W znanych urzadzeniach do przedze* nia zapomoca wirówki wprowadza sie nitke do obracajacego sie z wielka szybkoscia bebna przez poruszajaca sie równomiernie wdól i wgóre rurke, prowadzaca nitke i wchodzaca przez otwór do wnetrza bebna przedzalniczego. Beben ten posiada czasem ksztalt stozkowy, aby ulatwic wyjmowanie gotowych zwojów. Wskutek wielkiej szyb¬ kosci obrotowej bebna nitka skreca sie i uklada pod dzialaniem sily odsrodkowej w miare przedzenia na scianie wewnetrznej bebna w regularnem krzyzowem uzwoje¬ niu. Zwój, wyprzedzony w ten sposób, przedstawia sie jako pierscien ozewnetrznej powierzchni cylindrycznej lub stozkowej, zaleznie od wewnetrznej powierzchni beb¬ na, w którym odbywa sie przedzenie, o obwodzie, odpowiadajacym wewnetrznej srednicy bebna.Wewnetrzna powierzchnia zwoju zalezy od stopnia nawiniecia; im wiecej sztucznego jedwabiu nawinie sie w bebnie, tern mniej¬ szy staje sie promien zakrzywienia we¬ wnetrznej powierzchni zwoju. Przy zwo¬ jach stozkowych zwieksza sie ponadtostozkowatosc tej powierzchni tern bardziej, im wiecej jedwabiu ^ie. nawinie.Diisz£ fcbrw^Hjmich zwojów odbywa sie w ten sposób, ze rozwija sie je w pa¬ sma lub nawija na szpule lub cewki i w tej formie poddaje obróbce róznemi plyna¬ mi zaleznie od sposobów przedzenia. Ten sposób rozwijania jest skomplikowany i wplywa ponadto niekorzystnie na jakosc sztucznego jedwabiu, który powinien byc jak najmniej przewijany.Wedlug innego sposobu wklada sie zwo¬ je na trzymadla w ksztalcie szpulek lub kolowrotków i poddaje je dzialaniu ply¬ nów. Poniewaz srednica wewnetrzna zwo¬ jów zaleznie od sposobu przedzenia bywa rozmaita, nie mozna bylo dotychczas sto¬ sowac szpulek o jednej i tej samej sredni¬ cy. Takze przy stozkowych zwojach nie mozna bylo stosowac stozkowych tulejek, gdyz rzadko tylko dopasowane sa one do wewnetrznej powierzchni metka, którego stozkowatosc jest ciagle inna zaleznie od stopnia nawiniecia. Musiano zatem stoso¬ wac kolowrotki lub szpulki o zmiennym ob¬ wodzie. Przy tym sposobie unika sie wprawdzie przewijania, lecz trzymadla sa wogóle drogie. Tanie, stale tulejki nie daja sie .uzyc z powodu zmieniajacego sie wciaz ksztaltu powierzchni wewnetrznej zwo¬ ju.Wynalazek niniejszy usuwa powyzsze niedogodnosci przy dalszej obróbce zwoju.Wynalazek polega przedewszyptkiem na tern, ze wytwarza sie zwoje stozkowe, o jednakowej stozkowatosci powierzchni we¬ wnetrznej bez wzgledu na stopien nawinie¬ cia, przyczem zwoje nasadza sie na szpulki tej samej stozkowatosci i w tym stanie poddaje dalszej obróbce. Podczas gdy do¬ tychczas fcwoje dla dalszej obróbki trzeba obmywac lub suszyc, nakladac na trzyma¬ dla o ptnzestawialnym obwodzie, podobne ksztaltem do kolowrotów, to stozkowe zwoje wyprzedzone w urzadzeniu wedlug wynalazku pozwalaja na dalsza obróbke na stalych stozkowych szpulkach. Nakla¬ danie na te szpulki odbywa sie latwo i uzwojenia na wewnetrznej powierzchni zwoju nie sa narazone przytem na uszko¬ dzenie. Zaleta sposobu jest przedewtszyst- kiem to, ze szpulki stozkowe sa proste i wskutek tego tanie i ze zawsze dopasowane sa do zwojów, bez wzgledu na to, czy te ostatnie sa mniej lub wiecej grube. Zatem nawiniecie moze sie wahac w szerokich granicach. Przy grubszych zwojach stozko¬ wa szpulka nie daje sie poprostu wsunac tak daleko jak przy cienszych zwojach.Jezeli zastosowac do nasadzenia zwo¬ jów szpulki stozkowe z otworami na po¬ wierzchni plaszcza, przeznaczonego do podtrzymywania zwoju, zamkniete na jed¬ nej powierzchni czolowej i zaopatrzone na drugiej powierzchni czolowej w otwór dla dolaczenia przewodu dla plynu, prózni, lub zgeszczonego powietrza, to latwo jest wówczas dokladnie