Wynalazek niniejszy dotyczy laczenia rur gazowych, wodnych lufo do innych ply¬ nów, w szczególnosci ulozonych pod zie¬ mia lub znajdujacych sie w warunkach, w których zachodzi mozliwosc przezarcia rur i w których winna byc zapewniona podat¬ nosc zlacza, np. w celu dostosowywania sie go do osiadania gruntu.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest takie zlacze, w którem szczeliwo, np. guma, podlega sprezystemu odksztalcaniu i jest umieszczone miedzy koncami rur, za- chodzacemi jeden na drugi, pomiedzy któ¬ re szczeliwo zostaje wcisniete w kierunku osiowym.Stosownie do wynalazku cisnienie osio¬ we osiaga sie ibez poslugiwania sie sworz¬ niami lub podabnemi srodkami, które wy¬ magaja stosunkowo duzej przestrzeni, np. duzego wykopu, umozliwiajacego poslugi¬ wanie sie narzedziami, i sa narazone na przezarcie rdza, igdyz sa wykonane z zela¬ za kutego lub stali. Do zamocowywania zlacza stosuje sie urzadzenie, umozliwiaja¬ ce wywieranie niezbednego nacisku na szczeliwo, przyczem urzadzenie to moze byc zawsze zastosowane w zaleznosci od okolicznosci do rozmaitych polaczen sieci rurowej.Stosownie do wynalazku na gladkimkoncu jednej rury osadzony jest pierscien zaciskowy, wyposazony w srubowe po¬ wierzchnie,:;opier»iac£ sie o podobne powierzchnie, znajdujace sie na roz¬ szerzonym koncu drugiej rury, wykonanym np. w postaci kielicha. Przy obracaniu te¬ go pierscienia zaciskowego powierzchnie srubowe, slizgajac sie po sobie, wywoluja przesuw osiowy pierscienia zaciskowego i nacisk na szczeliwo.Wynalazek polega równiez na zastoso¬ waniu odejmowalnego urzadzenia, zakla¬ danego na konce rur i sluzacego do wywo¬ lywania ruchu obrotowego powyzszego pierscienia, przyczem pierscien ten jest za¬ opatrzony w srodki, umozliwiajace osa¬ dzanie w nim czesci urzadzenia, toczacych sie po narzadzie, umocowanym nierucho¬ mo na koncu drugiej rury.Fig. i przedstawia czesciowy przekrój podluzny powyzszego zlacza rurowego i u- rzadzenia, sluzacego do obracania pierscie¬ nia zaciskowego; fig. 2, 3 i 4 — przekroje poprzeczne wzdluz linij 2—2, 3—3, i 4—4 na fig. 1, widziane w kierunku strzalek; fig. 5 — przekrój osiowy poszczególnych czesci urzadzenia, uwidocznionych na fig. 1; fig. 6 — widok boczny uzebionego pa- laka; fig. 7 i 8 — przekroje podluzne in¬ nych odmian zlacza, a fig. 9 — przekrój odpowiedniego pierscienia uszczelniajace¬ W postaci wykonania wynalazku, przedstawionej na fig. 1 i 2, koniec a rury b jest zaopatrzony w znany kielich c, w który zalozony jest luzno koniec d rury przyleglej e. Otwarty koniec rury, zalozo¬ nej w kielich dolaczanej rury 6, jest zao¬ patrzony w otaczajacy go luzno pierscien zaciskowy f. Pierscien f posiada wydraze- nie w postaci rowka pierscieniowego, skie¬ rowane ku kielichowi c. Wewnetrzna scian¬ ka f, pierscienia f jest zaopatrzona w od¬ powiednio uksztaltowane obrzeze /2, któ¬ re styka sie z pierscieniem g z materjalu uszczelniajacego, np. gumy, utrzymujac go dzieki cisnieniu osiowemu w przestrzeni pierscieniowej, mieszczacej sie miedzy po¬ wierzchnia wewnetrzna kielicha c i po¬ wierzchnia zewnetrzna gladkiej rury e, o- sadzonej w kielichu c. Na zewnetrznej po¬ wierzchni kielicha c znajduja sie wystepy h, rozmieszczone w równych odstepach i posiadajace postac wycinków pierscienio¬ wych, których dlugosc zalezy od liczby tych wystepów. Jedna z powierzchni kaz¬ dego wystepu h licuje z plaszczyzna czo¬ lowa cx kielicha c. Przeciwlegla powierzch¬ nia kazdego wystepu h jest wykonana w postaci powierzchni srubowej. Te skosne ^ powierzchnie wystepów h tworza oddziel¬ ne powierzchnie srubowe, posiadajace jed¬ nakowe katy nachylenia.Powierzchnia boczna /3 pierscienia f wystaje w kierunku osiowym poza we¬ wnetrzna scianke f2, stykajaca sie ze