BMeC J5/0*1 Znane dotychczas maszyny do wykopy¬ wania ziemniaków, zaopatrzone w lopate, wrzynajaca sie w glebe, posiadaja te wade, ze lopata z trudem wrzyna sie w ciezka -glebe i zuzycie sily na poruszanie naprzód takiej maszyny jest nadmierne. Poza tern urzadzenia, skojarzone z temi maszynami i sluzace do obrywania naci oraz oddzie¬ lania ziemi od ziemniaków, pracuja bardzo niedokladnie.Wynalazek niniejszy ma na celu zapo¬ biezenie wspomnianym niedogodnosciom w ten sposób, ze przy zastosowaniu maszyny, wykonanej wedlug wynalazku niniejszego, zostaje wyciety zapomoca dwóch ukosnie ustawionych krojów talerzowych pas ziemi wraz z ziemniakami i odrzucony przez lo¬ pate na stosunkowo waski przenosnik ru¬ sztowy, umieszczony za lopata, z którego ziemia wraz z ziemniakami przedostaje sie na inne, szersze przenosniki rusztowe, umieszczone w róznych polozeniach i po¬ ruszajace sie z róznemi szybkosciami, celem oddzielenia naci i ziemi. Kazdy z przeno¬ sników rusztowych jest zaopatrzony w u- rzadzenie do oddzielania kamieni lub in¬ nych cial obcych.Na rysunku jest przedstawiona, tytu¬ lem przykladu, jedna z odmian wykonania wynalazku: na fig. 1 jest przedstawiony widok zboku maszyny wedlug wynalazku z usunietem jednem kolem biegowem; na fig* 2 — widok tejze zgóry; na fig. 3 — widok ztylu, a fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja szczegó¬ ly budowy tej maszyny.Maszyna sklada sie z ramy 1, dzwiga-nej przez dwa wieksze kola biegowe 2 i dwa mniejsze kola biegowe 3, które daja sie przestawiac w kierunku pionowym.Przez nastawianie kól biegowych 3 regulu¬ je sie glebokosc wrzynania sie w ziemie krojów talerzowych i lopaty. Pod rama o- sadzone sa na osi 4, wygietej w odpowied¬ ni sposób, dwa jednakowej wielkosci tale¬ rze 5, ustawione ukosnie i wyposazone w ostre krawedzie tnace. Os 4 posiada w srodku zgrubienie 6 (fig. 6) i jest osadzo¬ na w ramieniu 9, przymocowanem do ra¬ my 1. Koniec dolny ramienia 9 jest wygie¬ ty tak, iz tworzy lacznie z lapka 7, przy¬ mocowana do ramienia 9 zapomoca sruby z nakretka, lubki, w których zaciskana jest mocno os 4 przez dokrecenie nakretki. Aby zapobiec pokrecaniu sie osi 4 w tych lub¬ kach, zgrubienie 6 jest wyposazone na ob¬ wodzie w zlobki. Po odkreceniu nakretki 8 lapka 7 obluznia sie i os 4 mozna nieco po¬ krecic w lubkach, przez co zostaje zmie¬ niony kat, pod którym kroje talerzowe 5 wrzynaja sie w glebe. Celem umozliwienia przestawiania osi 4 w kierunku pionowym, ramie 9 jest przymocowane w sposób zna¬ ny do ramy tak, ze daje sie przestawiac.Za krojami talerzowemi 5 znajduje sie rama 10 z lopata 11A sluzaca do wykopy¬ wania pasa ziemi z ziemniakami, wycietego przez kroje talerzowe. Ziemia ta przedo¬ staje sie nastepnie na przenosnik rusztowy 12, napedzany z takaz szybkoscia, z jaka maszyna posuwa sie naprzód. Przenosnik rusztowy 12 opasuje krazki 13 i 14. Pod tym przenosnikiem znajduje sie krazek 15, który sluzy do naprezania go i utrzymuje go w odpowiedniej odleglosci od powierzch¬ ni ziemi. Nad przenosnikiem 12 znajduja sie blachy prowadnicze 17, obracajace sie na czopach 16 i kierujace ziemie wraz z ziemniakami, przesuwana zapomoca prze¬ nosnika 12. Blachy prowadnicze 17 sa za¬ mocowane na palaku 18, polaczonym ru¬ chomo z rama 10. W tym celu, aby nac przedostawala sie na ruszt glówny w mia¬ re moznosci ustawiona pionowo, nad bla¬ chami prowadniczemi 17 umieszczone sa daszki 19, polaczone z blachami 17 i prze¬ stawiane wraz z niemi.Oddzielanie ziemi i naci od ziemniaków uskutecznia sie zapomoca szerokiego prze¬ nosnika rusztowego 20 i waskiego przeno¬ snika rusztowego 21, z których pierwszy opasuje krazki prowadnicze 22, 23, 24 i 25 oraz tarcze czworokatna 26, która posuwa przenosnik skokami w kierunku, oznaczo¬ nym zapomoca strzalek. Wewnatrz prze¬ nosnika rusztowego 20 znajduje sie prze¬ nosnik rusztowy 21 z rusztowinami gesto ustawionemi obok siebie. Przez przestawia¬ nie dzwigni 28, zaopatrzonej na koncu w krazek 27, mozna