wyplókac zwój lub poddac go innej obróbce, jak np. odswie¬ zaniu, barwieniui i t. d. zapomoca przetla¬ czania lub przesysania odpowiednich ply¬ nów.Po obróbce plynami mozna równiez bardzo przyspieszyc suszenie przez prze¬ tlaczanie lulb przesysanie powietrza, naj¬ lepiej uprzednio ogrzanego. Obróbka tego rodzaju byla dotychczas zupelnie niemozli¬ wa, poniewaz zwyczajne dotychczasowe trzymadla o zmiennym obwodzie nie po¬ zwalaja na zastosowanie cisnienia lub prózni dla przetloczenia lub przessania plynu lub powietrza przez zwój, a naloze¬ nie zwojów na odpowiednie szpulki o zmiennej srednicy nie bylo mozliwe bez znacznego uszkodzenia wewnetrzych warstw zwoju ii nie zapewnialo przeto do¬ statecznie szczelnego nalozenia.Wysuszony zwój, wyprzedzony wedlug niniejszego sposobu, posiada odrazu ksztalt, nadajacy sie do zastosowania w przemysle wlókienniczym, gdyz sztuczny jedwab na scisle dosunietych stozkowych szpulkach — 2 —^ daje sie odrazu bez przeróbki zastosowac do tkania.Mozna równiez nasadzic szpulke z motkiem na wrzeciono do skrecania nici i nadawac nitce dodatkowy skret przez od- wianie jej od zewnatrz od strony glówki stozka. Nie potrzeba do tego celu zupelne* go wysuszenia metka, lecz w pewnych o- kolieznosciach moze okazac sie korzystne skrecenie nitki w stanie nieco wilgotnym tak, ze schnie ona w zupelnosci dopiero podczas tego procesu. Ten sposób skreca¬ nia nitki ma te zalete w porównaniu ze zwyklym sposobem skrecania nitki z obra¬ cajacego sie bebna przedzalniczego, ze od- wijanie po stronie zewnetrznej zwoju od¬ bywa sie latwo, gdyz tworzenie sie wypu¬ klosci z powodu sily odsrodkowej dziala w tym przypadku korzystnie, podczas gdy pirzy znanym sposobie skrecania wypuklosc powoduje tarcie na wewnetrznej powierzch¬ ni metka, przyozem moze ewentualnie spo¬ wodowac zamotanie sie nitek.Zwoje o jednakowej stozkowatosci we¬ wnetrznej przy dowolnej grubosci nawi¬ niecia daja sie uzyskac w ten sposób, ze rurka prowadzaca nitke porusza sie ze zmienna szybkoscia. Szybkosc te dostoso¬ wuje sie do ksztaltu zwoju. Ogólnie wy- starczy, jesli szybkosc rurki dostosuje sie do ksztaltu bebna, w którym odbywa sie przedzenie^ o ile nie mozna nawijac zwo¬ jów szczególnie grubych. Szybkosc zwiek¬ sza sie odpowiednio w kierunku zwezania sie naczynia i naodwrót tak, by zwoje byly wszedzie równo geste. W ten sposób unika sie powstania zwojów, których powierzch¬ nia wewnetrzna staje sie coraz bardziej stozkowa w miare jak przybywa uzwojen, co ma miejsce, gdy rurka przesuwajaca nitke, porusza sie z jednakowa szybkoscia Jesli stosuje sie beben przedzenia o mniejszej niz zwykle srednicy, lub jesli chce sie nawijac zwoje szczególnie grube, to dobrze fest dopasowywac zmiane szybko¬ sci nurki prowadzacej nitke nie do sredni¬ cy bebna, lecz do kazdorazowej wewnetrz¬ nej srednicy motka. Podczas gdy zatem normalnie zmiane szybkosci utrzymuje sie stale jednakowo np. przez zastosowanie tarczy zakrzywionej w pewien oznaczony sposób, to przy ostatnio wspomniantem nr rzadzeniu dobrze jest utrzymywac gmayn^ szybkosci rurki przy ruchu wdól1 i wgóre, np. w odwrotnym stosunku do wewnetrz- nej srednicy zwoju. Mozna to uskutecznic np. przez sterowanie zapomoca walca prze- suwalnego w kierunku osi, o zmieniajacym sie sercowatym przekroju.Na rysunku przedstawione sa dla przy¬ kladu urzadzenia do przedzenia zwojów o równomiernej stozkowatosci, a mianowicie fig. 1 przedstawia stozkowaty beben prze* dzalniczy w przekroju pionowym, fig. 2 przedstawia schematycznie cale urzadzenie z bebnem przedzalniczym, prowadnica nit¬ ki i napedem tegoz, fig. 3 i 4 przedstawia* ja stozkowa szpulke, szczególnie nadajaca sie dla dalszej