Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie zwalniajace narzedzie we wrzecionie obrabiarki, stosowane zwlaszcza w centrach obrób¬ kowych.Stan techniki. Znane z opisu patentowego nr 136 376 urzadzenie zwalniajace narzedzie we wrze¬ cionie obrabiarki, zawiera tuleje, zaopatrzona na jednym koncu w kolnierz oporowy, który umiesz¬ czony jest w otworze usytuowanym na przeciw trzpienia we wrzecionie. Srednica kolnierza opo¬ rowego podczas zwalniania narzedzia jest wieksza od srednicy otworu w tylnym koncu wrzeciona.Wewnatrz tulei jest osadzony suwliwie popychacz, natomiast drugi koniec tulei wraz z popychaczem, polaczony jest z mechanizmem napedowym, a tu¬ leja jest osadzona suwliwie w korpusie obrabiarki w kierunku osiowym.Istota wynalazku. Urzadzenie wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze wrzeciono wyposazone jest na tylnym koncu w pierscien oporowy usytuowany na stale oraz zaczep pierscieniowy, znajdujacy sie miedzy pierscieniem oporowym a gniazdem na¬ rzedzia wrzeciona. Srednica zewnetrzna pierscienia oporowego jest wieksza od srednicy wewnetrznej zaczepu pierscieniowego, który polaczony jest na stale z mechanizmem napedowym osadzonym suw¬ liwie w korpusie obrabiarki i dociskanym za po¬ moca elementów sprezystych do korpusu obrabiar¬ ki w kierunku wrzeciona. 10 15 25 30 Zgodnie z wynalazkiem w urzadzeniu sila wy¬ wierana na trzpien w celu zwolnienia narzedzia nie jest przenoszona przez lozyska wrzeciona, co polepsza dokladnosc lozyskowania wrzeciona i prze¬ dluza trwalosc lozysk tocznych.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysun¬ ku, który na fig. 1 przedstawia urzadzenie z narze¬ dziem zamocowanym w przekroju osiowym, zas fig. 2 - urzadzenie z narzedziem odmocowanym w przekroju osiowym, a na fig. 3 inne urzadzenie z narzedziem zamocowanym w przekroju osiowym.Przyklad wykonania. Jak uwidoczniono na fig. 1 i fig. 2 rysunku, wrzeciono 1 w tylnym koncu wy¬ posazone jest w pierscien oporowy 2 usytuowany na stale na zewnatrz powierzchni wrzeciona 1 oraz zaczep pierscieniowy 3 znajdujacy sie miedzy piers¬ cieniem oporowym 2 a gniazdem wrzeciona 1. Sred¬ nica zewnetrzna pierscienia oporowego 2 jest wiek¬ sza od srednicy wewnetrznej zaczepu pierscienio¬ wego 3, który polaczony jest na stale za posred¬ nictwem tuled 4 z mechanizmem napedowym 5, osadzonym suwliwie w korpusie obrabiarki 6. Me¬ chanizm 5 dociskany jest za pomoca elementów sprezystych 7 do korpusu 6 w kierunku wrzeciona 1 i wyposazony jest w popychacz 8 sprzezony me¬ chanicznie z tlokiem 9 mechanizmu 5. We wrze¬ cionie 1 umieszczony jest osiowo trzpien 10 do¬ ciagajacy narzedzie (nie uwidocznione na rysunku) do gniazda wrzeciona 1). 