Przedmiotem wynalazku jest obciaznik do zwiekszania masy wyrobów, zwlaszcza do ciagni¬ ków rolniczych dla zwiekszania ich sily uciagu oraz sposób wytwarzania obciaznika do zwiekszania masy wyrobów.Znane sa obecnie i szeroko stosowane obciazniki odlewane z zeliwa, wycinane z plyt stalo¬ wych, lub tez formowane z betonu. Sa one czesciami maszyn i urzadzen nie spelniajacymi w wyrobie innej funkcji, poza zwiekszeniem masy danej czesci, podzespolu, zespolu, czy tez calego wyrobu. Obciazniki takie sa szczególnie szeroko stosowane w ciagnikach rolniczych, lokomoty¬ wach i pojazdach specjalnych, dla zwiekszenia sily ich uciagu, oraz w maszynach budowlanych i drogowych.Stosowane sa tez w trakcji kolejowej z napedem elektrycznym i trakcji tramwajowej do naciagu przewodów trakcyjnych. Uzywa sia ich równiez jako przeciwwagi w dzwigniach, windach, obra¬ biarkach, stosowane sa szeroko w wyrobach powszechnego uzytku, oraz w wielu innych urzadze¬ niach i wyrobach.Wiekszosc stosowanych obecnie obciazników wykonywana jest poprzez ich odlewanie z gorszych gatunków zeliwa, wycinana z plyt stalowych lub wykonywana ze stopów olowiu, czy tez formowana z betonu.Chociaz przedstawione wyzej obciazniki spelniaja stawiane im wymagania, posiadaja jednak szereg wad. Do ich produkcji zuzywa sie bardzo duze ilosci zeliwa lub stali. Poniewaz produkcja odbywa sie najczesciej poprzez ich odlewanie, który to proces nalezy do procesów bardzo ene¬ rgochlonnych, do produkcji obciazników zuzywa sie takze duze ilosci energii. Technologiaodlewa¬ nia obciazników zeliwnych jest technologia uciazliwa, gdyz produkcja odbywa sie czesto w warunkach szkodliwych dla zdrowia, oraz klopotliwych pod wzgledem ochrony srodowiska.Obciazniki po odlaniu wymagaja pewnej obróbki dla ich laczenia w pakiety, oraz oczyszczenia powierzchni. Musza bowiem spelniac równiez wymagania w zakresie estetyki wynikajace z faktu, i£ sa czesto umieszczane na zewnatrz wyrobu. Sa to równiez operacje stwarzajace znaczne uciazli¬ wosci dla pracowników. Odlewane obciazniki sa malo odporne na obciazenia udarowe, a w przy-2 140406 padku pekniecia ulegaja zniszczeniu i zachodzi koniecznosc zastapienia ich obciaznikami nowymi.Obciazniki stalowe wycinane najczesciej z plyt stalowych, przy uzyciu wlasciwego gatunku stali pozbawione sa wady kruchosci, wplywaja jednak na duze zuzycie stali, oraz wykonywane sa mniej wydajnymi technologiami. Uzyskanie ta technologia bardziej zlozonych ksztaltów przestrzennych jest utrudnione.Zdarza sie równiez, ze maszyny i urzadzenia, które dla prawidlowego spelnienia swojej funkcji musza posiadac odpowiednia mase, posiadaja czesto ciezka budowe bez uzasadnienia wynikaja¬ cego z wystepujacych obciazen. Dzieje sie tak dlatego, ze przy ich projektowaniu konstruktor nie stara sie projektowac oszczednie, majac swiadomosc, ze i tak bedzie zachodzila koniecznosc zwiekszenia masy przez stosowanie obciazników, wykonanych najczesciej z pelnowartosciowego materialu, jakim jest odlew zeliwny czy plyta stalowa. Powoduje to nie w pelni uzasadnione zuzycie cennych materialów. Natomiast obciazniki betonowe sa kruche i wrazliwe na uderzenia, majac przy tym znacznie wieksza objetosc w stosunku do obciazników wykonywanych z metalu, ze wzgledu na mniejsza mase wlasciwa betonu. Z tych to powodów czesto nie moga spelnic stawianych im wymagan.W celu unikniecia tych niedogodnosci postanowiono opracowac konstrukcje takich