Przedmiotem niniejszego wynalazku jest narzedzie udarowe z zasobnikiem, energji, w którem mozna regulowac odbiór energji z zasobnika W odpowiedni sposób tak, ze np. oddawana energja nie ulegazadnej zmianie w okresie suwu udarowego tluczka albo tez wzrasta przy koncu tego suwu. "ZasoTiriik ^ergiftsk^da sie z jednej lub kilku ruchomych czesci, przesuwaja¬ cych sie w kierunku, przeciwnym kierun¬ kowi dzialania sily odsrodkowej, wskutek czego gromadzi sie W nich zasób energji, potrzebnej do wysuwania tluczka. Jezeli tluczek wykonywa jednoczesnie szybki ruch obrotowy, to jedna lub wiecej czesci obrotowych umiescic mozna na nim sa¬ mym, przyczem czesci te dzialaja na pro¬ wadnice, która ewentualnie moze sie rów¬ niez obracac.W innym przykladzie wykonania pro¬ wadnica wykonywa szybki ruch obrotowy; na niej sa umieszczone czesci ruchome, podlegajace dzialaniu sily odsrodkowej i za¬ opatrzone w odpowiednie powierzchnie, za posrednictwem których czesci ruchome wspóldzialaja z tluczkiem, wykonywaja- cym ruchy zwrotne i ewentualnie obroto¬ wy.Jezeli prowadnica oraz tluczek wyko¬ nywaja szybki ruch obrotowy, to omawia¬ ny zasobnik moze byc wykonany w ten soosób, ze tak tluczek jak i prowadnica zo¬ sta ia zaopatrzone w ruchome czesci, podle¬ gajace dzialaniu sily odsrodkowej i zao¬ patrzone w odpowiednie powierzchnie, za posrednictwem których wspóldzialaja one z tluczkiem, wzglednie prowadnica. Po¬ wierzchnie prowadnicze moga byc pochyle lub lukowate, zaleznie od tego, w jaki spo¬ sób ma byc wykorzystana energja, groma¬ dzona w zasobniku. Czesci ruchome, podle¬ gajace dzialaniu sily odsrodkowej, moga byc wykonane w ksztalcie kul, krazków i t. d., umocowanych np. na ramionach.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania narzedzi udarowych, których tluczek wykonywa szybki obrót pod dzialaniem napedu zewnetrznego, a ruch zwrotny powodowany jest przez energje, groma¬ dzona w zasobniku, Fig. 1 przedstawia po¬ dluzny przekrój narzedzia udarowego, zao¬ patrzonego w zasobnik energji wedlug ni¬ niejszego wynalazku; fig. 2 — inny przy¬ klad wykonania zasobnika; fig. 3 — trzeci, a fig. 4 i 5 — czwarty przyklad wykona¬ nia, przyczem na fig. 5 przedstawiony jest przekrój wzdluz linji 5—5 na fig. 4-tej; fig. 6 przedstawia piaty przyklad wykonania; fig. 7, 8 i 9 —trzy dalsze przyklady wyko¬ nania zasobnika; fig. 10 i 11 przedstawiaja wykresy sil, dzialajacych na tluczek na¬ rzedzia, przedstawionego na fig. 1 i 6.Narzedzie sklada sie zasadniczo z tluczka 1, prowadnicy 2 i kowadelka 3, przyczem tluczek i kowadelko posiadaja powierzchnie udarowe 4 i 5 o ksztalcie ku¬ listym.Górna czesc tluczka 1 (fig. 1) jest zao¬ patrzona w promieniowe otwory 7, w któ¬ rych osadzone sa luzno kule 8. Prowadni¬ ca 2 jest osadzona obrotowo w oslonie 9 i napedzana silnikiem elektrycznym 6 lub w inny sposób. W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 tluczek 1 jest prowadzony zapomoca zlobka lii klina 10 tak, ze