szcze¬ liwem, przyczem jest zaopatrzona w wy¬ stepy f4, posiadajace postac, podobna do postaci wystepów h kielicha c. Wystepy te posiadaja skosne powierzchnie i, stykajace sie ze srubowemi powierzchniami wyste¬ pów h kielicha c.Przy laczeniu rur b i e ze soba pierscien g z materjalu uszczelniajacego zostaje wcisniety np. recznie pomiedzy kielich c i koniec d rury e, a pierscien f zostaje na¬ stepnie przesuniety osiowo wzdluz gladkie¬ go konca d rury e. Nastepnie obraca sie pierscien /, az znajdujace sie na nim wy¬ stepy '4 ustawia sie naprzeciw wrebów po¬ miedzy wystepami h kielicha c, poczem po¬ pycha sie pierscien / w kierunku osiowym, aby wystepy f4 przesunely sie poza wyste¬ py h. Jezeli pierscien zaciskowy / zostanie nastepnie obrócony tak, ze skosne po¬ wierzchnie wystepów h i f4 zetkna sie ze soba, a obrót pierscienia zaciskowego be¬ dzie trwal w dalszym ciagu, to pier¬ scien ten bedzie zmuszony do posu¬ niecia sie osiowo w taki sam sposób, jak nakretka posuwa sie na srubie, przyczem pierscien / i kielich c zajma w stosunku do — 2 —siebie polozenia, wskazane na fig, 2. W tym przypadku sruba jest wielozwojowa.Przez obracanie pierscienia / zaciska sie pierscien uszczelniajacy g, tworzac szczel¬ ne zlacze rurowe.W celu umozliwienia nadania niezbed¬ nego ruchu obrotowego pierscieniowi zaci¬ skowemu / jest on zaopatrzony w dwa wy¬ stajace nazewnatrz ucha /5, które sa umie¬ szczone np. srednicowo przeciwlegle do siebie i posiadaja przechodzace przez nie nawylot otwory /6, przewiercone równo¬ legle do osi pierscienia.Dwa walki rx sa przystosowane do lat¬ wego wkladania i wyjmowania ich z po¬ wyzszych otworów. Na jednym koncu kaz¬ dego z tych walków umocowane jest male kólko zebate r, a na drugim koncu znajdu¬ je sie kwadratowa lub innego ksztaltu glo¬ wica r2, na która mozna zalozyc odpowied¬ nie narzedzie do obracania walka.Gdy pierscien / zostaje dosuniety do pierscienia uszczelniajacego g, to kólka ze¬ bate r zwisaja nazewnatrz kielicha c w pewnej odleglosci w kierunku promienio¬ wym od niego. Poza tern urzadzenie do za- mocowywania zlacza zawiera palak s w ksztalcie litery C ze stali lub innego do¬ statecznie mocnego materjalu. Ramiona tego palajka s sa dostatecznie rozwarte, a- by mozna bylo latwo nasunac go na rure b w jej waskiej czesci i przesunac wzdluz ru¬ ry na kielich c.Palak 5 jest zaopatrzony w pochyla powierzchnie wewnetrzna w celu zapewnie¬ nia odpowiedniego przylegania jego we¬ wnetrznej powierzchni Si do powierzchni zewnetrznej kielicha c. Palak s jest zaopa¬ trzony od zewnatrz w kolnierz wzmacnia¬ jacy s2 i uzebienie s3, które zazebia sie z kólkami zebatemi r. Zapomoca tego uze¬ bienia s3 powyzsze kólka zebate r, obraca¬ jac sie, moga nadawac niezbedny ruch obrotowy pierscieniowi zaciskowemu f.Aby zapobiec obrotowi palaka s w sto¬ sunku do kielicha c palak ten jest zaopa¬ trzony w cienkie wystepy, tworzace wysta¬ jace osiowo jezyczki s4, które sa dostatecz¬ nie cienkie i rozmieszczone w ten sposób, ze moga latwo wejsc miedzy wystepy h kielicha c i pomiescic sie pod wystepami /4 pierscienia /.Czynnosc zamocowywania zlacza jest dokonywana przez obracanie w kierunku strzalek A (fig. 3) kólek zebatych r zwy¬ kle zapomoca klucza zapadkowego. Kólka zebate r tocza sie po uzebieniu s3 w kie¬ runku odwrotnym od kierunku ruchu wska¬ zówki zegarowej (fig. 3 i 4), pociagajac za sioba pierscien / na tyle, aby przesuw wy¬ stepów h i /4, slizgajacych sie po sobie po- chylemi powierzchniami srubowemi, spo¬ wodowal zacisniecie pierscienia uszczel¬ niajacego g.Po uskutecznieniu tego palak s, kólka zebate r i klucze zostaja zdjete i sa goto¬ we do uzycia w ten sam sposób, w celu za¬ mocowania nastepnego zlacza rurowego.Rozlaczanie mozna oczywiscie usku¬ teczniac w podobny sposób jak zestawia¬ nie przez wprawianie kólek zebatych w ruch obrotowy w odwrotnym do poprzed¬ niego kierunku.Odmienna postac urzadzenia tego, przeznaczona zwalszcza do zamocowywa¬ nia zlaczy duzych, nieporecznych lub ciez¬ kich rur, moze posiadac kólka zebate i uze¬ biony palak o zebach srubowych. Przez od¬ powiedni dobór linji srubowej nacisk, wy¬ wierany w obu kierunkach osiowych na pierscien podczas jego obrotu w celu za¬ cisniecia lub rozluznienia zlacza, moze byc w znacznym stopniu zwiekszony.Jako odpowiedni materjal uszczelnia¬ jacy do uzytku w powyzej opisanych zla¬ czach mozna zastosowac gume gladka lub wzmocniona plótnem. W niektórych zas przypadkach, pierscien uszczelniajacy g moze byc wykonany o zaostrzonym prze¬ kroju poprzecznym tak, aby go mozna bylo wklinowac w odpowiednie stozkowe wgle¬ bienie kielicha. — 3 -Fig, 9 przedstawia przekrój takiego pierscienia uszczelniajacego. Grubsza czesc o pierscienia jest wykonana z twardej gu¬ my, a wasiki brzeg jest okuty olowiem p lub (podobnym materjalem- Postac ta jest najodpowiedniejsza do uzytku przy lacze¬ niu rur gazowych. Mozna równiez zasto¬ sowac plótno lub inne wzmocnienie q. • Zlacza, opisane powyzej, sa sprezyste, wskutek czego moga dostosowywac sie do osiadania gruntu i innych odksztalcen ru¬ rociagów; ponadto czesci zlacza moga byc wykonane np, z lanego zelaza; w ten spo¬ sób unika sie uzywania latwo przezeranych rdza zelaznych czesci obrobionych, np. srub z kutego zelaza lub stali Materjal u- szczelniajacy moze byc scisniety tak, aby mógl oprzec sie wysokim cisnieniom bez u- jemnego wplywu na jego sprezystosc.Inne ulepszenie powyzszych polaczen jest przedstawione na fig. 7; kielich c jest zaopatrzony w wydrazenie o prostokatnym albo w przyblizeniu prostokatnym przekro¬ ju. Uszczelnienie sklada sie z dwóch od¬ dzielnych pierscieni glf g2 o przekroju trój¬ katnym^ które wspóldzialaja w wypelnie¬ niu przestrzeni uszczelnianej i tworza od¬ powiednie uszczelnienie przy znacznie mniejszym osiowym przesuwie pierscienia /, niz to ma miejsce, gdy uzyty zostaje po¬ jedynczy pierscien uszczelniajacy o trój¬ katnym przekroju, jak na fig. 1 i 5. Kon¬ strukcja taka jest uzyteczna w praktyce i umozliwia zastosowanie wystepów /4 i h o mniejszej dlugosci obwodowej, jak rów¬ niez wiekszej liczby tych wspóldzialaja¬ cych ze soba wystepów i mniejszego kata nachylenia skosnych powierzchni tych wy¬ stepów, jakie w praktyce moga byc przy¬ jete, gdyz najwazniejszy jest ruch osiowy pierscienia /.Na fig. 8 przedstawione jest zabezpie¬ czenie, zapobiegajace niepozadanemu od¬ laczaniu sie jednej czesci rurowej od dru¬ giej i pozwalajace jednoczesnie na pewien ograniczony ruch osiowy, który moze byc powodowany przez kurczenie sie lub skrzy¬ wienie ulozonych rur.W tym celu koniec wpusizczony d jest zaopatrzony w wystajaca osiowo czesc w postaci wystepu d19 znajdujacego sie po¬ srodku poprzecznego przekroju i posiada¬ jacego ukosne powierzchnie boczne d2.Wnetrze kielicha c posiada wglebienie al9 znajdujace sie posrodku poprzecznego przekroju kielicha, z bocznemi powierzch¬ niami ukosnemi a^ odpowiadajacemi bocz¬ nym ukosnym powierzchniom d2 i odsunie- temi od powierzchni d2 na tyle, aby bylo mozliwe mimosrodowe przesuniecie wyste¬ pu dx we wglebieniu a±. Koniec d± zostaje po wsunieciu go uniesiony w polozenie wspólosiowe z kielichem c, przyczem po¬ wierzchnie ukosne a2 sa utrzymywane w tern polozeniu przez zalozenie pierscienia uszczelniajacego g. Miedzy temi bocznemi powierzchniami ukosnemi znajduje sie dosc miejsca, aby rury mogly przystoso¬ wac sie do takiej zmiany polozenia ich srodkowej osi podluznej, jaka moze na¬ stapic przy niewielkiem osunieciu sie lub przesunieciu ziemi, otaczajacej rury. PL