Wynalazek dotyczy dlóta do wrebówek drazkowych i lancuchowych z wstawionemi ostrzami ze stopu o duzej twardosci, dzieki czemu trwalosc naostrzenia zostaje powiek¬ szona. Takie dlóta narazone sa na bardzo duze obciazenia podczas uderzen i szarp¬ niec, wywolywanych niejednolitym ukladem czastek wegla, w którym jest wykonywany wrab, zwlaszcza ze wzgledu na obecnosc w pokladzie pirytów. W zwiazku z tem dosta¬ tecznie trwale zamocowanie ostrza ze stopu o duzej twardosci na dlócie bylo dotad nie¬ mozliwe, poniewaz nasadzano je w sposób zwylkly i wypróbowany na dlóto i zalutowy- wano. Równiez i korzystanie z bocznej scianki dlóta w celu powiekszenia po¬ wierzchni zlutowania nie wystarczalo do u- suniecia szkodliwych nastepstw uderzen i szarpniec.Wedlug wynalazku dobre dlóto z o- strzem ze stopu o duzej twardosci powstaje w ten sposób, ze ostrze zostaje osadzone w trzonie, przyczem otrzymuje dostateczne o- parcie, chroniace je od nacisku ciecia, jak i od momentów wywrotowych, wytwarza¬ nych przez nacisk ciecia. Sprawnosc dlóta zostaje poza tem zwiekszona w ten sposób, ze stosuje sie odpowiednie srodki, aby o- strze utrzymywac zawsze we wlasciwem polozeniu.Na rysunku uwidoczniono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Na fig. 1jest przedstawiony widok zboku dlóta, osa¬ dzonego w drazku ^zlobiacym, przyczem o- strze ze ^t&p^< fliz^Hwardosci osadzone jest w wyfrezowanem wycieciu; na fig. 2 — widok zprzodu, na fig. 3 — widok zgóry, na fig. 4a i 4b — przekrój wzdluz linji IV— IV na fig. 1, widziany zgary, przyczem przekrój ostrza jest w obu przypadkach rózny, na fig. 5 — widok zboku dlóta, cze¬ sciowo w przekroju, przyczem ostrze osa¬ dzone jest w otworze, wywiercanym w dló- cie, na fig. 6 — widok zprzodu, na fig. 7 — widok zboku dlóta, na fig. 8 — widok zgóry.Dlóto wirebówki jest na przednim koncu 1 z obu stron splaszczone i zaopatrzone w wyfrezowane wyciecia 2 na calej szeroko¬ sc konca dlóta i nachylone do jego osi po¬ dluznej (fig. 1). W wycieciu osadzone jest ostrze 3 ze stopu o duzej twardosci, które¬ go górna powierzchnia wystaje swobodnie, tworzac krawedz tnaca. Odslonieta przed¬ nia powierzchnia 4 ostrza jest zawsze znacznie mniejsza niz górna powierzchnia 5, która jest powierzchnia tnaca, aby przy dostatecznern opiarciu o przednia czesc trzonu otrzymac dosc szeroka powierzch¬ nie 5. Skladowe nacisku ciecia zostaja w tym ukladzie calkowicie przenoszone na o- parcie, co dotyczy równiez momentów wy¬ wrotowych, niebezpiecznych zwlaszcza przy polaczeniu ostrza z trzonem, dzialajacych mnie} wiecej w kierunku strzalki, a które sa pewnie przejmowane przez obejmujaca ostrze czesc trzonu. Przekrój wyciecia 2 moze byc prostokatny (fig. 4a), jednak le¬ piej jest, kiedy (fig. 4b) ostrze jest w srod¬ ku szersze niz po bokach, tak ze to ostrze zabezpieczone jest równiez od pojawiaja¬ cych sie czasem obciazen bocznych. Ko¬ rzystne jest stosowanie przekroju zaokra¬ glonego lub kolowego oraz unikanie ostrych zalaman, które przy dlugotrwalych obcia¬ zeniach sa przyczyna pekniec. Przy takim ksztalcie przekroju najdogodniej jest wy¬ konywac wreby.Zastosowanie stopów o duzej twardosci na ostrza, a stad znaczny wzrost obciazenia dlóta, zmusza do uzycia specjalnych srod¬ ków zabezpieczajacych, aby zapobiec skre¬ ceniu dlóta, osadzanego w drazku zlobia¬ cym 6 zapomoca zwyklego trzonu stozko¬ wego 7. Uzywane zwykle kliny z nasadami sa w tym przypadku niewystarczajace, gdyz wskutek wystepujacego tu