31 zamknieta jest kolnierzem zewnetrznym 34, na którym zamocowane sa dwie obudowy sprzeglowe 35, 36* Obudowy sprzeglowe 35, 36 maja kolnierze 37, 38, za któ¬ rymi sa zamocowane silniki hydrauliczne 39, 40. Walki silników hydraulicznych 39, 40 sa po¬ przez sprzegla umieszczone w obudowach 35, 36 i polaczone z walkami 24 slimaków, które prze¬ chodza poprzez obudowe 23 i obudowe 31. Silniki hydrauliczne 39, 40 sa czescia hydrauliczne¬ go napedu regulowanego, którego regulowana pompa dostarcza strumien oleju do silników hy¬ draulicznych 39, 40, korzystnie, polaczonych równolegle* Poniewaz walki silników hydraulicz¬ nych 39, 40 sa sprzezone poprzez pare kól zebatych 32, 33, kazdy z tych silników hydraulicz¬ nych dostarcza polowe mocy napedu, potrzebnej dla prasy slimakowej. Moc potrzebna dla posz¬ czególnych stopni jest rózna, przy czym pierwszy stopien prasy 3 zwykle wymaga mniej mocy, tak ze w tym przypadku jeden z silników hydraulicznych 39, 40 moze byc zbedny. Rozdzielenie mocy nastepuje wtedy za pomoca pary kól zebatych 32, 33. Obudowa 23 slimaków i obudowa 31 lozysk i przekladni sa polaczone ze soba za pomoca sworzni mocujacych 41 i tworza dzieki te¬ mu jedna zamknieta obudowe*4 145 328 Sok komórkowy wydziela sie przede wszystkim w pierwszych stopniach, to znaozy w pierw¬ szym i drugim stopniu pras 3, 4. Z tego powodu, czesc plaszcza 39 obudowy zastapiono obudowa posrednia 42, która jako scianka ma plaszcz sitowy 43i który otoczony jest kanalem pierscie¬ niowym 45 zamknietym soianka 44. Sok komórkowy wyplywajacy z komórek materialu roslinnego gromadzi sie na najkrótszej drodze w kanale pierscieniowym 45 i poprzez odprowadzenie 46 przekazywany jest do dalszej obróbki. Strzalkami wewnatrz obudowy 23 slimaków przedstawiono przeplyw czynnika, na przyklad powietrza lub pary wodnej, który doprowadzany jest poprzez otwory 47 w walkach 24 i wplywa poprzez kanaly 48 i promieniowe otwory 49 pomiedzy lub w segmentach slimakowyoh 25 w zamknieta obudowe 23 slimaków, U wierzcholka obudowy 23 slimaków znajduje sie króoieo (nie pokazany), do którego dolaozony jest przewód 50t poprzez który od¬ prowadza sie powietrze i sok komórkowy. Króciec dla przewodu 50 znajduje sie w obszarze wierzcholkowym wyjsciowego konca prasy slimakowej. Po stronie wyjsciowej, tloczony material wohodzi poprzez otwór wyjsciowy w kanal laczaoy 15.Kanal laczacy 15 po stronie wyjsciowej ma zasadniczo katowy kanal 52, w którego ramieniu rurowym, po stronie wejsciowej, umieszozone jest urzadzenie spietrzajace 55, a w ramieniu rurowym 54, po stronie wyjsoiowej, umieszczone jest urzadzenie przenosnikowe 56 do transpor¬ tu prasowanego materialu. Urzadzenie spietrzajace 55 ma dwie przechylne klapy spietrzaja¬ ce 57, które sa utrzymywane w okreslonym polozeniu przechylenia przez naped przechylenia (nie pokazano), na przyklad silownik hydrauliczny. Za pomoca klap spietrzajacych 57 mozna ustawiac zmienna szczeline przejsciowa 58, za pomoca której mozna regulowac cisnienie praso¬ wania w prasie slimakowej. Urzadzenie przenosnikowe 56, na przyklad slimak przenosnikowy, napedzane jest poprzez silnikowy zespól napedowy 59, na przyklad silnik hydrauliczny.Umieszczenie urzadzenia spietrzajacego 55 w kanale laczacym 15 daje te zalete, ze mozna kon¬ trolowac jego dzialanie, na przyklad przez pomiar temperatury prasowanego materialu. W tym celu, w kanale 52 przewidziano otwór 60, poprzez który mozna nadzorowac material. Poprzez otwór 60 mozna doprowadzac czynniki, na przyklad powietrze, pare wodna lub tez ciecze.Kanal laczacy 15 strony wejsciowej, przedstawiony na fig. 3, jest zbudowany dokladnie tak samo jak kanal laczaoy strony wyjsoiowej, dlatego nie bedzie opisywany. Kanaly laoza- ce 15, jak juz wspomniano sluza do kontroli 1 wprowadzania czynników, ale równiez do zapew¬ niania ciaglego przeplywu prasowanego materialu poprzez urzadzenie. W tym oelu, silnikowe zespoly napedowe urzadzen