obciazni¬ ków, oraz sposobu ich wykonania, które bylyby pozbawione powyzszych wad, lub tez wady te znacznie by ograniczyly.Istota wynalazku jest obciaznik do zwiekszania masy wyrobów skladajacy sie z metalowej obudowy wypelnionej od wewnatrz rdzeniem dociazajacym sporzadzonym z wiórów metalowych.Ilosc rdzeni dociazajacych umieszczonych wewnatrz obudowy metalowej moze byc wieksza niz jeden w zaleznosci od wielkosci obciaznika i stopnia zlozonosci jego ksztaltu. Obudowe metalowa stanowia najkorzystniej dwie identyczne wytloczki lub jedna wytloczka i jedna pokrywa. Obudowa ma wykonany w sposób trwaly identyfikator informujacy o gatunkach i ilosci uzytych wiórów metalowych i materialu obudowy. Posiada ona przetloczenia usztywniajace lub wzmocnienia wykonane z elementów usztywniajacych.Na elementy usztywniajace stosuje sie pociete i wymiarowo dostosowane ksztaltowniki, pasy blaszane lub prety, które sa zgrzewane lub spawane do obudowy na jej zewnetrznej czy tez wewnetrznej stronie. Obciaznik posiada równiez elementy sluzace do mocowania lub zawieszania obciaznika w wyrobie, przy czym elementy te stanowia uchwyty, zebra, uszy, nity rurkowe, otwory, wneki lub zaczepy i przetloczenia.Istota sposobu wytwarzania obciaznika do zwiekszania masy wyrobów jest to, ze rdzen dociazajacy sporzadza sie poprzez prasowanie odmierzonej ilosci wiórów metalowych w specjalnie wyprofilowanej formie o ksztalcie odpowiadajacym wewnetrznemu ksztaltowi obudowy metalo¬ wej obciaznika, która wykonuje sie metoda obróbki plastycznej, najkorzystniej poprzez tloczenie z blachy, przy czym rdzen dociazajacy umieszcza sie w obudowie po jej antykorozyjnym zabezpiecze¬ niu znanymi sposobami od strony wewnetrznej, a nastepnie laczy sieja w jedna calosc za pomoca polaczen rozlacznych lub nierozlacznych i zabezpiecza sie antykorozyjnie znanymi sposobami od strony zewnetrznej. Jako wióry metalowe stosuje sie najkorzystniej wióry zeliwne, drobne czy tez rozdrobnione wióry stalowe lub ich dowolna mieszanine, bedace odpadem w procesach obróbki skrawaniem. Laczenie obudowy metalowej po umieszczeniu w niej rdzenia dociazajacego odbywa sie poprzez spawanie, zgrzewanie, zarolowanie brzegów, zanitowanie lub tez skrecanie. Obciazniki o konstrukcji wedlug wynalazku posiadaja nastepujace zalety: Do ich wykonania nie zuzywa sie duzych ilosci pelnowartosciowych materialów, jak odlewy zeliwne czy plyty stalowe, ale materialy odpadowe nie zmieniajac przy tym wlasciwosci uzytko¬ wych obciazników. Sa one pozbawione wady kruchosci i sa odporne na uderzenia. Dzieki mozli¬ wosci skladania wiekszych obciazników z obciazników mniejszych o ksztaltach elementarnych, mozna zastapic praktycznie kazdy przypadek stosowanych obecnie obciazników, obciaznikami o nowej konstrukcji. Produkcja obciazników wedlug wynalazkujest produkcja mniej uciazliwa, gdyz nie stosuje sie tu procesów odlewniczych, oraz mniej energochlonna, gdyz nie przetapia sie i to dwukrotnie metalu. Nie stosuje sie uciazliwych operacji czyszczenia odlewów, a uzyskanie estety¬ cznego wygladu obciazników oraz wlasciwych ich wymiarów jest latwiejsze do uzyskania. Produk¬ cja takich obciazników jest latwa do mechanizacji procesów wytwórczych, co równiez wplynie na zmniejszenie jej uciazliwosci.140406 3 Istotna zaleta sposobu wykonywania obciazników wedlug wynalazku jest wykorzystywanie jako podstawowego surowca do ich produkcji wiórówc metalowych, które sa