wielkiego nacisku powierzchniowego, wyrywaja one w krótkim czasie te czesci, które sluza im za oparcie. Trzon dlóta zaopatrzony jest w zgrubienie mimosrodowe 8, dopasowane do odpowiedniego wydrazenia 9 w drazku 6.W ten sposób osiagniete zostaje zmniejsze¬ nie nacisku powierzchniowego, co zapobie¬ ga przytoczonym wyzej brakom i umozliwia tansze wykonanie. Poniewaz zgrubienie mi¬ mosrodowe znajduje sie ponizej osi 10, wiec jednoczesnie moment wytrzymalosci dlóta w zwiazku z naprezeniami zginaj ace- mi, wytwarzanemi przez nacisk ciecia, zo¬ staje znacznie powiekszony. Postarano sie nastepnie o to, aby zapobiec w miare moz¬ nosci powstawaniu obciazen skrecajacych przy cieciu. W tym celu ostrze 5 umieszczo¬ ne jest w plaszczyznie, przechodzacej przez os 10 trzonu 7, lub ponizej tej osi.Aby wreszcie dlóto, które pod dzialaniem wyjatkowego obciazenia, odchylilo sie od wskazanego wyzej wlasciwego polozenia i do tego polozenia powrócilo, nadaje sie splaszczonym bokom konca 1 dlóta prze¬ bieg prawie równolegly. Poniewaz koniec 1 umieszczony jest ponizej osi 10 trzonu, to w razie wyjatkowego obciazenia dlóto zo¬ staje odepchniete zpowrotem do wlasciwe¬ go polozenia roboczego wspólpraca spla¬ szczonego konca dlóta z wrebem, wycietym w pokladzie.Taka budowa zapobiega skutecznie in¬ nemu jeszcze brakowi: przy wbijaniu dló¬ ta w drazek 6 czesto podlegaja uszkodze¬ niu ostrza lub przedni koniec trzonu. Dzie¬ ki niskiemu umieszczeniu czesci tnacych trzon mozna zaopatrzyc w szeroka po¬ wierzchnie 1T, w która uderza sie podczas — 2 —wbijania trzonu do drazka, co [pozwala u- niknac uszkodzenia czesci tnacych.Wedlug wykonania, przedstawionego na fig. 5 i 6f polozony jest nacisk na upro¬ szczenie wykonania* a mianowicie przedni koniec 13 trzonu posiada ksztalt scietego stozka, splaszczonego z dwóch stron i osa¬ dzonego na zgrubieniu w postaci pierscie¬ nia 12, przyczem zaopatrzony jest w wal¬ cowy otwór lub pryzmatyczny 14, w któ¬ rym wlmtowane jest podobne ostrze ze sto¬ pu o duzej twardosci 3. Jest ono wtenczas otoczone trzonem ze wszystkich stron, z wyjatkiem jednego konca, i moze z tym trzonem byc na calym obwodzie zlutowane, tak ze nawet obciazenia, skierowane wpo- przek, nie moga rozerwac polaczenia.Ksztalt stozkowy konca 13 pozwala na wy¬ godne szlifowanie ostrza 15, gdyz wiór ze stozka moze byc zdejmowany, jak drzewo z olówka. Poniewaz kat nachylenia tworza¬ cej stozka dobierany jest odpowiednio do pochylosci ostrza 3, wiec przy doszlifowy- waniu wysokosc podpierajacej ostrze cze¬ sci trzonu pozostaje zawsze jednakowa.Równiez i w tern wykonaniu trzon 7 mozna zaopatrzyc w mimosrodowe zgrubienie 8 (fig* l)i a przy odpowiednim ksztalcie jego przedniej czesci krawedz tnaca moze byc umieszczona w plaszczyznie, znajdujacej sie ponizej osi trzonu 10.Zgrubienie 12 w ksztalcie pierscienia u- mozliwia równiez wygodne wzbijanie i wy¬ bijanie dlóta. Powierzchnia czolowa 16 zgrubienia 12 jest tak szeroka, ze pozwala na nasadzanie odpowiedniej tulei podczas wbijania. Przejscie od powierzchni 16 do przedniego konca 13 jest odpowiednio za¬ okraglone, aby zapobiec peknieciom, po¬ wstajacym czesto przy wiekszych obciaze* niach dlugotrwalych. Wl przykladzie, wska¬ zanym na fig. 7 i 8, dlóto posiada przekrój pryzmatyczny, który uzywany jest do wre- bówki lancuchowej. Zamocowanie ostrza 3 jest tu podobne, jak w przykladzie na fig. 1, przyczem i tym razem moze byc zasto¬ sowany ksztalt przekroju, pokazany na fig. 4b. PL