obróbki stozkowych zwojów.Beben przedzalniczy wedlug fig. 1 po¬ siada plaszcz o, (rozszerzajacy sie ku gó¬ rze o nachyleniu 1 : 6. Od góry beben za¬ myka pokrywka b, dociskana zapomoca sprezyny c w pierscieniowym rowku bebna* Przez otwór pokrywki b przechodzi rurka d, sluzaca do prowadzenia nitki; rurka d porusza sie wewnatrz bebna wdól i wgó¬ re, dokladajac nitke e w uzwojeniach krzy¬ zowych i tworzac zwój /. Rurka d jest po¬ laczona np. z drazkiem pociagowym g, po¬ laczonym zapomoca przegubu h z dzwi¬ gnia kolankowa i, obracajaca sie okolo osi n. Drazek g przesuwa sie w lozyskach k, Na koncu dzwigni kolankowej i znajduje sie krazek / poruszany tam i zpowrotem zapomoca tarczy mamosrodowej m o prze¬ kroju sercowym. Tarcza m jest tak uksztal¬ towana, ze szybkosc rurki, prowadzacej nitke, dostosowana jest zawsze do zmie¬ niajacego sie odstepu dolnego ujscia rurki od wewnetrznej sciany bebna, Ta zmmej- szajaca sie szybkosc powinna slac maiej *— 3^^~^~wiecej w odwrotnym stosunku do tego od¬ stepu. W ten sposób mozliwe jest nawinie¬ cie zwoju, którego wewnetrzna powierzch¬ nia posiada mniej wiecej te sama stozko- watosc, co powierzchnia zewnetrzna bez wzgledu na tof czy zwój jest mniej lub wiecej gruby.Postepuje sie nastepnie w ten sposób, ze zwój, sporzadzony przy pomocy urza¬ dzenia do przedzenia, nasadza sie na stala stozkowata cewke, o tej samej stozkowa- tosci i poddaje go najpierw dokladnemu oplókaniu np. przez zanurzanie lub skra¬ planie przy jednoczesnem obracaniu. Na¬ stepnie poddaje sie zwój na cewce dalszej obróbce plynami, zaleznie od sposobu prze¬ dzenia. Prócz tego mozna poddac motek na cewce obróbce zapomoca mydel, emulsyj, tluszczu i t. d. a nastepnie suszeniu.Dobrze jest przeprowadzac obróbke plynami i suszenie na stozkowatej cewce o, przedstawionej na fig. 3. Cewka ta po¬ siada w swym plaszczu, przeznaczonym do nalozenia zwoju, podluzne otwory p, poza tern jest ze wszystkich stron zamknie¬ ta i tylko na czolowej powierzchni posiada tulejke q, sluzaca do polaczenia z przewo¬ dem r, dla wprowadzenia odpowiedniego plynu, zgeszczonego powietrza, wzglednie dla polaczenia z próznia. Dobrze jest zao¬ patrzyc te cewke wewnatrz w okolicy zwe¬ zonego konca w drugi jeszcze otwór pro- wadniczy s, dla zcentrowania tego prze¬ wodu, jak to przedstawiono na fig. 4. Tu¬ lejka q, lacznie z czescia s, sluzy ponadto do mocnego osadzenia na wrzecionie do skrecania nici.Sposób obróbki zwoju na opisanej cewce odbywa sie jak nastepuje.Po nasadzeniu zwoju wszystkie otwory plaszcza cewki sa zakryte. Nastepnie prze¬ tlacza sie lub przesysa rózne wyzej wymie¬ nione plyny przez zwój, wkladejac go ze szpulka do odnosnego plynu i laczac za posrednictwem tulejki q z próznia lub przetlaczajac plyn pod cisnieniem przez tulejke q do wnetrza cewki przez otwory p. Po ukonczeniu obróbki plynami usuwa sie w podobny sposób resztki plynu, przy¬ czepione do ziwoju /, przez przesysanie lub zapomoca zgeszczonego powietrza. Na¬ stepnie mozna poddac zwój dla przyspie¬ szenia suszenia dzialaniu cieplego powie¬ trza, które znowu wchodzi pod cisnieniem do wnetrza cewki i przeplywa poprzez otwory p, przez zwój /, lub tez mozna zwój, umieszczony w suszarni, polaczyc zapomoca przewodów z próznia, na skutek czego ogrzane powietrze szybko przezen przeplywa. W ten sposób mozna znacznie skrócic czas suszenia i dzieki ksztaltowi szpulki uniknac niekorzystnych oddzialy¬ wan na nitki przy suszeniu zwoju. Nastep¬ nie mozna nasadzic szpulke o, wraz ze zwojem przy pomocy tulejki q, i czesci centrujacej s, na wrzeciono do skrecenia nici i w razie potrzeby nadawac nitce do¬ datkowy skret na odpowiedniem urzadze¬ niu do nawijania. PL