Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania rozpuszczalnych w wodzie zwiazków magnezu, z odpadów odlewniczych, zwlaszcza zgarów magnezowych* Zwiazki te znajduja zastosowanie jako nawozy mineralne dla potrzeb ogrodnictwa 1 sadownictwa, oraz jako produkty wyjsciowe dla przemyslu chemicznegot farmaceutycznego i paszowego* Zwiazki magnezu otrzymuje sie z rud magnezytowych, dolomitowych i serpentynltowych oraz wód morskich* Z rud weglanowych otrzymuje sie magnez w postaci tlenkowej przez prazenie, a z rud serpentynltowych luguje sie magnez kwasami mineralnymi* lub roztworami soli amo¬ nowych* Podczas lugowania kwasem siarkowym rud magnezowych stosuje sie zazwyczaj rozcien¬ czone kwasy czyste lub odpadowe* Po usunieciu przechodzacych do roztworu metali ciezkich wytraca sie uwodniony siarczan magnezu lub po neutralizacji zasadowy weglan lub wodoro. tlenek magnezu* Z polskiego opisu patentowego nr 109 239 znany jest sposób otrzymywania niklu i siarczanu magnezu z serpentynitów i produktów ich wietrzenia, polegajacy na dwustopniowym przeciw- pradowym 1 bezcisnieniowym lugowaniu zmielonego serpentynitu roztworem kwasu siarkowego o stezeniu dobranym w ten sposób* zeby llosó uzytego kwasu siarkowego byla nizsza od ilosci stechlometrycznej niezbednej do rozpuszczenia magnezu* niklu* zelaza* glinu i wapnia* za¬ wartych w serpentynicie* Roztwór po lugowaniu dwukrotnie neutralizuje sie tlenkiem magnezu lub tlenkiem wapnia* otrzymuje osad stanowiacy koncentrat niklu i nastepnie z roztworu na drodze krystalizacji otrzymuje sie siarczan magnezu* Z polskiego opisu patentowego nr 138 041 znany jest sposób wytwarzania preparatów mag¬ nezowych* dla rolnictwa z odpadowego stopu magnezowego* który roztwarza sie w kwasach mineralnych lub ograniczonych o stezeniu minimum \% przy pH « 1-3, a nastepnie zadaje roz¬ tworem wodorotlenku lub weglanu metalu alkalicznego do pH = 11-12* Powstale osady suszy sie, ewentualnie takze prazy w temperaturze 873-973 K* Otrzymuje sie preparaty stanowiace mie¬ szaniny skladajace sie z tlenku magnezu, zasadowego weglanu magnezu lub tlenku magnezu2 145 227 zawierajacego do 40# masowych azotku magnezu, lub mieszaniny tych trzech zwiazków, zawiera¬ jace ponadto glin, mangan, zelazo, ewentualnie bar, miedz, molibden, Z polskiego opisu patentowego nr 134 806 znany jest sposób utylizacji odpadów metalicz¬ nego magnezu i jego stopów polegajacy na kontaktowaniu z roztworem o pH od 1 do 7 zawiera¬ jacym cynk w ilosci 0,1-70 g/l oraz korzystnie jony magnezu. Reakcje prowadzi sie w tempe¬ raturze 268-333 K. Powstaly w tym procesie gabczasty cementyt magnezowo-cynkowy oddziela sie od roztworu* Produkt ten ze wzgledu na bardzo rozwinieta powierzchnie moze sluzyc zamiast pylu cynkowego do czyszczenia elektrolitu cynkowego* Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania rozpuszczalnych w wodzie zwiazków magnezu przez lugowanie surowca kwasem siarkowym w podwyzszonej temperaturze, z koncowym rozdzialem faz znanymi metodami* Istota wynalazku polega na tym, ze jako surowca uzywa sie nieklasyfiko- wane zgary magnezowe powstajace przy produkcji stopów lekkich* skladajace sie z frakcji metalicznej zawierajacej okolo 30& masowych magnezu* okolo 10£ masowych dodatków, w których znajduje sie okolo S/o masowych glinu i cynku i okolo 0,5% masowych domieszek innych metali, oraz z frakcji niemetalicznej stanowiacej tlenki metali frakcji metalicznej, które luguje sie iloscia kwasu wynoszaca 45-80% ilosci stechiometrycznej obliczonej w stosunku do magne¬ zu, zelaza i glinu zawartych w zgarach, podczas mieszania pulpy para wodna* Nastepnie wpro¬ wadza sie prazony magnezyt w ilosci niezbednej do osiagniecia pH w granicach 5*8 i po uzys¬ kaniu zadanego pH przepuszcza sie przez pulpe sprezone powietrze* Korzystne jest dodawanie do pulpy soli amonowych* najkorzystniej siarczanu amonowego lub salmiaku, które wprowadza sie z kwasem siarkowym lub z surowcami sypkimi9 gdy pH pulpy wynosi od 5 do 7* Sposób wedlug wynalazku pozwala na otrzymywanie rozpuszczalnych w wodzie zwiazków magnezu z duza wydajnoscia, bez produktów ubocznych, wolnych od zanieczyszczen zwiazkami glinu i zelaza* Uzyskane to zostalo dzieki skojarzeniu dwóch zródel surowcowych* zgarów magnezo¬ wych z prazonym magnezytem* wprowadzanych do reakcji w dwuetapowym procesie* W pierwszym etapie prowadzenia reakcji podczas lugowania zgarów magnezowych uzyskuje sie bezpieczna przeróbke metalicznej frakcji dzieki mieszaniu pulpy para wodna, co zapobiega