regulowac odleglosc mie¬ dzy przenosnikiem 20 a przenosnikiem 21.Przenosnik 21 opasuje krazek 29 i porusza sie w tym samym kierunku, co przenosnik 20, jednakze z szybkoscia dwukrotnie wieksza. Naped przenosnika uskutecznia krazek 29.W tylnej czesci maszyny, ponizej kon¬ ca przenosnika rusztowego 21, jest umie¬ szczony podnosnik rusztowy 30, który po¬ rusza sie po krazkach 31, 32, 33 i 34 i wy¬ staje zboku maszyny, podnoszac sie uko¬ snie do góry, jak to uwidoczniono^ na fig. 3.Naped uskutecznia krazek 34. Nad podno¬ snikiem 30 jest ulozona luzno plecionka pierscieniowa 35, której przeznaczenie wy¬ jasnione bedzie ponizej.U konca górnego podnosnika 30 znaj¬ duje sie ruszt albo przenosnik tasmowy bez konca 36, opasujacy krazki 37 i 38, u- mieszczone nastawnie w stosunku do ramy 40 podnosnika tak, ze mozna je nastawiac zapomoca ramy 39. Przenosnik 36 obraca sie z szybkoscia dwukrotnie mniejsza, niz szybkosc jazdy maszyny, w kierunku od¬ wrotnym do kierunku spadajacych zen ziemniaków, które sa prowadzone zapomo¬ ca blachy pirowadniczej 41. Wszystkie przenosniki maszyny sa napedzane w spo¬ sób znany zapomoca kól biegowych 2, mia- — 2 —nowicie za posrednictwem kólka zebatego 42, zaklinowanego na osi tych kól, z któ- rem zapomoca odpowiedniego sprzegla mo¬ ze byc sprzegane male kólko zebate 43, o- eadzone na koncu walka, na którym zakli¬ nowane jest kolo lancuchowe 44, porusza¬ jace zapomoca lancucha 45 krazki 13 i 29, a przez to i przenosniki rusztowe 12 i 21.Zapomoca kola zebatego 46% zaklinowane¬ go na walku krazka 29, oraz lancucha 47 napedzane jest kolo zebate 48 i polaczona z niem tarcza czworokatna 26.Krazek napedzajacy 34 podnosnika ru¬ sztowego 30 jest polaczony za posrednic¬ twem walka 49 i stozkowych kól zebatych 50 z pozostalym mechanizmem maszyny tak, ze przenosnik 36 jest wprawiany w ruch z wymagana szybkoscia i kierunkiem obrotu zapomoca kól zebatych albo zapo¬ moca linki skrzyzowanej 51.Sposób dzialania maszyny jest nastepu¬ jacy: w czasie jazdy naprzód maszyny ziemniaki sa wycinane wraz z otaczajaca je ziemia z gleby i ze wzgledu na ukosne ustawienie krojów talerzowych uniesione przez nie tak, ze lopata 11 ma za zadanie tylko narzucenie ziemniaków wraz z zie¬ mia na przenosnik rusztowy 12, na którym czesc ziemi -spada natychmiast nadól mie¬ dzy rusztowinami. Z przenosnika tego ziemniaki przedostaja sie na przenosniki 20 i 21, na których ulegaja dalszemu czy¬ szczeniu i sortowaniu.Dzieki temu, ze blachy prowadnicze sa umocowane obracalnie na czopach 16, ka¬ mienie lub inne ciala obce nie zakleszczaja sie miedzy przenosnikiem a temi blachami.Oddzielanie naci nastepuje przy posu¬ waniu sie ziemniaków wzdluz przenosnika rusztowego 20. Nastawiajac odpowiednio krazek 27, mozna naprezac wiecej lub mniej przenosnik 20 i regulowac w ten spo¬ sób jego bieg. Nac spada nadól przez ru- sztowiny tego przenosnika, a ziemia przez rusztowiny przenosnika 21. W razie po¬ trzeby równiez i przenosnik 21 mozna wy¬ posazyc w tarcze czworokatna, posuwaja¬ ca ten przenosnik skokami Po czesciowem oddzieleniu naci zapo¬ moca przenosnika 20, a ziemi za posrednie* twem przenosnika 21, ziemniaki, kamienie, bryly ziemi oraz nac padaja na przenosnik 30, na którym zostaja unoszone do góry miedzy rusztowinami tego przenosnika a plecionka pierscieniowa, przyczem oddziel* ne bryly ziemi zostaja zgniecione, a ziem¬ niaki uwolnione od przywierajacej do nich ziemi. Ziemniaki, przeniesione zapomoca podnosnika do góry, spadaja na przenosnik rusztowy lub tasmowy 36 i staczaja sie po nim wdól, podczas gdy mniejsze kamienie, resztki naci, korzenie i t. d., ze wzgledu na posuwanie sie przenosnika 36 w kierunku odwrotnym, zostaja uniesione do góry i zgniecione pomiedzy krazkiem napedowym 38 a przewidzianym w tym celu walkiem miazdzacym 52 (fig. 3).Zapomoca urzadzenia nastawnego, przedstawionego na fig. 5 i 6, kroje talerzo¬ we moga byc nastawiane dowolnie, a przez to regulowany kat ciecia i glebokosc ich pracy. PL