produktem odpado¬ wym w procesach obróbki skrawaniem, które to procesy sa ciagle jeszcze procesem podstawowym w przemysle elektromaszynowym i metalowym.Racjonalizacja transportu zlomu wiórów metalowych do hut wymaga równiez obecnie ich prasowania celem zageszczania masy na jednostke objetosci dla lepszego wykorzystania srodków transportu.Wykonanie identyfikatora materialowego ulatwia wykorzystanie obciaznika jako wsadu w procesach hutniczych w przypadku, gdy obciaznik straci swoje wlasciwosci uzytkowe.Obciaznik o konstrukcji wedlug wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia obciaznik zamocowany na tylnym kole ciagnika w przekroju wzdluz linii A-A z fig. 2, fig. 2 — kolo tylne ciagnika z zamocowanymi szescioma identycznymi obciaznikami, w widoku z boku, fig. 3 przedstawia obciaznik w widoku z przodu, a fig. 4 — obciaznik w przekroju wzdluz linii B-B z fig. 2, fig. 5 przedstawia obciazniki zamocowane na przedniej ramie ciagnika w rzucie perspektywicznym, a fig. 6 przedstawia obciaznik w rzucie perspektywicznym.Obciaznik wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunkach, gdzie fig. 1 przedstawia w przekroju A-A zaznaczonym na fig. 2 tylne kolo ciagnika. Na zewnetrznej stronie tarczy kola umieszczone sa obciazniki posiadajace obudowe metalowa 1 o ksztalcie dostosowanym do ksztaltu tarczy kola 6, a wewnatrz obudowy umieszczone sa dwa rdzenie dociazajace 2. Obciaznik jest za¬ mocowany do tarczy kola 6 poprzez nit rurkowy 5, srube 7 i zaczepy 5'. Fig. 2 przedstawia to samo tylne kolo w widoku w kierunku zamocowanych obciazników. Szesc obciazników jest umieszczo¬ nych i zamocowanych w identyczny sposób do tarczy kola. Natomiast na fig. 3 i fig. 4 pokazanejest, ze obudowa metalowa 1 sklada sie z jednej wytloczki z dnem o ksztalcie dostosowanym do ksztaltu tarczy kola 6, oraz plaskiej pokrywy polaczonej z wytloczka poprzez zarolowanie brzegów.Pokrywa posiada przetloczenie usztywniajace 4 oraz identyfikator 3 informujacy o gatunkach i ilosci materialów uzytych do budowy obciaznika. Zaczepy 5' sa przyspawane do stanowiacej czesc obudowy 1 wytloczki. Obciaznik przedstawiony na fig. 3 i fig. 4 wykonany sposobem wedlug wynalazku ma wykonany rdzen dociazajacy 2 sporzadzony poprzez prasowanie w temperaturze otoczenia odmierzonej ilosci wiórów zeliwnych w specjalnie wyprofilowanej formie o ksztalcie odpowiadajacym wewnetrznemu ksztaltowi obudowy metalowej 1 obciaznika. Obudowe meta¬ lowa 1 obciaznika sporzadza sie metoda obróbki plastycznej poprzez wykonaniejednej wytloczki o ksztalcie dna dostosowanym do ksztaltu tarczy kola 6 oraz plaskiej pokrywy z przetloczeniem.Podczas operacji obróbki plastycznej wykonywane sa równiez otwory pod nit rurkowy 5, po czym do wytloczki przyspawane zostaja zaczepy 5'. Rdzen dociazajacy 2 umieszcza sie w wytloczce po jej antykorozyjnym zabezpieczeniu znanymi sposobami od strony wewnetrznej. Zabezpiecza sie równiez antykorozyjnie wewnetrzna czesc pokrywy z przetloczeniem 4 i nit rurkowy 5. Obudowe nastepnie laczy sie wjedna calosc poprzez zarolowanie obrzezy wytloczki i pokrywy i roznitowuje sie nit rurkowy, jak równiez sporzadza sie identyfikator materialowy, po czym zabezpiecza sie caly obciaznik antykorozyjnie znanymi sposobami od strony zewnetrznej.Na fig. 5 przedstawiono obciazniki umieszczone i zamocowane do ramy przedniej 8 ciagnika.Jeden z takich obciazników przedstawiony jest w rysunku perspektywicznym