obra¬ ca sie lacznie z prowadnica, wykonywajac w niej jednoczesnie zwrotny ruch prosto¬ linijny. Os zlobka 11 w prowadnicy 2 mo¬ ze byc prosta lub stanowic krzywa, ewen¬ tualnie linje srubowa, aby tluczek przesu¬ wal sie w prowadnicy bez wstrzasnien.Tylnaczesc prowadnicy 2 jest zaopatrzona w pochyle powierzchnie 12, prowadzace kulki 8 tak, ze gdy tluczek wykonywa prze¬ suw do wnetrza oslony, to kulki musza sie wciskac do otworów wbrew dzialaniu sily odsrodkowej.Dzialanie opisanego narzedzia jest na¬ stepujace. Gdy tlticzek 1 uderzy w kowa¬ delko 3, to sila uderzenia przenosi sie na narzedzie robocze, przymocowane do ko¬ wadelka, wiec np. na wiertlo, dluto, mlo¬ tek do nitowania i t. d. Przenoszenie tej si¬ ly na przesuwne kowadelko uskutecznione zostaje za posrednictwem kulistych po¬ wierzchni 4 A 5, wskutek czego powstaje skladowa sila, która odrzuca tluczek. W — 2 —celu czesciowego lub calkowitego wyzyska¬ nia tej energji suwu powrotnego do naste¬ pujacego po nim suwu -roboczego zastoso¬ wano zasobnik, który sklada sie w mysl niniejszego wynalazku z kul 8 i powierzch¬ ni prowadnicze) 12. Wskutek szybkiego ru¬ chu obrotowego prowadnicy i tluczka kule 8 usiluja odsunac sie jak najdalej od osi obrotu z silaf która (przy stalej liczbie ob¬ rotów) jest tern wieksza, im wieksza jest odleglosc kul od tej osi obrotu. Kule na¬ ciskaja zatem z wielka sila na powierzch¬ nie prowadnicza 12, a przy odpowiedniem nachyleniu tych powierzchni do wspólnej osi obrotu powstaje skladowa sily odsrod¬ kowej, równolegla do wymienionej osi ob¬ rotu i zwrócona w kierunku, przeciwnym do kierunku suwu powrotnego tluczka 1.Wskutek tego nastepuje gromadzenie ener- gji przy jednoczesnem hamowaniu tluczka L Energja ta zostaje oddana tluczkowi w chwili, gdy on zatrzymuje sie; przesuwa go ona z wielka szybkoscia w kierunku dzia¬ lania wyzej wymienionej sily skladowej, to znaczy powoduje jego suw roboczy.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 powierzchnia prowadnicza 12 przechodzi u góry w powierzchnie cylindryczna 15, tak ze gdy suw powrotny tluczka fest tak wielki, ze kule 8 przejda na ta powierzch¬ nie, to energia; nagromadzona w kulach, moze zaczac dzialac na tluczek dopiero pod wplywem jakiegos impulsu zewnetrz¬ nego, np. wskutek zblizenia sie tluczka do kowadelka pod dzialaniem sily ciezkosci.Kule 8 wchodza wtedy na pochyla po- wierzchnie 12 i zawarta w nich energja moze zmowa przenosic sie na tluczek, jak to juz opisano powyzej.Pochyla powierzchnia 12 laczy sie na przednim koncu {fig, 1) z powierzchnia po¬ chyla lub lukowa 16, zwrócona w kierunku przeciwnym. Z poprzednich rozwazan wy¬ nika, ze powierzchnia 16 winna powodo¬ wac wytworzenie sie sily skladowej, dzia¬ lajacej osiowo na tluczek w kierun¬ ku, przeciwnym eto kierunku ruchu, to zii&t czy sile hamujaca. Powierzchnia 16 dziala wtedy, gdy narzedzie udasrowe wykonywa suw jalowy, i zapobiega rozbiciu narzedzia.