przenosnikowych 56 maja równiez regulowana predkosc obrotowa.Korzystny uklad szeregowy pras slimakowych poszczególnych stopni pras 3-6 przedstawio¬ no na fig. 2, ale mozliwy jest równiez inny uklad. W kazdym przypadku uklad taki jest osz¬ czedny pod wzgledem miejsca i mozna go dopasowac do istniejacego miejsca. Jest to istotny warunek, aby cale urzadzenie, lacznie z ozesoiami obróbki wstepnej i obróbki konoowej, mozna bylo zamontowac na platformie pojazdu. Korzystne jest przy tym wykonanie samego urzadzenia na platformie, za pomooa której moze byc ono ulozyskowane na pojezdzie.Poniewaz prasowany material w ostatnich stopniach prasowania, to znaczy w trzecim i czwartym stopniu pras 5, 6, zawiera jeszcze tylko niewiele wilgoci, a ponadto prasowany ma¬ terial ma stosunkowo wysoka temperature, na przyklad 60 - 80°C, wilgoc ta wydziela sie w po¬ staci pary i jest odsysana przewodem 50. Mozna przy tym zrezygnowac z obudowy posredniej 42, a plaszcz 29 obudowy rozciaga sie wtedy az do plyty tlocznej 30. Urzadzenie takie umozliwia utrzymywanie poszczególnych stopni prasy w warunkach podcisnienia. Zamiast materialu roslin¬ nego w opisanym urzadzeniu mozna przetwarzac równiez smieci, szlam z oozyszczalników, odpad¬ ki drzewne, na przyklad kore, maczke drzewna itp., slome i torf. Mozliwe jest równiez wytwa¬ rzanie granulatu z opon samochodowych, na przyklad do stosowania w charakterze nawozu, lub tez z odlamków szkla o wielkosci ziarna ponizej 1 mm. Urzadzenie, dzieki swej konstrukoji, moze byc dopasowywane w oddzielnych stopniach pod wzgledem predkosci obrotowej, kierunku obrotów, skoku i ksztaltu slimaków oraz odnosnie obróbki materialu za pomooa ciepla, zimna, pazy, cieczy i gazów, tak ze mozna obrabiac rózne materialy, jak juz poprzednio wspomniano.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do obróbki materialów, zwlaszoza materialów roslinnyoh zawierajace co naj¬ mniej dwie prasy slimakowe wlaczone jedna za druga i tworzace zespól prasujacy, zna-145328 5 mienne tym, ze prasy slimakowe stanowia podwójne prasy slimakowe z oddzielnym na¬ pedem (39, 40) do poszczególnej prasy (3, 4, 5, 6), w których za wyjatkiem ostatniej prasy slimakowej, wyjscie (A) prasowanego materialu jest polaczone z wejsciem (B) prasowanego ma¬ terialu nastepnej prasy slimakowej poprzez kanal laczacy (15), który jest wykonany jako ka¬ nal katowy (52) z dwoma usytuowanymi poi katem ramionami rurowymi (53, 54), przy ozym w ra¬ mieniu rurowym (53) po stronie wyjsciowej zamontowane jest regulowane urzadzenie spietrzaja¬ ce (55), a w ramieniu rurowym (54) po stronie wejsciowej jest zamontowane urzadzenie prze¬ nosnikowe (56) o regulowanej liczbie obrotów, korzystnie przenosnik slimakowy. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze prasy slimakowe sa pra¬ sami dwuwalkowymi, których wydrazone walki slimakowe (24) sa po obu koncach ulozyskowane w obudowie (23), przy czym na walkach tych osadzone sa nieruchomo slimaki zestawione z segmen¬ tów slimakowych (25) • 3. Urzadzenie wedlug zastrz* 2, znamienne tym, ze obudowa (23) slima¬ ków (20, 21) ma plaszcz (29), którego koniec po stronie wyjsciowej jest gladkosoienny lub stanowi plaszoz sitowy (43), P*zy czym plaszcz sitowy tworzy pierscieniowy kanal (45) od którego odchodzi co najmniej jedno odprowadzenie (46). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze w walkach slimako¬ wych (24) i w segmentaoh slimakowych (25) znajduja sie kanaly (48) i otwory (49) zasilane od zewnatrz. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze na koncu plaszcza (29) obudowy (23), po stronie wyjsciowej w obszarze wierzcholkowym, znajduje sie otwór z przewodem. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kanal laczacy (15) posia¬ da usytuowane pod katem prostym ramiona rurowe (53, 54) zas osie wzdluzne pras slimakowych tworza kat 45°«145 328 m id tacoimii Fó^gnlicau UPPRL.Nakfid 100 egz.Cena 220 zl PL PL PL PL PL PL