Przedmiotem wynalazku jest czujnik drgan maszyny zawierajacej element wirujacy z pio¬ nowa osia obrotu, zwlaszcza wirówki, montowany na korpusie tej maszyny dla sygnalizowania przekroczenia okreslonej granicy intensywnosci drgan spowodowanych niewywaga zespolu wi¬ rujacego. Dotychczas do tego celu sluzy uklad dwóch poziomych wylaczników krancowych usta¬ wionych w stosunku do siebie prostopadle i zamocowanych pomiedzy korpusem maszyny a nie narazona na drgania baza odniesienia, na przyklad konstrukcja nosna hali wirowni.Jest to rozwiazanie niezmiernie klopotliwe i zawodne, poniewaz poddawany kontroli drgajacy punkt maszyny jest znacznie oddalony od bazy odniesienia, totez wylacznik kran¬ cowy montuje sie na dosyc dlugim wysiegniku, który czesto w wyniku rezonansu sam wpada w wibracje spowodowana na przyklad drganiami pracujacych w poblizu innych maszyn, co prze¬ klamuje pomiar dokonywany przez taki czujnik.W rozwiazaniu wedlug wynalazku czujnik drgan zawiera korpus z uformowanym w nim piono¬ wym okraglym kielichem z dnem w ksztalcie parabolicznym i umieszczony pod dnem kielicha wylacznik zblizeniowy, przy czym w kielichu umieszczona jest dostosowana do wylacznika zblizeniowego swobodna kulka kontrolna. Wskazanym jest, by wylacznik zblizeniowy osadzo¬ ny byl w gniezdzie korpusu czujnika przesuwnie, z mozliwoscia regulacji polozenia w pio¬ nie, zas w kielichu wraz z kulka kontrolna umieszczona byla co najmniej jedna kulka hamu¬ jaca.Przy takim rozwiazaniu pochodzaca od niewywagi zespolu wirujacego wibracja maszyny i przymocowanego do niej w miejscu najwiekszej amplitudy drgan korpusu czujnika wprowadza umieszczona swobodnie w kielichu kulke kontrolna w ruch wirowy po dnie kielicha, przy czym wzrost intensywnosci wibracji powoduje proporcjonalne do niej unoszenie sie kulki na odpowiednio wysoki poziom parabolicznego dna i tym samym oddalanie sie od wylacznika zbli¬ zeniowego, by przy przekroczeniu okreslonego progu intensywnosci drgan spowodowac jego przelaczenie. Rozwiazanie wedlug wynalazku jest bardzo wygodne w uzyciu, poniewaz wykorzy¬ stujac tylko bezwladnosc kulki kontrolnej nie wymaga stosowania zadnej zewnetrznej bazy2 140 290 odniesienia, zas zastosowanie wylacznika zblizeniowego o regulowanej wysokosci osadzenia w dennym gniezdzie korpusu czujnika pozwala na bardzo prosta regulacje progu zadzialania czujnika. Umieszczenie w kielichu dodatkowej kulki hamujacej powoduje, ze przy obnizaniu intensywnosci wibracji maszyny rozpedzona kulka kontrolna Jest niezwlocznie wyhamowywana do poziomu odpowiadajacego aktualnej intensywnosci, a tym samym czujnik ze znaczna dokla¬ dnoscia czasowa sygnalizuje moment, w którym poziom drgan powrócil do normy.Przykladowe rozwiazanie czujnika drgan wedlug wynalazku, montowanego na silniku wi¬ rówki cukrowniczej, przedstawiono w przekroju osiowym na rysunku. Czujnik zawiera korpus 1, w którym od góry wykonany Jest pionowy, okragly kielich 2 z dnem 3 o ksztalcie parabo¬ licznym, a od dolu pod dnem 3, w osi kielicha 2 - gwintowane gniazdo 4. W kielichu 2 umie¬ szczona Jest metalowa kulka kontrolna 5 i mniejsza od niej, wykonana z dowolnego materia¬ lu, kulka hamujaca 6, a od góry kielich 2 zamkniety Jest pokrywka 7. W gniazdo 4 wkrecony Jest indukcyjny wylacznik zblizeniowy 8, unieruchamiany w okreslonym polozeniu przeciw- nakretka 9. Korpus czujnika 1 mocowany Jest za posrednictwem listwy wsporczej 10 do gór¬ nej czesci obudowy silnika napedowego 11, wykonujacej w trakcie drgan wirówki ruchy o naj¬ wiekszej amplitudzie. Podczas postoju wirówki kulki 5 16 leza w najnizszej, przyosiowej czesci dna kielicha 3, przy czym kulka kontrolna 5 utrzymuje indukcyjny wylacznik zblize¬ niowy 8 w stanie zalaczonym. Przy niewielkiej intensywnosci wibracji maszyny kulki 5 i 6 sa wprawiane w ruch wirowy w najnizszej, srodkowej czesci parabolicznego dna 3, zas ze wzrostem intensywnosci drgan - kulki 5 i 6 wykonuja coraz wieksze kola i tym samym sa unoszone coraz wyzej, oddalajac sie w pionie od indukcyjnego wylacznika zblizeniowego 8.W razie przekroczenia przez drgania maszyny okreslonego dopuszczalnego progu intensywno¬ sci kulka kontrolna 5 oddala sie, unoszona przez krzywizne parabolicznego dna 3, od wy¬ lacznika 8 ponad charakterystyczna dla niego przy tej kulce odleglosc progowa tak, ze wy¬ lacznik 8 zostaje wylaczony, co z kolei powoduje podjecie przez uklad sterowniczy wirówki czynnosci zapobiegajacych dalszemu wzrostowi intensywnosci wibracji, w tym w pierwszej kolejnosci wylaczenie silnika napedowego. Po usunieciu zródla zaburzen, w miare obnizania sie intensywnosci drgan wyhamowywana przez kulke hamujaca 6 kulka kontrolna 5 stopniowo zsuwa sie po parabolicznym dnie 3 w dól, by po zejsciu ponizej odleglosci progowej ponow¬ nie wlaczyc indukcyjny wylacznik zblizeniowy 8, co pozwala na kontynuowanie przez wirówke normalnej pracy.Przy bardziej rozbudowanym ukladzie elektrycznym wylacznik zblizeniowy 8 moze równiez sluzyc do liniowego mierzenia aktualnej intensywnosci wibracji maszyny, której odpowiada okreslona wysokosc uniesienia sie wirujacej po parabolicznym dnie 3 kulki kontrolnej 5.Zastrzezenia patentowe 1. Czujnik drgan maszyny zawierajacej element wirujacy z pionowa osia obrotu, zwlasz¬ cza wirówki, znamienny tym, ze zawiera korpus (1) z uformowanym w nim piono¬ wym okraglym kielichem (2) posiadajacym dno (3) o ksztalcie parabolicznym i umieszczony pod dnem kielicha (3) wylacznik zblizeniowy (8), przy czym w kielichu (2) umieszczona Jest dostosowana do wylacznika zblizeniowego (8) swobodna kulka kontrolna (5). 2. Czujnik drgan wedlug zastrz 1, znamienny tym, ze wylacznik zblize¬ niowy (8) osadzony Jest w gniezdzie korpusu czujnika (4) przesuwnie, z mozliwoscia regu¬ lacji polozenia w pionie. 3. Czujnik drgan wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze w kielichu (2) wraz z kulka kontrolna (5) umieszczona Jest co najmniej Jedna kulka hamujaca (6).140 290 KaW«C*aftSttKCaaaKK*KK I ^^N 111 A PL