Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sluzace do wylaczania napedu maszyny, zwlaszcza maszyny rolniczej napedzanej z ciagnika za pomoca walu przekaznikowego.W znanych konstrukcjach maszyn rolniczych walek przekazywania mocy ciagnikajest pola¬ czony z walkiem odbioru mocy maszyny najczesciej za pomoca dwuprzegubowego walu przeka¬ znikowego. Taki agregat nie posiada zabezpieczenia w przypadku, gdy kat pomiedzy osiami walków, laczonych walem przekaznikowym przekroczy wartosc dopuszczalna dla stosowanego typu walu. Praca przy przekroczonym kacie dopuszczalnym powoduje wzrost stopnia niejedno- stajnosci obrotu walka odbioru mocy maszyny, co wplywa na wzrost obciazen dynamicznych jej mechanizmów. W celu usuniecia tych nieprawidlowosci zastosowano uklad sygnalizacji i wylacza¬ nia napedu maszyn rolniczych znany z polskiego opisu patentowego nr 120 998. Uklad ten sklada sie ze sprezystych wysiegników sterujacych zaopatrzonych na dyszlu holowniczym maszyny i poprzez przekaznik wylaczajacy zasilanych z akumulatora ciagnika, przy czym akumulator jest polaczony poprzez przekaznik sterujacy z sygnalizacja swietlna lub dzwiekowa i z zaworem elektromechanicznym.W czasie pracy zespolu ciagnik-maszyna, przy kacie pomiedzy zaczepem ciagnika a dyszlem holowniczym maszyny zblizonym do granicznego, wysiegnik sterujacyze sruba regulacyjna zalacza pierwsza pare styków przekaznika sterujacego polaczonych z sygnalizacja. Przy dalszym zwieksze¬ niu kata zalacza sie druga para styków przekaznika sterujacego podajac sygnal na zawór elektro¬ mechaniczny. Zawór ten steruje doplywem sprezonego powietrza ze sprezarki do silownika, który posrednio poprzez dzwignie sprzegla wylacza naped na kolajezdne ciagnika. Przekaznik wylacza¬ jacy zamontowany szeregowo do ukladu elektrycznego i zwiazany z dzwignia wlaczania napedu umozliwia prace ukladu tylko w warunkach wlaczonego napedu. Zasadnicza wada opisanego ukladujest automatyczne wylaczanie napedu na kola ciagnika w przypadku przekroczenia grani¬ cznego kata skretu maszyny. Taka sytuacja jest niekorzystna zwlaszcza przy pracy ciagnika w trudnych warunkach terenowych, na zboczach o znacznym nachyleniu lub na glebie gliniastej.Zatrzymany w takich warunkach ciagnik ma duze trudnosci z ruszeniem z miejsca i z reguly trzeba odczepiac maszyne.2 142 873 Istote wynalazku stanowi konstrukcja urzadzenia przeznaczonego do samoczynnego wyla¬ czania napedu maszyny napedzanej z ciagnika za pomoca walu przekaznikowego. Urzadzenie sklada sie ze sprzegla umieszczonego na walku odbioru mocy maszyny, które jest sterowane silownikiem. Jedno wejscie silownikajest polaczone bezposrednio z dwudroznym elektrozaworem, a drugie wejscie jest polaczone ze wspomnianym elektrozaworem poprzez dlawik. Z kolei elektro¬ zawór jest polaczony z ukladem hydrauliki zewnetrznej ciagnika. Elektromagnes elektrozaworu jest sterowany za pomoca wylaczników zamocowanych w przedniej czesci maszyny po obydwu stronach zaczepu holowniczego. Wylaczniki sa uruchamiane ciegnami teleskopowymi polaczo¬ nymi jednym koncem z belka rolnicza, a drugim koncem z zaczepem maszyny.Takakonstrukcja zapewnia samoczynne wlaczanie lub wylaczanie napedu maszyny rolniczej przyprzekroczeniu kata granicznego pomiedzy osiami walka odbioru mocy maszyny i walka przekazywania mocy