na fig. 6. Obciazniki poprzez obudowy metalowe 1' zamocowane sa za pomoca nitów rurkowych 5", srub mocujacych 7 umieszczonych w przetloczeniu 4' do korpusu ramy przedniej 8 ciagnika. Obudowa 1' sklada sie z dwóch wytloczek polaczonych poprzez zgrzanie obrzezy. Obciaznik dolny z obudowa metalowa 1" wzmocniony elementami wzmacniajacymi 4" jest zamocowany poprzez przykrecenie zeber 5" do \yspornika 9 przykreconego srubami do korpusu ramy przedniej 8. Obciaznik przedstawiony na fig. 6 wykonany sposabem wedlug wynalazku posiada rdzen dociazajacy sporzadzony poprzez praso¬ wanie w temperaturze otoczenia odmierzonej ilosci wiórów stalowych w formie o ksztalcie odpo¬ wiadajacym wewnetrznemu ksztaltowi obudowy metalowej 1' obciaznika. Obudowe metalowa 1 sporzadza sie poprzez wykonanie dwóch identycznych wytloczek z przetloczeniem 4' i otworami pod nit rurkowy 5' oraz obrzezem. Rdzen dociazajacy umieszcza sie w obudowie 1'pojej antykoro¬ zyjnym zabezpieczeniu znanymi sposobami od strony wewnetrznej oraz antykorozyjnym zabezpie- czniu nitu rurkowego 5'. Obudowe 1' laczy sie nastepnie wjedna calosc poprzez zgrzanie obrzezy.Po roznitowaniu nitu rurkowego 5' i wykonaniu identyfikatora materialowego 3' zabezpiecza sie caly obciaznik antykorozyjnie znanymi sposobami od strony zewnetrznej.4 140406 "\ Zastrzezenia patentowe 1. Obciaznik do zwiekszania masy wyrobów, zwlaszcza do ciagników rolniczych, znamienny tym, ze sklada sie z metalowej obudowy (1, 1.', 1") wypelnionej od wewnatrz co najmniej jednym rdzeniem dociazajacym (2) sporzadzonym z wiórów metalowych. 2. Obciaznik wedlug zastrz. 1. znamienny tym, ze obudowe metalowa (1, 1', 1") stanowia najkorzystniej dwie identyczne wytloczki. 3. Obciaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze obudowa metalowa (1, 1', 1") posiada wykonany w sposób trwaly identyfikator (3, 3', 3") informujacy o gatunkach i ilosci uzytych wiórów metalowych i materialu obudowy. 4. Obciaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze metalowa obudowa (1, 1') posiada przetlo- czenia (4, 4') usztywniajace lub wzmocnienia (4") wykonane z elementów usztywniajacych. 5. Obciaznik wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze elementy usztywniajace stanowia ksztaltow¬ niki, pasy blaszane lub prety i sa zgrzewane lub spawane do obudowy na jej zewnetrznej czy tez wewnetrznej stronie. 6. Obciaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze obudowa metalowa (1, 1', 1") posiada elementy (5, 5', 5") sluzace do mocowania lub zawieszania obciaznika w wyrobie. 7. Obciaznik wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze elementy (5, 5', 5") sluzace do mocowania lub zawieszania go w wyrobie^stanowia uchwyty, zebra, uszy, nity rurkowe, otwory, wneki lub zaczepy i przetloczenia. 8. Sposób wytwarzania obciaznika do zwiekszania masy wyrobów, zwlaszcza do ciagników rolniczych, który posiada rdzen dociazajacy wykonany poprzez prasowanie wiórów, znamienny tym, ze ksztaltowanie rdzenia z odmierzonej wagowo ilosci wiórów odbywa sie w matrycy posiada¬ jacej ksztalty i wymiary odpowiadajace wewnetrznemu ksztaltowi obudowy metalowej (1, 1', 1") obciaznika, która wykonuje sie metoda obróbki plastycznej, przy czym rdzen dociazajacy (2) umieszcza sie w obudowie (1, 1', 1"), a nastepnie laczy sie ja w jedna calosc za pomoca znanych polaczen rozlacznych lub nierozlacznych.4-A 140406 Fig.2140406 B-B FIGA140406 U 5" 1' Fig 6 PL