powstawaniu mieszaniny wybuchowej wskutek wydzielania sie wodoru i egzotermicznego laczenia sie go z tlenem atmosferycznym* W etapie tym nastepuje rozcienczanie stezenia wodoru do bezpiecz¬ nej granicy, niebezpieczenstwo eksplozji jest wyeliminowane i mozliwe staje sie lugowanie zgarów w postaci metalicznej* W drugim etapie, dzieki wprowadzaniu prazonego magnezytu wzrasta stezenie jonów magnezu w pulpie i zmniejsza sie stezenie jonów wodorowych, co wraz z obecnoscia soli amonowych w pulpie i dzieki mieszaniu jej oraz przepuszczeniu przez nia sprezonego powietrza, stwarza dobre warunki do wytracania sie wodorotlenku glinu i wodoro¬ tlenku trójwartosciowego zelaza w postaci pozwalajacej na latwe i calkowite oddzielenie osadu od lugu pokrystalizacyjnego* stanowiacego dalszy pólprodukt* Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku przeznaczane sa na nawozy mineralne dla potrzeb rolnictwa, sadownictwa i ogrodnictwa, oraz po poddaniu dalszej obróbce, przez oczyszczenie, jako skladniki leków w przemysle farmaceutycznym i jako odczynniki w przemy¬ sle chemicznym* zas po poddaniu dehydroksylacji do siarczanu jedno wodnego - jako dodatek do pasz* Sposób wedlug wynalazku umozliwia przeróbke odpadów przemyslowych powstajacych w odlew¬ niach metali lekkich* odpadów które normalnie kierowane sa na haldy# stanowiace ponadto zagrozenie dla naturalnego srodowiska ze wzgledu na wydzielanie przez nie amoniaku pod wplywem wilgoci* Poniewaz odpady przemyslowe powstajace w odlewniach metali lekkich zawie¬ raja do 20£ masowych frakcji metalicznej 1 do 80$ masowych frakcji sypkiej majacej okolo 3036 masowych magnezu* korzystne staje sie zagospodarowanie szkodliwego odpadu i uczynienie zen surowca, jak to ma miejsce w sposobie wedlug wynalazku* Wprowadzenie drugiego surowca w postaci prazonego magnezytu nie tylko wzbogaca powstajacy produkt w zwiazki magnezu bez powstawania produktów ubocznych, lecz lacznie z dodatkiem soli amonowych stwarza takze warunki dla procesów wiazania glinu 1 zelaza w postac korzystnie filtrujacego sie osadu, w którym znajduja sie te niepozadane dla produktu metale*145 227 3 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania.Przyklad. Zgary magnezowe o masie 2000 kg skladajace sie w 11% masowych z frakcji metalicznej, zawierajacej glównie magnez i 5,12# masowych glinu oraz 0,11% masowych zelaza i w 80% masowych z frakcji sypkiej utlenionej zawierajacej 31,5% masowych magnezu, 2,30% masowych glinu i 0,10% masowych zelaza wprowadza sie do 14812 kg 26% kwasu siarkowego mie¬ szanego i ogrzanego para wodna do 373 K oraz nadal miesza pare wodna przez 1 godzine* Po zakonczeniu lugowania do pulpy wprowadza sie 1250 kg prazonego magnezytu zawieraja¬ cego 66,3% tlenku magnezu; Po osiagnieciu pH pulpy równego 5 dodaje sie 300 kg siarczanu amonu i nastepnie przepuszcza sprezone powietrze przez dwie godziny, po czym obniza sie temperature pulpy do 353 K, oddziela osad i przemywa goraca woda oraz suszy* Z filtratu po odparowaniu i schlodzeniu otrzymuje sie 8525 kg soli magnezu, glównie siarczanu magnezu, zawierajacej 12,56% magnezu, pozbawionej jonów glinu i zelaza znajdujacych sie w calosci w osadzie, którego masa po wysuszeniu wynosi 765 kg* Zastrzezenia patentowe 1* Sposób wytwarzania rozpuszczalnych w wodzie zwiazków magnezu przez lugowanie surowca kwasem siarkowym w podwyzszonej temperaturze, z koncowym rozdzialem faz znanymi metodami, znamienny tym, ze najpierw jako surowca uzywa sie nieklasyfikowane zgary magne¬ zowe, powstajace przy produkcji stopów lekkich, skladajace sie z frakcji metalicznej za¬ wierajacej okolo 90% masowych magnezu, okolo 10% masowych dodatków, w których znajduje sie okolo 9% masowych glinu i cynku i okolo 0,5% masowych domieszek innych metali oraz z frakcji niemetalicznej stanowiacej tlenki metali frakcji metalicznej, które luguje sie podczas mieszania pulpy para wodna, a nastepnie wprowadza sie prazony magnezyt w ilosci niezbednej do osiagniecia pH w granicach 5-8 i po osiagnieciu zadanego pH przepuszcza sie przez pulpe sprezone powietrze* 2* Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie kwas siarkowy w ilosci 45-80% ilosci stechiometrycznej obliczonej w stosunku do magnezu, zelaza 1 glinu zawartych w zgarach. 3. Sposób wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze do pulpy dodaje sie soli amo¬ nowych, najkorzystniej siarczanu amonowego lub salmiaku, które wprowadza sie z kwasem siarkowym lub z surowcami sypkimi, gdy pH pulpy wynosi 5 do 7* PL