Przedmiotem wynalazku jest narzedzie scierne do wykonywania plytkich wglebien na powierzchniach wczesniej uksztaltowanych, szczególnie twardych, w celu nadania im makrogeo- metrii korzystnej ze wzgledu na wlasnosci eksploatacyjne i estetyczne. Powierzchnie takie maja maly wspólczynnik tarcia i duza trwalosc cojest pozadane w takich elementachjak np. prowadnice slizgowe, powierzchnie sprawdzianów, plyt oporowych, trserskich, elementach przyrzadów i uchwytów.W polskim opisie patentowym nr 137 408 opisane jest narzedzie do nacinania regularnych rowków na powierzchni przedmiotu wczesniej uksztaltowanego. Narzedzie to ma ksztalt sciernicy tarczowej z centralnym otworem. Na powierzchni tej sciernicy sa regularnie rozmieszczone wystepy o wierzcholkach polozonych na powierzchni walcowej. Wystepy sa co najmniej trzy razy wieksze od wymiarów ziaren sciernych. Wystepy te sa tworzone lub odnawiane przez obciaganie lub wygniatanie. Ksztalt wglebien na obrobionej powierzchni zalezy od parametrów obróbki i ksztaltu wystepów, a ksztalt wystepów zalezy od narzedzia do ksztaltowania makrogeometrii sciernicy.Utrata wymaganego ksztaltu wystepów, bedaca skutkiem ich zuzywania sie, powoduje konie¬ cznosc odnowienia makrogeometrii powierzchni narzedzia, polegajaca na calkowitym wyrówna¬ niu powierzchni, a nastepnie wykonaniu nowych wystepów.Znana jest równiez elastyczna sciernica tarczowa do wygladzania powierzchni o obwodowej powierzchni roboczej. Sklada sie ona z drobnych ziaren sciernych lub mikroziaren sciernych polaczonych podatnym spoiwem, np. poliuretanowym lub gumowym tworzacym porowata strukture.Przy opracowywaniu narzedzia sciernego wedlug wynalazku wykorzystano budowe i wlasci¬ wosci elastycznej sciernicy tarczowej, w której objetosci zatopiono niewielkie ksztaltki scierne.Narzedzie scierne wedlug wynalazku ma ksztaltki scierne z ziaren sciernych o wymiarach od 28 do 120 /jm i spoiwa o duzej wytrzymalosci, np. spoiwa ceramicznego lub zywicznego. Trwalosc ksztaltek sciernych odpowiada oznaczeniom od 0 do Z, a struktura odpowiednio od nr 6 do nr 3.Korzystnie ksztaltki te maja postac kulek o wymiarach od 2 do 7 mm, zas ich udzial objetosciowy w sciernicy jest równy od 0,5% do 25%. Ksztaltki te korzystnie maja postac kulek o wymiarach od 2 do 7 mm, a ich udzial objetosciowy w elastycznej sciernicy jest maly i wynosi od 0,5 do 25%.2 145 286 Inna korzystna postac narzedzia sciernego ma ksztaltki scierne o ksztalcie waleczków o srednicy od 2 do 7//m. Osie waleczków ukierunkowane sa promieniowo, korzystnie równomiernie na obwodzie sciernicy.Podczas obróbki przy pomocy sciernicy wedlug wynalazku ksztaltki scierne usuwaja material z obrabianej powierzchni, tworzac plytkie wglebienia, zas ziarna scierne polaczone podatnym spoiwem wygladzaja tylko powierzchnie nosna oraz obrzeza wglebien, co jest bardzo korzystne ze wzgledu na wlasnosci slizgowe i trwalosc powierzchni. Duza twardosc ksztaltek sciernych zapew¬ nia ich znaczna trwalosc.Takie narzedzie scierne pozwala na wykonywanie na twardych, wczesniej uksztaltowanych powierzchniach plytkich wglebien np. o glebokosci ponizej 10 fjm o wygladzonych obrysach, lagodnie przechodzacych w powierzchnie nosna. Narzedzie jest wygodne w eksploatacji, ma duza trwalosc i zywotnosc, nie wymaga czestego obciagania i moze byc stosowane w warunkach nie zapewniajacych duzej precyzji dosuwania narzedzia do powierzchni przedmiotu.