ciagnika, co wplywa na zmniejszenie sie zuzycia zespolów maszyny oraz walu przekaznikowego. Dodatkowa zaleta urzadzeni^jwynikajaca z jego konstrukcjijest ulatwienie obslugi ciagnika w czasie pracy na skraj*obrafcameg#$°la, gdzie przy nawrotach zespolu maszyna zostaje automatycznie wylaczona.Wynalazek zostal pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia urza¬ dzenie w ujeciu shcematycznym.Maszyna 1 jest polaczona z ciagnikiem 2 zaczepem 3 holowniczym, natomiast walek odbioru mocy 4 maszyny 1 jest napedzany z walka przekazywania mocy 5 ciagnika 2 za pomoca dwuprze- gubowego walu przekaznikowego 6. Do zaczepu 3 sa zamocowane obrotowo dwa ciegla telesko¬ powe 7, których drugie konce sa polaczone z belka rolnicza 8 ciagnika 2, wjej skrajnych otworach.W odpowiedniej odleglosci od ciegiel 7 sa przytwierdzone do maszyny 1 elektryczne wylaczniki 9 wlaczane pod naciskiem ciegiel 7, a wylaczajace sie samoczynnie po ustaniu nacisku. Wylaczniki 9 sa podlaczone do ukladu elektrycznego ciagnika 2 i steruja elektromagnesem dwu- droznego elektrozaworu 10 zamontowanego w maszynie 1 i polaczonego z ukladem hydrauliki zewnetrznej ciagnika 2, który sklada sie z pompy 11, filtra 12, zbiornika 13 oraz zaworu przelewo¬ wego 14. Jedno wyjscie elektrozaworu 10 jest polaczone z odpowiednim wejsciem silownika 15 poprzez nastawczy dlawik 16 z równolegle wlaczonym zaworem zwrotnym 17. Drugie wyjscie elektrozaworu 10 jest polaczone bezposrednio z odpowiednim wejsciem silownika 15. Tloczysko Silownika 15 jest zwiazane przegubowo z dzwignia 18 sterujaca sprzeglem 19 umieszczonym na walku odbioru mocy 4 maszyny 1.W czasie pracy zespolu ciagnika 2 — maszyna 1, gdy kat pomiedzy osia walka 5 i walka 4 przekroczy wartosc graniczna, cieglo teleskopowe 7 naciska i uruchamia wylacznik 9. Elektroza¬ wór zajmuje takie polozenie, ze olej z pompy 11 zostaje gwaltownie przetloczony do silownika 15 powodujac szybki przesuw tloczyska i obrót dzwigni 18 rozlaczajacej sprzeglo 19, które naty¬ chmiast odlacza naped mechanizmów roboczych maszyny 1. Z chwila, gdy kat pomiedzy osia walka 5 i walka 4 zmniejsza sie do wartosci mniejszej od granicznej, ustaje nacisk ciegla 7 na wylacznik 9, który wylaczajac sie przerywa doplyw pradu do elektromagnesu 10. Elektromagnes 10 ustawia sie wówczas w drugim polozeniu, a olej z pompy 11 poprzez dlawik 16 wplywa do silownika 15 powodujac powolny wysuw jego tloczyska i lagodne wlaczenie sprzegla 19.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do wylaczania napedu maszyny, zwlaszcza maszyny rolniczej, napedzanej z ciag¬ nika za pomoca walu przekaznikowego, znamienne tym, ze na walku odbioru mocy (4) maszyny (1) jest usytuowane sprzeglo (19) sterowane silownikiem (15), którego jedno wejscie jest polaczone bezposrednio z dwudroznym elektrozaworem (10), a drugie wejsciejest polaczone z elekrozaworem (10) poprzez dlawik (16), natomiast elektrozawór (10) jest polaczony z ukladem hydrauliki zewnetrznej ciagnika (2), przy czym elektromagnes elektrozaworu (10) jest sterowany za pomoca wylaczników (9) zamocowanych w przedniej czesci maszyny (1) po obydwu stronach zaczepu (3) holowniczego, które sa uruchamiane cieglami teleskopowymi (7) polaczonymi jednym koncem z belka rolnicza (8), a drugim koncem z zaczepem (3) maszyny (1).Ol CO o» ^ \ £L$ zn PL