140 4913 140 491 4 Urzadzenie dziala w sposób nizej opisany. Zwal¬ nianie narzedzia, nastepuje po zatrzymaniu wrze¬ ciona 1, w wyniku osiowego ruchu popychacza 8 w kierunku trzpienia 10. Popychacz 8 podczas ru¬ chu opiera sie o trzpien 10, a nastepnie pokonujac 'opór elementów sprezystych 7 przesuwa obudowe mechanizmu napedowego 5 do takiego polozenia w którym zaczep pierscieniowy 3 zostaje oparty o pierscien oporowy 2. W wyniku dalszego ruchu popychacza 8, trzpien 10 przesuwany jest wzgle¬ dem wrzeciona 1, powodujac zwolnienie narzedzia w gniezdzie wrzeciona 1. Sila wywierana na trzpien 10 w celu zwolnienia narzedzia, przenoszona jest przez pierscien oporowy 2 i zaczep pierscieniowy 3 na obudowe mechanizmu napedowego 5 nie ob¬ ciazajac lozysk wrzeciona 1. W przypadku zamoco¬ wanego narzedzia w gniezdzie wrzeciona 1 zaczep pierscieniowy 3 nie styka sie z pierscieniem opo¬ rowym 2.Inne urzadzenie pokazane na fig. 3 rysunku, ma w tylnym koncu wrzeciona 1 osadzony na stale na zewnetrznej powierzchni pierscien oporowy 2' oraz zaczep pierscieniowy 3*, znajdujacy sie pomiedzy pierscienitm oporowym 2* a gniazdem wrzeciona 1.Srednica zewnetrzna pierscienia oporowego 2* jest wieksza od srednicy wewnetrznej zaczepu piers- cieniowege '3', który polaczony jest na stale za po¬ moca sworzni 11 z mechanizmem napedowym 5', osadzonym suwliwie za pomoca sworzni 11 w kor¬ pusie obrabiarki 6. Mechanizm 5' dociskany jest za pomoca elementów sprezystych 12 do korpusu 6 w kierunku wrzeciona 1 i wyposazoy jest w po¬ pychacz 8 sprzezony mechanicznie z tlokiem 9 me¬ chanizmu 5'. We wrzecionie 1 umieszczony jest osiowo trzpien 10 dociagajacy narzedzie (nie uwi¬ docznione na rysunku) do gniazda wrzeciona 1. 10 31 35 Inne urzadzenie dziala w sposób nizej opisany.Zwalnianie narzedzia nastepuje po zatrzymaniu wrzeciona 1, w wyniku osiowego ruchu popycha¬ cza 8 w kierunku trzpienia 10. Popychacz 8 pod¬ czas ruchu opiera sie o trzpien 10, a nastepnie pokonujac opór elementów sprezystych 12 przesu¬ wa obudowe mechanizmu napedowego 5' do takie¬ go polozenia w którym zaczep pierscieniowy 3' zostaje oparty o pierscien oporowy 2'. W wyniku dalszego ruchu popychacza 8, trzpien 10 przesuwa¬ ny jest wzgledem wrzeciona 1, powodujac zwol¬ nienie narzedzia w gniezdzie wrzeciona 1. Sila wy¬ wierana na trzpien 10 w celu zwolnienia narzedzia, przenoszona jest przez pierscien oporowy 2', zaczep pierscieniowy 3* i sworznie 11 na obudowe mecha¬ nizmu 5* nie obciazajac lozysk wrzeciona 1. W przy padku zamocowanego narzedzia w gniezdzie wrze¬ ciona 1, zaczep pierscieniowy 3* nie styka sie z pierscieniem oporowym 2\ ' J Zastrzezenie patentowe Urzadzenie zwalniajace narzedzie we wrzecionie Obrabiarki zawierajace popychacz sprzezony z me¬ chanizmem napedowym, znamienne tym, ze wrze¬ ciono (1) wyposazone jest na tylnym koncu w piers¬ cien oporowy (2, 2') usytuowany na stale oraz za¬ czep pierscieniowy (3, 3') znajdujacy sie miedzy pierscieniem oporowym (2, 2') a gniazdem narze¬ dzia wrzeciona (1), przy czym srednica zewnetrz¬ na pierscienia oporowego (2, 2') jest wieksza od srednicy wewnetrznej zaczepu pierscieniowego (3, 3'), który polaczony jest na stale z mechaniz¬ mem napedowym (5, 5') osadzonym suwliwie w korpusie obrabiarki (6) i dociskanym za pomoca elementów -sprezystych (7, 12) do korpusu obrabiar¬ ki (6) w kierunku wrzeciona (1).^\V/A 2 $M FK5.1140 491 1 10 3 2 u 10 1 3' 11 2' 12 8 S' 9 RG.3 PL