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 2 przedstrawiaja narzedzie scierne zawierajace ksztaltki scierne w postaci kulek w dwóch rzutach prostokatnych, fig. 3 przedstawia strukture ksztaltki sciernej przedstawionej na fig. 1 i fig. 2, a fig. 4 i fig. 5 przedstawiaja narzedzie scierne zawierajace ksztaltki scierne w postaci waleczków w dwóch rzutach prostokatnych.Narzedzie scierne wedlug wynalazku ma ksztalt krazka z centralnym otworem we wkladce z materialu o sztywnosci wiekszej niz sztywnosc narzedzia. Bardzo drobne ziarna scierne 1 z weglika krzemu o numerze od 180 do F 600/9, czyli o wymiarach od 90 do ok. 8/im polaczone sa porowatym, elastycznym spoiwem 2 poliuretanowym, gumowym lub innym materialem o duzej elastycznosci. W calej objetosci narzedzia znajduja sie ksztaltki scierne 3, w których ziarna scierne 4 z elektrokorundu o wielkosci odpowiadajacej numerom od 120 do F 320/29, czyli o wymiarach od 125 do ok. 28/ym, polaczone sa jednym z typowych spoiw 5 stosowanych do wytwarzania narzedzi sciernych spojonych, przy czym udzialy objetosciowe ziaren sciernych, spoiwa i porów w tych ksztaltkach sciernych 3 sa takie, ze ich twardosc jest duza i odpowiada oznaczeniom od 0 do Z, a struktura odpowiednio od nr 6 do nr 3.Jak pokazano na fig. 1 i fig. 2 ksztaltki scierne 3 maja ksztalt kulek o jednakowej srednicy.Ich srednica moze wynosic od 2 do 7 mm. Dla narzedzi sciernych z ksztaltkami sciernymi 3 o najmniejszej srednicy ich udzial objetosciowy powinien wynosic od 1 do 25%, a dla narzedzi sciernych z ksztaltkami o najwiekszej srednicy od 0,5 do 10%.Jak pokazano na fig. 3 i fig. 4 ksztaltki scierne 3 maja ksztalt waleczków. Ich srednica moze wynosic od 2 do 7 mm, a dlugosci odpowiednio od 10 do 50 mm. Takie ksztaltki scierne 3 rozmieszczone sa równomiernie przez promieniowe ukierunkowanie ich osi, tworzac kilka warstw przesunietych katowo wzgledem siebie. Od ilosci warstw nalezy odleglosc sasiednich rzedów wglebien na obrabianej powierzchni, zas od ilosci ksztaltek sciernych 3 w warstwie zalezy odleglosc miedzy sasiednimi wglebieniami w rzedzie. Przyjeto nie wiecej niz 4 ksztaltki scierne 3 w warstwie, a ilosc warstw nie wieksza od podwójnej wartosci stosunku wysokosci sciernicy do srednicy ksztaltki sciernej. Podczas obróbki narzedziem sciernym, sila docisku ksztaltek sciernych do obrabianej powierzchni zalezy wprost proporcjonalnie od nastepujacych czynników: wielkosc dosuwu narze¬ dzia do powierzchni obrabianej, wielkosc powierzchni ksztaltek która polaczone sa z elastycznym spoiwem, a odwrotnie proporcjonalnie od elastycznosci spoiwa.Zastrzezenia patentowe 1. Narzedzie scierne do wykonywania plytkich wglebien na powierzchniach, majace ksztalt tarczy sciernej o elastycznym spoiwie, z centralnym otworem, przy czym w objetosci tarczy rozmieszczone sa niewielkie ksztaltki scierne polaczone spoiwem, znamienne tym, ze ksztaltki scierne (3) maja ziarna scierne o wymiarach od 28 do 120//m i spoiwo o duzej wytrzymalosci, przy czym twardosc ksztaltek sciernych (3) odpowiada oznaczeniom od 0 do Z, a struktura odpowiednio od nr 6 do nr 3, i ksztaltki te korzystnie maja postac kulek o wymiarach od 2 do 7 mm, zas ich udzial objetosciowy w sciernicy jest równy od 0,5%'do 25%.145 286 3 2. Narzedzie scierne wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ksztaltki scierne (3) maja postac waleczków o srednicy od 2 do 7 mm o osiach ukierunkowanych promieniowo, korzystnie równo¬ miernie na obwodzie sciernicy.Figii Fig. 5 W u PL