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 tluczek prowadzony jest zamiast klinów 10 zapomoca kul 8, przesuwajacych sie vf osiowych zlobkach 13 prowadnicy 2, przy- czem dno zlobków 13 jest zaopatrzone w powierzchnie prowadnicze 12.W przykladzie wykonania wedlug lig. 3 zastosowano zlobki IX przebiegajace srubowo tak, ze przesuw tluczka 1 w pro¬ wadnicy 2 odbywa sie bez wstrzasnien.W przykladach wykonania wedlug fig. 4 i 5 pochyle powierzchnie 12 utworzone sa przez listwy, wchodzace w odpowiednie zlobki tluczka.W przykladzie wykonania wedlug fig. 6 powierzchnia prowadnicza kul 8 posia¬ da inny ksztalt. W tylnej czesci prowadni¬ cy 2 znajduje sie cylindryczna powierzch¬ nia prowadnicza 15, a pomiedzy ta po¬ wierzchnia i powierzchnia prowadnicza 12 znajduje sie przejsciowa powierzchnia 17, która zapobiega niepozadanemu przesuwa¬ niu sie kul 8 z powierzchni 15 na po¬ wierzchnie 12; do tego samego celu sluzy przesuwany od zewnatrz pret /& W przykladzie wykonania wedlug fig. 7 czeisci obrotowe 8 maja postac krazków, osadzonych na zewnetrznych koncach ra¬ mion 19 lub podobnych narzadów, przymo¬ cowanych przegubowo do tluczka. Poza tern narzedzie jest wykonane podobnie do przedstawionego jaa fig. 1, z ta róznica, iz pochyle powierzchnie 12, 16 posiadaja ksztalt odmienny; nie zastosowano rów¬ niez cylindrycznej powierzchni prowad¬ nicze) 15.Wedlug iig. 8 zamiast krazków stosuje sie kule \8, osadzone obrotowo w koncach obrotowych ramion.Na fig. 9 przedstawiono narzedzie, w którem przesuwne w kierunku promienio¬ wym kule 8 sa osadzone w prowadnicy 2. - 3 -Mianowicie u góry prowadnicy 2 wystaje do srodka czop 20, zaopatrzony w promie¬ niowo skierowane otwory 7, w których u- miesizczone sa kule 8. Powierzchnie pro¬ wadnicze 12, 16 kuli 8 znajduja sie na tluczku 1. Prowadnica 2 wykonywa oczy¬ wiscie ruch obrotowy.Na fig, 10 i 11 podano wykresy, przed¬ stawiajace wzajemna zaleznosc wartosci sily odsrodkowej i wspomnianej sily skla¬ dowej w narzedziach, przedstawionych na fig. 1 i 6. Na wykresach tych odkladano si¬ ly jako spólrzedne pionowe, a odnosne dro¬ gi — jako spólrzedne poziome. Punkty c, a, b, d, e, wzglednie C, A, B, D, E na fig. 10 i 11 odpowiadaja odpowiednio oznaczo¬ nym punktom na fig. 1 i 6. Powierzchnie kreskowane pod osia pozioma odpowiada¬ ja pracy hamowania, pochlonietej przez ruchome czesci (poruszajace sie pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej), gdy tluczek, po¬ suwajac sie naprzód, mija punkt a wzgled¬ nie A, w którym uderzenie przenosi sie na kowadelko. Jezeli hamowanie ma byc sku¬ teczne, to wielkosc tej pracy musi sie rów¬ nac w przyblizeniu pracy udarowej, udzie¬ lonej uprzednio tluczkowi i przedstawio¬ nej na wykresie powierzchnia zakreskowa- na, lezaca nad osia pozioma. Powierzchnia niekreskowana, lezaca na fig. 11 pod osia pozioma, odpowiada tej pracy, jaka jest potrzebna do przeprowadzenia kul 8 z po¬ wierzchni cylindrycznej 15 na powierzch¬ nie prowadnicza 12 (fig. 6). PL